Rig Veda 2.11.7: Mandala 2, Sukta 11, Mantra 7

Sukta 2.11

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

हरी नु त इन्द्र वाजयन्ता घृतश्चुतं स्वारमस्वार्ष्टाम् । वि समना भूमिरप्रथिष्टारंस्त पर्वतश्चित्सरिष्यन् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 2.11.7

Transliteration

hárī nu te indra vājáyantā ghṛta-ścútaṃ svā́ram asvārṣṭām | ví samanā́ bhū́mir aprathiṣṭā́raṃsta párvataś cit sariṣyán ||

Translation

હે ઇન્દ્ર, હવે તારા બે હરિ (અશ્વ/શક્તિ) વિજયી બની સમૃદ્ધિ જીતતા, ઘીથી ટપકતો સ્વર—પ્રકાશનો નાદ—છોડી દે છે. સમતલ ભૂમિ વિસ્તરી ગઈ; અને તારો બળ જગતને ગતિમાં મૂકે ત્યારે પર્વત પણ જાણે વહેવા લાગ્યો.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• हरी: the two bay horses
• हरी: कर्तृ (as subject of the verb ‘अस्वार्ष्टाम्’)
• Type: Noun
• Root: हरि- (प्रातिपदिक) < √हृ (हरति) ‘to take/carry’ (etym.)

• नु: now; indeed
• नु: —
• Type: Indeclinable
• Root: नु (निपात)

• ते: your
• ते: सम्बन्ध (genitival relation)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: इन्द्र- (प्रातिपदिक)

• वाजयन्ता: prize-winning; bringing victory
• वाजयन्ता: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective/Participle
• Root: वाजयन्त- (कृदन्त/प्रातिपदिक) < √वज्/वाज् (वाजयति) ‘to make win/bring prize’

• घृतश्चुतम्: ghee-dripping (soma/oblation)
• घृतश्चुतम्: कर्म
• Type: Adjective (compound)
• Root: घृत- + श्चुत- (कृदन्त) < √च्युत्/√च्यु (च्यवते/च्युत) ‘to drip, flow’

• स्वारम्: the song/chant; sound
• स्वारम्: कर्म (co-object with घृतश्चुतम्)
• Type: Noun
• Root: स्वर- (प्रातिपदिक)

• अस्वार्ष्टाम्: (the two horses) have let loose / have set in motion
• अस्वार्ष्टाम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √सृज्/√सर्ज्? (Vedic aorist caus./intensive sense) OR √वृज्/√वर्ज्? (traditional RV parsing: aorist 3rd dual) — form used with dual subject ‘हरी’

• वि: apart; widely
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• समाना: level; even; uniform
• समाना: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: समाना- (प्रातिपदिक)

• भूमिः: the earth/ground
• भूमिः: कर्तृ (of अप्रथिष्ट)
• Type: Noun
• Root: भूमि- (प्रातिपदिक)

• अप्रथिष्ट: spread out; became wide
• अप्रथिष्ट: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √प्रथ् (प्रथते) ‘to spread, become broad’ + अ- (neg/privative) OR aorist injunctive with augmentless form

• आरंस्त: they stood; they came to rest
• आरंस्त: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √रम् (रमते) ‘to rest, stop; be still’ (Vedic: ‘to stand/come to rest’)

• पर्वतः: the mountain
• पर्वतः: कर्तृ (co-subject with ‘चित्’)
• Type: Noun
• Root: पर्वत- (प्रातिपदिक)

• चित्: even; indeed
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात)

• सरिष्यन्: about to move/flow; intending to rush
• सरिष्यन्: कर्तृ-विशेषण
• Type: Participle
• Root: √सृ (सरति) ‘to flow, run, move’ (future/intentive participle)