Mantra 19

Sukta 7

Sanskrit (Devanagari)

अश्वत्थो दर्भो वीरुधां सोमो राजामृतं हविः । व्रीहिर्यवश्च भेषजौ दिवस्पुत्रावमर्त्यौ

IAST Transliteration

aśvatthó darbho vīrúdʰā́ṃ sómo rā́jā́mṛ́taṃ havíḥ | vrīhír yávaś ca bheṣajáu divás-putrā́v amártyau

English Translation (Griffith/Whitney)

The Aśvattha, the Darbha, Soma the King of plants—ambrosia as oblation: and Rice with Barley, a pair of remedies, Heaven’s sons, immortal.

Translation

અશ્વત્થ, દર્ભ, અને વીરુધાઓમાં સોમ રાજા—અમૃત સમું હવિષ્ય (આહુતિ) છે. અને વ્રીહિ (ચોખા) તથા યવ (જવ) બે ભેષજ, દિવ્યના પુત્રો, અમર છે.

Word by Word

• अश्वत्थः: the aśvattha (sacred fig tree)
• अश्वत्थः: कर्तृ (समुच्चित-कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: अश्वत्थ (प्रातिपदिक)

• दर्भः: darbha grass
• दर्भः: कर्तृ (समुच्चित-कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: दर्भ (प्रातिपदिक)

• वीरुधाम्: of the plants/herbs
• वीरुधाम्: सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: वीरुध् (प्रातिपदिक)

• सोमः: Soma
• सोमः: कर्तृ (समुच्चित-कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• राजा: king
• राजा: कर्तृ (समुच्चित-कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)

• अमृतम्: ambrosia/immortality (nectar)
• अमृतम्: कर्तृ (समुच्चित-कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: अमृत (प्रातिपदिक)

• हविः: oblation
• हविः: कर्तृ (समुच्चित-कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: हविस् (प्रातिपदिक)

• व्रीहिः: rice
• व्रीहिः: कर्तृ (समुच्चित-कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: व्रीहि (प्रातिपदिक)

• यवः: barley
• यवः: कर्तृ (समुच्चित-कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: यव (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• भेषजौ: two medicines/remedies
• भेषजौ: कर्तृ (समुच्चित-कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: भेषज (प्रातिपदिक)

• दिवः: of heaven/of the sky
• दिवः: सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ)

• पुत्रौ: two sons
• पुत्रौ: कर्तृ (समुच्चित-कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)

• अमर्त्यौ: immortal (two)
• अमर्त्यौ: कर्तृ (विशेषण-समनाधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: अमर्त्य (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (ṛṣi attribution varies by anukramaṇī for AV 8.7).

Devata: Auṣadhayaḥ (Medicinal Plants) with Soma as sovereign healing power.

Chandas: Mixed; predominantly anuṣṭubh-like cadence in this section (metrical exactness varies in AV).

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"Wonder at sacred substances → calm assurance of immortality-symbolism.","listener_experience":"Awe that ordinary foods/plants are ‘heaven-born’; comfort and gratitude.","intensity":5}