Mantra 13

Sukta 7

वैयाघ्रो मणिर्वीरुधां त्रायमानोऽभिशस्तिपाः । अमीवाः सर्वा रक्षांस्यप हन्त्वधि दूरमस्मत्

vaiyā́ghro maṇír vīrudhā́ṃ trā́yamāno ’bhiśastipā́ḥ | amī́vāḥ sárvā rákṣāṃsy ápa hántv ádhi dūrám asmát

The tiger-like amulet of the plants, protecting, warding off imprecation—let it smite away all sicknesses, all demons, far from us.

વીરుధાઓનો વ્યાઘ્રસમાન મણિ (તાબીઝ), રક્ષા કરનાર, અભિશાપને દૂર કરનાર—તે સર્વ રોગો અને સર્વ રક્ષાંસિ (દુષ્ટ શક્તિઓ/રાક્ષસો)ને અમારી પાસેથી બહુ દૂર હણીને હટાવી દે.

वैया॑घ्रःtiger-like; of tiger-nature
वैया॑घ्रः:
विशेषण (कर्तृ-पद ‘मणिः’ का)
TypeAdjective
Rootवैयाघ्र (प्रातिपदिक; ‘व्याघ्र’ से तद्धित)
म॒णिःthe amulet, jewel (charm)
म॒णिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमणि (प्रातिपदिक)
वी॒रुधाम्of the herbs/plants
वी॒रुधाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of herbs’
TypeNoun
Rootवीरुध् (प्रातिपदिक)
त्राय॑मानःprotecting, saving
त्राय॑मानः:
कर्तृ-विशेषण (मणिः का)
TypeVerb (participle)
Rootत्रा (धातु) → त्रायमाण (शतृ/शानच्-वर्तमान कृदन्त)
अभिशस्तिपाःprotector/warder against imprecation (abhishasti)
अभिशस्तिपाः:
कर्तृ-विशेषण (मणिः का)
TypeNoun/Adjective
Rootअभिशस्ति (प्रातिपदिक) + पा (धातु ‘पा—रक्षणे/पालने’ से कृदन्त/समासान्त)
अमी॑वाःdiseases, sicknesses
अमी॑वाः:
कर्म (हन्तु का)
TypeNoun
Rootअमीवा (प्रातिपदिक)
सर्वाःall
सर्वाः:
विशेषण (अमीवाः का)
TypeAdjective
Rootसर्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रक्षांसिdemons, harmful spirits
रक्षांसि:
कर्म (हन्तु का; ‘अमीवाः’ के साथ समुच्चित)
TypeNoun
Rootरक्षस् (प्रातिपदिक)
अपaway, off
अप:
क्रियाविशेषण (दूरीकरण) — ‘away’
TypeIndeclinable
Rootअप (अव्यय)
हन्तुlet (him/it) strike/kill/remove
हन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
अधिover, beyond; further
अधि:
क्रियाविशेषण/उपसर्ग (अधिकरण/अतिशय/उपरि-भाव) — यहाँ ‘अधिकं/अतिदूरम्’ भाव
TypeIndeclinable
Rootअधि (अव्यय)
दू॒रम्far
दू॒रम्:
क्रियाविशेषण (गति/परिणाम) — ‘far away’
TypeAdverbial (from noun/adj.)
Rootदूर (प्रातिपदिक)
अ॒स्मत्from us
अ॒स्मत्:
अपादान (separation) — ‘from us’
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)

Rishi: Atharvanic tradition

Devata: Maṇi (amulet) / Oṣadhi-power as rakṣoghna; implicit tiger-force

Chandas: Anuṣṭubh

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"bhayankara","emotional_arc":"From naming the protector to commanding total expulsion of threats.","listener_experience":"Courage and guardedness; a sense of being defended.","intensity":7}