
Sukta 10.36
Viśvedevāḥ (enumerative invocation of many deities/powers)
Jagatī or Triṣṭubh (uncertain; requires metrical verification due to long enumerations)
આ સૂક્ત વિશાળ વિશ્વદેવાઃનું આવાહન છે. તેમાં ઉષા અને રાત્રિ, દ્યાવા અને પૃથ્વી, આદિત્યો, ઇન્દ્ર, મરુત, આપઃ (જળ) વગેરે અનેક બ્રહ્માંડિય શક્તિઓને એકત્ર કરીને ઉપાસક માટે રક્ષણ અને ઋત (સત્ય-ધર્મનો વિશ્વક્રમ) સ્થાપિત થાય એવી પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે. ગણનાત્મક સ્તુતિ અને વિનંતિ દ્વારા યજ્ઞ માટે, પ્રાણશક્તિ માટે અને જીવનયાત્રામાં સુરક્ષિત ગતિ માટે દૈવી “અવઃ” (સહાય/આશ્રય) માંગવામાં આવે છે. અંતે સર્વ દિશાઓને આવરી લેતી સર્વસમાવેશક અપીલમાં સવિતૃદેવને પ્રેરણા આપવા વિનંતી કરીને “સર્વતાતિ” (સમગ્રતા/સર્વાંગી કલ્યાણ) પ્રેરિત કરે અને દીર્ઘ આયુષ્ય આપે એવી પ્રાર્થના થાય છે.
Mantra 1
उषासानक्ता बृहती सुपेशसा द्यावाक्षामा वरुणो मित्रो अर्यमा । इन्द्रं हुवे मरुतः पर्वताँ अप आदित्यान्द्यावापृथिवी अपः स्वः ॥
ઉષા અને નક્તા—વિશાળ, સુપેશસા (સુંદર આકારવાળી)—ને હું આહ્વાન કરું છું; દ્યાવા-ક્ષામા (આકાશ અને પૃથ્વી), વરુણ, મિત્ર, અર્યમનને. ઇન્દ્રને હું હુવું છું; મરુતોને, પર્વતોને, અપઃ (જળોને), આદિત્યોને; દ્યાવા-પૃથિવીને, અપઃને, સ્વઃ (પ્રકાશમય લોક)ને—આ સર્વ વિશ્વશક્તિઓ અમામાં એકત્ર થઈ, અમારા બનવાના પૂર્ણ ઋતરૂપ ક્રમ બની રહે.
Mantra 2
द्यौश्च नः पृथिवी च प्रचेतस ऋतावरी रक्षतामंहसो रिषः । मा दुर्विदत्रा निॠतिर्न ईशत तद्देवानामवो अद्या वृणीमहे ॥
દ્યુલોક અને પૃથ્વી—પ્રચેતસ (જ્ઞાનસભર, ચેતન), ઋતાવરી (ઋતના રક્ષક)—અમને અંહસ (સંકટ/પાપ) અને રિષ (હાનિ)થી રક્ષો. દુર્વિદત્રા (કુવિતરણ કરનાર) નિઋતિ અમ પર શાસન ન કરે. દેવોના તે અવ (રક્ષણ)ને આજે અમે વરીએ છીએ.
Mantra 3
विश्वस्मान्नो अदितिः पात्वंहसो माता मित्रस्य वरुणस्य रेवतः । स्वर्वज्ज्योतिरवृकं नशीमहि तद्देवानामवो अद्या वृणीमहे ॥
વિશ્વસ્માત્ અમને અદિતિ અંહસ (દરેક સંકટ/પાપ)થી રક્ષે—મિત્રની માતા અને તેજસ્વી વરુણની રેવતી (સમૃદ્ધ) માતા. સ્વર્વત્ જ્યોતિ—સ્વરથી પરિપૂર્ણ, અવૃક (વૃક/ભક્ષકથી અસ્પર્શિત) પ્રકાશ—અમે પ્રાપ્ત કરીએ. દેવોના તે અવ (રક્ષણ)ને આજે અમે વરીએ છીએ.
