Sukta 7

Mantra 1

ओषधयः। १२ पञ्चपदा विराडतिशक्वरी, १४ उपरिष्टान्निचृद् बृहती, २६ निचृत्, २८ भुरिक्। या ब॒भ्रवो॒ याश्च॑ शु॒क्रा रोहि॑णीरु॒त पृश्न॑यः । असि॑क्नीः कृ॒ष्णा ओष॑धीः॒ सर्वा॑ अ॒च्छाव॑दामसि

હે ઔષધિઓ—જે ભૂરા વર્ણની છો, અને જે શ્વેત તેજથી ઝળહળો છો; હે રોહિણી (લાલીમાવાળી) અને ચિતરાં (પૃશ્નિ) વર્ણની; હે અસિક્ની (ઘેરી) અને કૃષ્ણ (કાળી) ઔષધિઓ—હે સર્વ ઉપચારક વનસ્પતિઓ, અમે તમને સંબોધીએ છીએ; કૃપા કરીને નજીક આવો.

Mantra 2

त्राय॑न्तामि॒मं पुरु॑षं॒ यक्ष्मा॑द् दे॒वेषि॑ता॒दधि॑ । यासां॒ द्यौष्पि॒ता पृ॑थि॒वी मा॒ता स॑मु॒द्रो मूलं॑ वी॒रुधां॑ ब॒भूव॑

દેવોએ પ્રેરિત કરેલા યક્ષ્મા (રોગ)થી આ પુરુષનું રક્ષણ કરો. જે ઔષધિઓના પિતા દ્યૌ (આકાશ) છે, માતા પૃથ્વી છે, અને જેમનું મૂળ તથા પ્રાથમિક સ્ત્રોત સમુદ્ર-જળ બન્યું છે.

Mantra 3

आपो॒ अग्रं दि॒व्या ओष॑धयः । तास्ते॒ यक्ष्म॑मेन॒स्य॑१मङ्गा॑दङ्गादनीनशन्

આપઃ (જળ) પ્રથમ છે; ઔષધિઓ દિવ્ય છે. તે ઔષધિઓ તારા માટે પાપ-દૂષિત યક્ષ્માને અંગેથી અંગે હાંકી કાઢે છે.

Mantra 4

प्र॒स्तृ॒ण॒ती स्त॒म्बिनी॒रेक॑शुङ्गाः प्रतन्व॒तीरोष॑धी॒रा व॑दामि । अं॒शु॒मतीः॑ का॒ण्डिनी॒र्या विशा॑खा॒ ह्वया॑मि ते वी॒रुधो॑ वैश्वदे॒वीरु॒ग्राः पु॑रुष॒जीव॑नीः ॥४ यद् वः॒ सहः॑ सहमाना वी॒र्यं॑१यच्च॑ वो॒ बल॑म्। तेने॒मम॒स्माद् यक्ष्मा॒त् पुरु॑षं मुञ्चतौषधी॒रथो॑ कृणोमि भेष॒जम्

વિસ્તરતી, દાંડીવાળી, એક શૂંગવાળી, સર્વત્ર ફેલાતી ઔષધિઓને હું સંબોધું છું. કિરણયુક્ત, ગાંઠવાળી, બહુશાખાવાળી—તમને હું આહ્વાન કરું છું; હે વૈશ્વદેવી (સર્વદેવતાઓની) વીરુધો, ઉગ્ર, પુરુષજીવની (માનવજીવન રક્ષક)! તમારું જે વિજયી સહસ (બળ), જે વીર્ય, અને જે બલ છે—તેના દ્વારા આ પુરુષને આ યક્ષ્મા (ક્ષયરોગ/ક્ષય)માંથી મુક્ત કરો, હે ઔષધિઓ; અને પછી હું ભેષજ (ઔષધ/ઉપચાર) સ્થાપું છું.

Mantra 5

जी॒व॒लां न॑घारि॒षां जी॑व॒न्तीमोष॑धीम॒हम्। अ॒रु॒न्ध॒तीमु॒न्नय॑न्तीं पु॒ष्पां मधु॑मतीमि॒ह हु॑वे॒ऽस्मा अ॑रि॒ष्टता॑तये

જીવન આપનાર, અહિત ન કરનાર, જીવંત ઔષધિને હું આવાહન કરું છું—અરુન્ધતીને, જે ઉપર ઉઠાવે છે, પુષ્પિત, મધુર-મધુમતી; અહીં હું તેને આ પુરુષ માટે અરીષ્ટતા (અહાનિ-રહિત સુરક્ષા) માટે બોલાવું છું.

