Sukta 11

Mantra 1

श्रुधी हवमिन्द्र मा रिषण्यः स्याम ते दावने वसूनाम् । इमा हि त्वामूर्जो वर्धयन्ति वसूयवः सिन्धवो न क्षरन्तः ॥

ઇન્દ્ર, અમારી હાક સાંભળ; અમને હાનિ ન કર. તારા દ્વારા સત્તાના ધનોના દાન માટે અમે યોગ્ય બનીએ. કારણ કે આ પોષણની ધારો તને વધારતી રહે છે—સાચા ધનના ઇચ્છુક—જેમ નદીઓ અવિરત વહેતી રહે છે.

Mantra 2

सृजो महीरिन्द्र या अपिन्वः परिष्ठिता अहिना शूर पूर्वीः । अमर्त्यं चिद्दासं मन्यमानमवाभिनदुक्थैर्वावृधानः ॥

ઇન્દ્ર, તું મહાન (જળ/શક્તિઓ)ને મુક્ત કરી—જે પ્રાચીનકાળથી બંધ હતી, હે શૂર, અહિ (વૃત્ર) દ્વારા ઘેરાયેલી. અમર માનનારા દાસને પણ તું પાડી દીધો; સ્તુતિઓથી વધતો તું અવરોધને ભેદી નાખે છે.

Mantra 3

उक्थेष्विन्नु शूर येषु चाकन्त्स्तोमेष्विन्द्र रुद्रियेषु च । तुभ्येदेता यासु मन्दसानः प्र वायवे सिस्रते न शुभ्राः ॥

ઉકથોમાં જ, હે શૂર, જેમાં તું આનંદ પામે છે—સ્તોમોમાં, હે ઇન્દ્ર, અને રુદ્રિય ઉદ્ઘોષોમાં પણ—તારી તરફ આ (ધારાઓ) દોડી આવે છે; જ્યાં તું મદમત્ત થઈ તેમને આગળ ધપાવે છે, વાયુ માટે ઉજ્જ્વળ પ્રવાહોની જેમ.

Mantra 4

शुभ्रं नु ते शुष्मं वर्धयन्तः शुभ्रं वज्रं बाह्वोर्दधानाः । शुभ्रस्त्वमिन्द्र वावृधानो अस्मे दासीर्विशः सूर्येण सह्याः ॥

તારો શુભ્ર શુષ્મ વધારતા, તારા બાહુઓમાં શુભ્ર વજ્ર ધારણ કરતા—હે ઇન્દ્ર, તું શુભ્ર છે, બળમાં વધતો. સૂર્ય સાથે સહ્ય થયેલી, અંધકારની સેવા કરતી પ્રજાઓને અમારે વશ કર.

Mantra 5

गुहा हितं गुह्यं गूळ्हमप्स्वपीवृतं मायिनं क्षियन्तम् । उतो अपो द्यां तस्तभ्वांसमहन्नहिं शूर वीर्येण ॥

ગુહામાં હિત, ગુહ્ય અને ગૂઢ, જળોમાં ઢાંકાયેલ—માયિન શક્તિ ત્યાં વસતી હતી. હે શૂર, તું પરાક્રમથી અહિ (સર્પ) ને હણ્યો; અને તું જળોને મુક્ત કર્યા અને દ્યૌ (આકાશ) ને સ્થિર રાખ્યો.

Mantra 6

स्तवा नु त इन्द्र पूर्व्या महान्युत स्तवाम नूतना कृतानि । स्तवा वज्रं बाह्वोरुशन्तं स्तवा हरी सूर्यस्य केतू ॥

હે ઇન્દ્ર, હવે અમે તારા પ્રાચીન મહિમાઓનું સ્તવન કરીએ છીએ, અને તું કરેલા નવા કર્મોનું પણ સ્તવન કરીએ છીએ. તારા બાહુઓમાં ઇચ્છિત વજ્રનું સ્તવન કરીએ છીએ; સૂર્યના તેજસ્વી કેતુ સમાન તારા બે હરિ અશ્વોનું સ્તવન કરીએ છીએ.

Mantra 7

हरी नु त इन्द्र वाजयन्ता घृतश्चुतं स्वारमस्वार्ष्टाम् । वि समना भूमिरप्रथिष्टारंस्त पर्वतश्चित्सरिष्यन् ॥

હે ઇન્દ્ર, હવે તારા બે હરિ (અશ્વ/શક્તિ) વિજયી બની સમૃદ્ધિ જીતતા, ઘીથી ટપકતો સ્વર—પ્રકાશનો નાદ—છોડી દે છે. સમતલ ભૂમિ વિસ્તરી ગઈ; અને તારો બળ જગતને ગતિમાં મૂકે ત્યારે પર્વત પણ જાણે વહેવા લાગ્યો.