Mantra 4
ग्रावा वदन्नप रक्षांसि सेधतु दुष्ष्वप्न्यं निॠतिं विश्वमत्रिणम् । आदित्यं शर्म मरुतामशीमहि तद्देवानामवो अद्या वृणीमहे ॥
ગ્રાવા (પેષણ-પથ્થર) નાદ કરતો રક્ષાંસિ (શત્રુ શક્તિઓ)ને દૂર હાંકે; દુષ્સ્વપ્ન્ય (દુષ્ટ સ્વપ્ન), નિઋતિ અને સર્વ અત્રિણ (ભક્ષક/વિનાશક) બળને અટકાવે. આદિત્યોનું શર્મ (શાંતિ/આશ્રય) અને મરુતોનું આશ્રયદાયક સુખ અમે પ્રાપ્ત કરીએ. દેવોના તે અવ (રક્ષણ)ને આજે અમે વરીએ છીએ.
Mantra 5
एन्द्रो बर्हिः सीदतु पिन्वतामिळा बृहस्पतिः सामभिॠक्वो अर्चतु । सुप्रकेतं जीवसे मन्म धीमहि तद्देवानामवो अद्या वृणीमहे ॥
ઇન્દ્ર પવિત્ર બર્હિ પર બેસે; ઇળા પુષ્ટ થાઓ. વાણીના ઋષિ બૃહસ્પતિ સામગાનોથી સ્તુતિ ગાય. જીવન માટે અમે સુપ્રકેત—સ્પષ્ટ માર્ગદર્શક પ્રજ્ઞામાં—મન ધરીએ; દેવોના તે અવો (રક્ષણ) આજે અમે વરીએ છીએ.
Mantra 6
दिविस्पृशं यज्ञमस्माकमश्विना जीराध्वरं कृणुतं सुम्नमिष्टये । प्राचीनरश्मिमाहुतं घृतेन तद्देवानामवो अद्या वृणीमहे ॥
હે અશ્વિનો, અમારો યજ્ઞ દિવિસ્પૃશ—આકાશને સ્પર્શતો—બનાવો; અધ્વર (વિધિ)ને ઝડપી ગતિશીલ કરો, ઇષ્ટિ માટે કૃપા બનાવો. ઘૃતથી આહુતિ અર્પિત છે, પ્રાચીનરશ્મિ—અગ્રગામી કિરણો ધરાવતી; દેવોના તે અવો (રક્ષણ) આજે અમે વરીએ છીએ.
Mantra 7
उप ह्वये सुहवं मारुतं गणं पावकमृष्वं सख्याय शम्भुवम् । रायस्पोषं सौश्रवसाय धीमहि तद्देवानामवो अद्या वृणीमहे ॥
હું સુહવ—સહેલાઈથી આહ્વાનનીય—મારુત ગણને બોલાવું છું: પાવક, ઊર્ધ્વ, સખ્ય માટે અને શંભુ (કલ્યાણ) માટે. રાયસ્પોષ—રાયસની વૃદ્ધિ, આંતરિક સમૃદ્ધિનો વિકાસ—પર, વિશાળ અને દીર્ઘકાળીન સુશ્રવસ (સુખ્યાતિ) માટે, અમે મન ધરીએ; દેવોના તે અવો (રક્ષણ) આજે અમે વરીએ છીએ.
Mantra 8
अपां पेरुं जीवधन्यं भरामहे देवाव्यं सुहवमध्वरश्रियम् । सुरश्मिं सोममिन्द्रियं यमीमहि तद्देवानामवो अद्या वृणीमहे ॥
અમે અપાં પેરુ—જળનો પારઘાટ—જીવનને પોષનાર, દેવગતિને યોગ્ય, સહેલાઈથી આહ્વાનનીય, અધ્વરની શ્રીરૂપ તેજસ્વિતા—આગળ ધરીએ છીએ। ઇન્દ્રિય બળવંત, સુપ્રકાશી સોમને અમે અમારા માટે યોક્ત કરવા ઇચ્છીએ છીએ; દેવોના તે રક્ષક અવને અમે આજે પસંદ કરીએ છીએ।
Mantra 9
सनेम तत्सुसनिता सनित्वभिर्वयं जीवा जीवपुत्रा अनागसः । ब्रह्मद्विषो विष्वगेनो भरेरत तद्देवानामवो अद्या वृणीमहे ॥
સુસનિતા—સત્ગ્રહણની શક્તિઓ દ્વારા—અમે તે સાચું વિજય પ્રાપ્ત કરીએ; અમે જીવતા રહીએ, જીવતા પુત્રો ધરાવીએ, નિર્દોષ રહીએ। બ્રહ્મદ્વિષો—વાણી/બ્રહ્મના દ્વેષીઓ—તેમનો વાંકોભર્યો પાપ દૂર લઈ જાય; દેવોના તે રક્ષક અવને અમે આજે પસંદ કરીએ છીએ।
Mantra 10
ये स्था मनोर्यज्ञियास्ते शृणोतन यद्वो देवा ईमहे तद्ददातन । जैत्रं क्रतुं रयिमद्वीरवद्यशस्तद्देवानामवो अद्या वृणीमहे ॥