Mantra 6

इ॒हा य॑न्तु॒ प्रचे॑तसो मे॒दिनी॒र्वच॑सो॒ मम॑ । यथे॒मं पा॒रया॑मसि॒ पुरु॑षं दुरि॒तादधि॑

અહીં મારી પ્રચેતસ (જ્ઞાની), મેદિની (પોષણ આપનાર) વાણી આવો; જેથી અમે આ પુરુષને દુરીત (આપત્તિ/કષ્ટ)માંથી પાર ઉતારી સુરક્ષિત લઈ જઈ શકીએ.

Mantra 7

अ॒ग्नेर्घा॒सो अ॒पां गर्भो॒ या रोह॑न्ति॒ पुन॑र्णवाः । ध्रु॒वाः स॒हस्र॑नाम्नीर्भेष॒जीः स॒न्त्वाभृ॑ताः

અગ્નિનું ઘાસ (આહાર), અપાં ગર્ભ (જળનો ગર્ભ)—જે ઉગે છે, પુનર્નવા (સદા નવી થતી); ધ્રુવા, સહસ્રનામ્ની—એ ભેષજી (ચિકિત્સક ઔષધિઓ) અહીં લાવવામાં આવો.

Mantra 8

अ॒वको॑ल्बा उ॒दका॑त्मान॒ ओष॑धयः । व्यृऽषन्तु दुरि॒तं ती॑क्ष्णशृ॒ङ्ग्यः

અવકોલ્બા ઔષધિઓ—જેઓનું આત્મતત્ત્વ જળ છે, તીક્ષ્ણ-શૃંગી—દુઃખ-કષ્ટરૂપ દુરિતને ઝાડી કાઢો.

Mantra 9

उ॒न्मु॒ञ्चन्ती॑र्विवरु॒णा उ॒ग्रा या वि॑ष॒दूष॑णीः । अथो॑ बलास॒नाश॑नीः कृत्या॒दूष॑णीश्च॒ यास्ता इ॒हा य॒न्त्वोष॑धीः

જે ઔષધિઓ બંધન ઢીલાં પાડનારી, સર્વત્રથી મુક્ત કરનારી અને ઉગ્ર છે—જે વિષને દૂષિત/નાશક કરે છે; તેમજ જે બલાસ (રોગ) નો નાશ કરે છે અને કૃત્યા (ટોણા-મંત્ર/અભિચાર) ને દૂષિત કરીને નિષ્ફળ કરે છે—એવી બધી ઔષધિઓ અહીં, આ સ્થાન પર આવી પહોંચો.

Mantra 10

अ॒प॒क्री॒ताः सही॑यसीर्वी॒रुधो॒ या अ॒भिष्टु॑ताः । त्राय॑न्ताम॒स्मिन् ग्रामे॒ गामश्वं॒ पुरु॑षं प॒शुम्

ખરીદીથી અપક્રીતા (વિમોચિત/પ્રતિહત) અને વધુ શક્તિશાળી એવી, જે વીરુધો (વનસ્પતિઓ) યોગ્ય રીતે સ્તુત થયેલી છે—તે આ ગામમાં ગાય, ઘોડો, પુરુષ અને પશુનું રક્ષણ કરે.

Mantra 11

मधु॑मन्मू॑लं म॑धुमद॑ग्रमासाम्म॑धुमन्म॑ध्यं वीरु॑धां बभूव । मधु॑मत् प॒र्णं मधु॑म॒त् पुष्प॑मासां॒ मधोः॒ संभक्ता अ॒मृत॑स्य भ॒क्षो घृ॒तमन्नं॑ दुह्रतां॒ गोपु॑रोगवम्

તેમનો મૂળ મધુમય છે, તેમનું શિખર મધુમય છે; વીરુધોમાં તેમનો મધુમય મધ્ય ભાગ વિકસ્યો છે. તેમનું પર્ણ મધુમય છે, તેમનું પુષ્પ મધુમય છે; મધના સહભાગી, અમૃતનું ભોજન—તે ઘૃત અને અન્ન ઉપજાવે, ગોપુરોગવ (ગાયો આગળ ચાલનારી/ગો-સમૃદ્ધિ વધારનારી) બનીને પશુધન માટે.

Mantra 12

याव॑तीः किय॑तीश्चे॒माः पृ॑थि॒व्यामध्योष॑धीः । ता मा॑ सहस्रप॒र्ण्योऽ मृ॒त्योर्मु॑ञ्च॒न्त्वंह॑सः

પૃથ્વી પર જેટલી પણ, કેટલીયે આ ઔષધિઓ છે—તે સહસ્રપર્ણી (હજાર પાંદડાવાળી) મને અંહસ (કષ્ટ/પાપજન્ય દુઃખ)માંથી, મૃત્યુમાંથી મુક્ત કરે.