Mantra 8

नि पर्वतः साद्यप्रयुच्छन्त्सं मातृभिर्वावशानो अक्रान् । दूरे पारे वाणीं वर्धयन्त इन्द्रेषितां धमनिं पप्रथन्नि ॥

પર્વત નીચે બેસી ગયો—હવે અટકાવતો ન રહ્યો; માતૃઓ સાથે, ઉત્સુક અને પ્રેરિત થઈ, તે આગળ વધ્યો. દૂર, પરના કાંઠે, તેમણે વાણીનું વર્ધન કર્યું; ઇન્દ્રથી પ્રેરિત થઈ, પ્રાણ/પ્રવાહની ધમની (વહેણી)ને વિસ્તારીને દૃઢ રીતે સ્થાપી.

Mantra 9

इन्द्रो महां सिन्धुमाशयानं मायाविनं वृत्रमस्फुरन्निः । अरेजेतां रोदसी भियाने कनिक्रदतो वृष्णो अस्य वज्रात् ॥

ઇન્દ્રે મહાન્ સિંધુને—જે દબાઈ પડેલો હતો—માયાવિ વૃત્રને, પ્રહાર કરીને બહાર ફેંકી દીધો. તેના વજ્રના પ્રહારથી, વૃષભ સમાન તેના ગર્જન-નાદને વારંવાર સાંભળીને, ભયભીત થયેલા દ્યાવા-પૃથ્વી (આકાશ અને ધરતી) કંપી ઊઠ્યા.

Mantra 10

अरोरवीद्वृष्णो अस्य वज्रोऽमानुषं यन्मानुषो निजूर्वात् । नि मायिनो दानवस्य माया अपादयत्पपिवान्त्सुतस्य ॥

આ વૃષભનો વજ્ર ગર્જ્યો—માનવાતીત પરાક્રમવાળો—જ્યારે માનવીય બળ ક્ષીણ થઈ જાય. સુત સોમ પીને, તેણે દાનવ (દાનવ-જાતિ)ના માયાવીની માયાઓ—છળકપટની કલાઓ—ઢાળી પાડી.

Mantra 11

पिबापिबेदिन्द्र शूर सोमं मन्दन्तु त्वा मन्दिनः सुतासः । पृणन्तस्ते कुक्षी वर्धयन्त्वित्था सुतः पौर इन्द्रमाव ॥

પી, પી જ, હે ઇન્દ્ર શૂર, સોમને; આનંદદાયક સુત રસો તને આનંદિત કરે. તારા કુક્ષિને ભરતાં, તેઓ તને વધારતા રહે—આ રીતે સુત (દબાયેલો) આનંદ આપણા માનવ નિવાસમાં ઇન્દ્રને બોલાવે છે.

Mantra 12

त्वे इन्द्राप्यभूम विप्रा धियं वनेम ऋतया सपन्तः । अवस्यवो धीमहि प्रशस्तिं सद्यस्ते रायो दावने स्याम ॥

હે ઇન્દ્ર, ત્વામાં જ અમે આધાર પામ્યા છીએ; ઋતના માર્ગે આગળ વધતા વિપ્રો તરીકે અમે પ્રેરિત ધી (ધિયં) જીતીએ. સહાય ઇચ્છતા અમે તારી પ્રશસ્તિનું ધ્યાન કરીએ—જેથી તત્ક્ષણે તારા રાયસ્ (સમૃદ્ધિ)ના દાન માટે અમે યોગ્ય બનીએ.

Mantra 13

स्याम ते त इन्द्र ये त ऊती अवस्यव ऊर्जं वर्धयन्तः । शुष्मिन्तमं यं चाकनाम देवास्मे रयिं रासि वीरवन्तम् ॥

હે ઇન્દ્ર, અમે તારા જ બનીએ—જે તારી ઊતિ (સહાય) ઇચ્છતા, અમામાં ઊર્જા વધારતા રહીએ. હે દેવ, જે અતિ-શુષ્મિન (પરમ પરાક્રમી) તને અમે પ્રસન્ન કરવા ઇચ્છીએ છીએ—અમને વીરોવંત રયિ (સમૃદ્ધિ) અર્પણ કર.

Mantra 14

रासि क्षयं रासि मित्रमस्मे रासि शर्ध इन्द्र मारुतं नः । सजोषसो ये च मन्दसानाः प्र वायवः पान्त्यग्रणीतिम् ॥

અમને ક્ષય (સ્થિર નિવાસ) આપ, અમને મૈત્ર (સૌહાર્દ) આપ; હે ઇન્દ્ર, અમને મારુત શર્ધ (મરુત-ગણ) આપ. અને જે સજોષસ (એકમત) અને આનંદિત છે—તે પ્ર-વાયવઃ (આગળ ધપાવનારી શક્તિઓ) અમારા અગ્રણીતિ (અગ્ર નેતૃત્વ)નું રક્ષણ કરે.