હે દેવો, જે મનમાં યજ્ઞયોગ્ય શક્તિઓ રૂપે સ્થિત છો—તમે સાંભળો। અમે જે તમારાથી ઇચ્છીએ છીએ તે આપો: વિજયી ક્રતુ (સંકલ્પ-શક્તિ), રયિ (સમૃદ્ધિ), વીરબળ અને તેજસ્વી યશ। દેવોના તે રક્ષક અવને અમે આજે પસંદ કરીએ છીએ।
Mantra 11
महदद्य महतामा वृणीमहेऽवो देवानां बृहतामनर्वणाम् । यथा वसु वीरजातं नशामहै तद्देवानामवो अद्या वृणीमहे ॥
આજે અમે મહાન દેવોના મહાન સહાય-આશ્રયને પસંદ કરીએ છીએ—વિશાળ, અવિચલ, અનર્વણ (અવિરત ગતિ ધરાવનારા) દેવોને—જેથી અમે સાચા વસુ સુધી પહોંચીએ, વીરોની જાતિ જેવી શક્તિઓથી સમૃદ્ધ. દેવોની એ રક્ષક સહાયને આજે અમે પસંદ કરીએ છીએ.
Mantra 12
महो अग्नेः समिधानस्य शर्मण्यनागा मित्रे वरुणे स्वस्तये । श्रेष्ठे स्याम सवितुः सवीमनि तद्देवानामवो अद्या वृणीमहे ॥
પ્રજ્વલિત અગ્નિના મહાન શર્મ (આશ્રય)માં અમે નિર્દોષ રહીએ; મિત્ર અને વરુણમાં અમારી સ્વસ્તિ માટે. સવિતૃના સત્ય પ્રેરણામાં અમે શ્રેષ્ઠ અવસ્થામાં રહીએ. દેવોની એ રક્ષક સહાયને આજે અમે પસંદ કરીએ છીએ.
Mantra 13
ये सवितुः सत्यसवस्य विश्वे मित्रस्य व्रते वरुणस्य देवाः । ते सौभगं वीरवद्गोमदप्नो दधातन द्रविणं चित्रमस्मे ॥
હે દેવો! તમે બધા—સત્યસવ (સત્ય પ્રેરણા) ધરાવનારા સવિતૃના, મિત્રના વ્રતમાં અને વરુણના નિયમમાં રહેલા—અમામાં સૌભાગ્ય સ્થાપો: વીરોવાળું, ગોમત્ (પ્રકાશ-કિરણોથી સમૃદ્ધ) અને અપ્ન (સિદ્ધિ/પ્રાપ્તિ)થી ભરપૂર; અને અમારે માટે ચિત્ર (વિવિધવર્ણ) દ્રવિણ (ધન-સંપત્તિ) સ્થાપો.
Mantra 14
सविता पश्चातात्सविता पुरस्तात्सवितोत्तरात्तात्सविताधरात्तात् । सविता नः सुवतु सर्वतातिं सविता नो रासतां दीर्घमायुः ॥
સવિતા પાછળથી, સવિતા આગળથી, સવિતા ઉત્તર તરફથી, સવિતા નીચેથી. સવિતા અમને સર્વ તરફથી કલ્યાણમય પૂર્ણતા તરફ પ્રેરિત કરે; સવિતા અમને દીર્ઘ આયુષ્ય અર્પે.
Viśvedevāḥ means “All the Gods.” In this hymn it refers to a gathered assembly of many divine powers—such as Dawn and Night, Heaven and Earth, Varuṇa, Mitra, Aryaman, Indra, the Maruts, the Waters—invoked together for complete protection and support.
The hymn aims at total well-being and ritual success, so it calls the whole cosmic order: different deities represent different functions (law, vitality, rain, light, stability). By invoking them together, the worshipper asks for a unified, all-sided help (avaḥ).
The last verse asks Savitar to protect and guide from every direction—behind, in front, above/north, and below—so that nothing is left uncovered. It ends with two practical blessings: sarvatāti (complete well-being) and dīrgham āyuḥ (long life).
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.