Mantra 13

वैया॑घ्रो म॒णिर्वी॒रुधां॒ त्राय॑मानोऽभिशस्ति॒पाः । अमी॑वाः॒ सर्वा॒ रक्षां॒स्यप॑ ह॒न्त्वधि॑ दू॒रम॒स्मत्

વીરుధાઓનો વ્યાઘ્રસમાન મણિ (તાબીઝ), રક્ષા કરનાર, અભિશાપને દૂર કરનાર—તે સર્વ રોગો અને સર્વ રક્ષાંસિ (દુષ્ટ શક્તિઓ/રાક્ષસો)ને અમારી પાસેથી બહુ દૂર હણીને હટાવી દે.

Mantra 14

सिं॒हस्ये॑व स्त॒नथोः॒ सं वि॑जन्ते॒ऽग्नेरि॑व विजन्त॒ आभृ॑ताभ्यः । गवां॒ यक्ष्मः॒ पुरु॑षाणां वी॒रुद्भि॒रति॑नुत्तो ना॒व्याऽएतु स्रो॒त्याः

સિંહના ગર્જનાથી જેમ તેઓ વિખેરાઈ જાય છે, અગ્નિના તેજથી જેમ તેઓ હંકાઈ જાય છે—એકત્ર કરેલી ઔષધિઓમાંથી: ગાયોમાંનો યક્ષ્મા, પુરુષોમાંનો યક્ષ્મા—વનસ્પતિઓ દ્વારા સંપૂર્ણપણે હાંકી કાઢાયેલો—નાવ દ્વારા વહેતા પ્રવાહો તરફ, દોડતા સ્રોતો તરફ, દૂર ચાલ્યો જાય.

Mantra 15

मु॒मु॒चा॒ना ओष॑धयो॒ऽग्नेर्वै॑श्वान॒रादधि॑ । भूमिं॑ संतन्व॒तीरि॑त॒ यासां॒ राजा॒ वन॒स्पतिः॑

બંધનમાંથી મુક્ત કરનારાં ઔષધિઓ અગ્નિ—વૈશ્વાનર પાસેથી ઉત્પન્ન થયેલી છે. પૃથ્વી પર પોતાને વિસ્તરાવતી—હે ઔષધિઓ, આગળ વધો; જેમનો રાજા વનસ્પતિ (વનનો અધિપતિ) છે.

Mantra 16

या रोह॑न्त्याङ्गिर॒सीः पर्व॑तेषु स॒मेषु॑ च । ता नः॒ पय॑स्वतीः शि॒वा ओष॑धीः सन्तु॒ शं हृ॒दे

જે ઔષધિઓ આંગિરસી-જાતિની છે, પર્વતો પર અને સમતલ મેદાનોમાં ઉગે છે—તે દૂધ જેવી રસસભર, શુભ ઔષધિઓ અમારી થાય; હૃદયને કલ્યાણ અને શાંતિ આપે.

Mantra 17

याश्चा॒हं वेद॑ वी॒रुधो॒ याश्च॒ पश्या॑मि॒ चक्षु॑षा । अज्ञा॑ता जानी॒मश्च॒ या यासु॑ वि॒द्म च॒ संभृ॑तम्

જે વીરુધો (વનસ્પતિઓ) હું જાણું છું, અને જે હું આંખે જોઈ શકું છું; અજાણી એવી પણ, જેને અમે ઓળખી લઈએ છીએ; અને જેમાં અમે સંચિત શક્તિ/ગુણનો ભંડાર જાણીએ છીએ—

Mantra 18

सर्वाः॑ सम॒ग्रा ओष॑धी॒र्बोध॑न्तु॒ वच॑सो॒ मम॑ । यथे॒मं पा॒रया॑मसि॒ पुरु॑षं दुरि॒तादधि॑

સર્વે ઔષધિઓ—સમગ્ર અને પૂર્ણ—મારા વચનથી જાગૃત થાઓ; જેથી અમે આ પુરુષને દુઃખ અને દુરિતથી પરે, સુરક્ષિત રીતે પાર ઉતારી શકીએ.

Mantra 19

अ॒श्व॒त्थो द॒र्भो वी॒रुधां॒ सोमो॒ राजा॒मृतं॑ ह॒विः । व्री॒हिर्यव॑श्च भेष॒जौ दि॒वस्पु॒त्रावम॑र्त्यौ

અશ્વત્થ, દર્ભ, અને વીરુધાઓમાં સોમ રાજા—અમૃત સમું હવિષ્ય (આહુતિ) છે. અને વ્રીહિ (ચોખા) તથા યવ (જવ) બે ભેષજ, દિવ્યના પુત્રો, અમર છે.