Mantra 15

व्यन्त्विन्नु येषु मन्दसानस्तृपत्सोमं पाहि द्रह्यदिन्द्र । अस्मान्त्सु पृत्स्वा तरुत्रावर्धयो द्यां बृहद्भिरर्कैः ॥

હવે વિખેરાઈ જાય તેઓ—જેનાં સામે તું આનંદિત થઈ ઊભો છે; તૃપ્ત થઈ, હે ઇન્દ્ર, સોમ પાન કર અને આગળ ધસી જા. અમારી લડાઈઓમાં અમને પાર ઉતાર, હે તારણહાર; તું જ મહાન અર્કો વડે દ્યૌને વિશાળ બનાવનાર છે.

Mantra 16

बृहन्त इन्नु ये ते तरुत्रोक्थेभिर्वा सुम्नमाविवासान् । स्तृणानासो बर्हिः पस्त्यावत्त्वोता इदिन्द्र वाजमग्मन् ॥

મહાન જ છે તેઓ, હે તારણહાર, જે સ્તુતિઓ દ્વારા તારી કૃપાને આહ્વાન કરે છે. ઘરપણાની ભાવના સાથે બર્હિ પાથરી, તારી રક્ષા હેઠળ, હે ઇન્દ્ર, તેઓ વાજ (બળ-સમૃદ્ધિ)ને પ્રાપ્ત કરે છે.

Mantra 17

उग्रेष्विन्नु शूर मन्दसानस्त्रिकद्रुकेषु पाहि सोममिन्द्र । प्रदोधुवच्छ्मश्रुषु प्रीणानो याहि हरिभ्यां सुतस्य पीतिम् ॥

હવે ઉગ્ર શક્તિઓમાં, હે શૂર, આનંદિત થઈ, ત્રિકદ્રુક પાત્રોમાં સોમ પાન કર, હે ઇન્દ્ર. દાઢી પર ફેન ચમકતો હોય તેમ પ્રસન્ન થઈ, બે હરિ અશ્વો સાથે, પિચડેલા (સુત) રસના પાન માટે આવી જા.

Mantra 18

धिष्वा शवः शूर येन वृत्रमवाभिनद्दानुमौर्णवाभम् । अपावृणोर्ज्योतिरार्याय नि सव्यतः सादि दस्युरिन्द्र ॥

હે શૂર ઇન્દ્ર! તું તારો શવ (બળ) ધારણ કર; જેના વડે તું અવરોધ-વણનાર દાનુ વૃત્રને ચીરી નાખ્યો. તું આર્ય માટે જ્યોતિ પ્રગટ કરી; દસ્યુ ડાબી બાજુએ નીચે ધસી પડ્યો, હે ઇન્દ્ર.

Mantra 19

सनेम ये त ऊतिभिस्तरन्तो विश्वाः स्पृध आर्येण दस्यून् । अस्मभ्यं तत्त्वाष्ट्रं विश्वरूपमरन्धयः साख्यस्य त्रिताय ॥

અમે જીતીએ—અમે, જે તારી ઊતિઓ (રક્ષાઓ) વડે સર્વ સ્પર્ધાઓને પાર કરી, આર્ય (ઉદાર) તેજ વડે દસ્યુઓને વશ કરીએ. મિત્રતા માટે, ત્રિતાને સાખ્ય આપવા, તું અમારા હિતે ત્વષ્ટૃની વિશ્વરૂપ તત્વાષ્ટ્રી શક્તિને દમાવી દીધી.

Mantra 20

अस्य सुवानस्य मन्दिनस्त्रितस्य न्यर्बुदं वावृधानो अस्तः । अवर्तयत्सूर्यो न चक्रं भिनद्वलमिन्द्रो अङ्गिरस्वान् ॥

આ સોમ-સુવાન, મન્દિન (ઉલ્લાસભર્યા) ત્રિતાનો—ઇન્દ્ર, બળમાં વધતો, અર્બુદને પાતાળે પાડી દીધો. સૂર્ય સમું ચક્ર ગતિમાન કર્યું, અને વલને ભેદી નાખ્યો—અંગિરસોનો સાથી ઇન્દ્ર—છુપાયેલી જ્યોતિને મુક્ત કરી.

Mantra 21

नूनं सा ते प्रति वरं जरित्रे दुहीयदिन्द्र दक्षिणा मघोनी । शिक्षा स्तोतृभ्यो माति धग्भगो नो बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥

હવે નિશ્ચયે, હે ઇન્દ્ર, ગાયકના પસંદ કરેલા વરદાનના પ્રતિઉત્તરરૂપે તારી ઉદાર દક્ષિણા દોહાઈ નીકળે. સ્તોતાઓને શિક્ષા આપ અને દાન કર; અમારો ભાગ દગ્ધ ન થાય—વીરશક્તિથી સમૃદ્ધ થઈ અમે વિદથમાં ‘બૃહત્’નું ઉચ્ચારણ કરીએ.