Mantra 20

उज्जि॑हीध्वे स्त॒नय॑त्यभि॒क्रन्द॑त्योषधीः । य॒दा वः॑ पृश्निमातरः प॒र्जन्यो॒ रेत॒साव॑ति

હે ઔષધિઓ, જ્યારે ગર્જના થાય, જ્યારે તમારાં ઉપર ઊંચે અવાજે ગુંજાર થાય, ત્યારે તમે ઉદ્ભવો. હે પૃશ્નિ-માતાઓ, જ્યારે પર્જન્ય તમારે માટે રેતસ (બીજ-રસ) વડે સિંચન કરે.

Mantra 21

तस्या॒मृत॑स्ये॒मं बलं॒ पुरु॑षं पाययामसि । अथो॑ कृणोमि भेष॒जं यथा स॑च्छ॒तहा॑यनः

તે અમૃતના આ બળને અમે આ પુરુષને પીવડાવીએ છીએ. અને વધુમાં હું ભેષજ તૈયાર કરું છું, જેથી તે સો વર્ષનો થાય.

Mantra 22

व॒रा॒हो वे॑द वी॒रुधं॑ नकु॒लो वे॑द भेष॒जीम्। स॒र्पा ग॑न्ध॒र्वा या वि॒दुस्ता अ॒स्मा अव॑से हुवे

વરાહ વીરુધ (ઔષધિ-વનસ્પતિ) જાણે છે; નકુલ (મુંગૂસ) ભેષજ (ઉપચાર-ઔષધ) જાણે છે. સર્પો અને ગંધર્વો જે જાણે છે—તે બધાને હું આ પુરુષના અવસ (સહાય) માટે આહ્વાન કરું છું.

Mantra 23

याः सु॑प॒र्णा आ॑ङ्गिर॒सीर्दि॒व्या या र॒घतो॑ वि॒दुः । वयां॑सि हं॒सा या वि॒दुर्याश्च॒ सर्वे॑ पत॒त्रिणः॑ । मृ॒गा या वि॒दुरोष॑धी॒स्ता अ॒स्मा अव॑से हुवे

જે સુપર્ણા, આઙ્ગિરસી, દિવ્ય (જ્ઞાનવતી) છે—જેને ઝડપી ગતિશીલોએ જાણ્યું છે; જે પક્ષીઓએ, હંસોએ જાણ્યું છે, અને જે સર્વે પતત્રિણોએ (પંખીધારીઓએ) જાણ્યું છે; જે મૃગોએ ઔષધિઓ વિષે જાણ્યું છે—તે બધાને હું આ પુરુષના અવસ (સહાય) માટે આહ્વાન કરું છું.

Mantra 24

याव॑तीना॒मोष॑धीनां॒ गा॑वः प्रा॒श्नन्त्य॒घ्न्या याव॑तीनामजा॒वयः॑ । ताव॑ती॒स्तुभ्य॒मोष॑धीः॒ शर्म॑ यच्छ॒न्त्वाभृ॑ताः

જેટલી ઉપચારક ઔષધિઓ છે, જેમ પર અઘ્ન્યા (અહિંસ્ય) ગાયો ચરે છે, જેટલી પર બકરા અને ઘેટાં ચરે છે—એટલી બધી ઔષધિઓ અહીં લાવવામાં આવી, તને શર્મ (રક્ષા) અને વિશ્રામ અર્પે.

Mantra 25

याव॑तीषु मनु॒ष्याऽ भेष॒जं भि॒षजो॑ वि॒दुः । ताव॑तीर्वि॒श्वभे॑षजी॒रा भ॑रामि॒ त्वाम॒भि

માનવોમાં વૈદ્યો જે જેટલા ભેષજ (ઉપચાર) જાણે છે—એટલા સર્વભેષજી, સર્વરોગહર ઔષધિઓ હું અહીં લાવી, તારા ઉપર પ્રયોગ કરું છું.

Mantra 26

पुष्प॑वतीः प्र॒सूम॑तीः फ॒लिनी॑रफ॒ला उ॒त। सं॒मा॒तर॑ इव दुह्राम॒स्मा अ॑रि॒ष्टता॑तये

પુષ્પવતી, બહુ પ્રસૂતા, ફળવતી—અને ફળહીન પણ—એમને માતાઓની જેમ એકસાથે દોહીએ; આ પુરુષ માટે અખંડિત રક્ષા (અરિષ્ટતા) માટે.

Mantra 27

उत् त्वा॑हार्षं॒ पञ्च॑शला॒दथो॒ दश॑शलादु॒त। अथो॑ य॒मस्य॒ पड्वी॑शा॒द् विश्व॑स्माद् देवकिल्बि॒षात्

હું તને પાંચગાંઠિયાં ફાંસમાંથી ઉઠાવી કાઢ્યો, અને દશગાંઠિયાં ફાંસમાંથી પણ; તેમજ યમના બંધનમાંથી, અને દેવપ્રેરિત દરેક અપરાધ (દેવકિલ્બિષ)માંથી.