Rig Veda 4.13.2: Mandala 4, Sukta 13, Mantra 2

Sukta 4.13

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Savitṛ; with Varuṇa-Mitra as upholders of vrata

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

ऊर्ध्वं भानुं सविता देवो अश्रेद्द्रप्सं दविध्वद्गविषो न सत्वा । अनु व्रतं वरुणो यन्ति मित्रो यत्सूर्यं दिव्यारोहयन्ति ॥

Sanskrit recitationRig Veda 4.13.2

Transliteration

ūrdhvám bhānúṃ savitā́ devó aśret drapsáṃ davídhvad gaviṣó ná satvā́ | ánu vratáṃ váruṇo yanti mítró yát sū́ryaṃ divy ā́rohayanti ||

Translation

Savitṛ, der Gott, hat den Strahl emporgehoben; den glänzenden Tropfen setzte er in Bewegung wie ein kraftvoller Sucher des Lichts. Varuṇa und Mitra schreiten dem Gesetz (ṛta) gemäß, wenn sie die Sonne an den Himmel emporsteigen lassen.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ऊर्ध्वम्: upwards, aloft
• ऊर्ध्वम्: Adhikaraṇa (दिशा/गतिविशेषः)
• Type: Adjective (used adverbially)
• Root: ऊर्ध्व (प्रातिपदिक)

• भानुम्: beam, radiance
• भानुम्: Karma
• Type: Noun
• Root: भानु (प्रातिपदिक)

• सविता: Savitṛ (the impeller, Sun-god)
• सविता: Kartā
• Type: Noun
• Root: सवितृ (प्रातिपदिक)

• देवः: the god
• देवः: Kartā (सविता-देवः समनाधिकरणम्)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• अश्रेत्: set/placed, propped, established
• अश्रेत्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: श्रि (धातु) / श्रय् (वेद.)

• द्रप्सम्: drop; shining drop (ray/bright speck)
• द्रप्सम्: Karma
• Type: Noun
• Root: द्रप्स (प्रातिपदिक)

• दविध्वत्: he drove/impelled; made to move swiftly
• दविध्वत्: Kriyā (अनुक्रिया/सहक्रिया)
• Type: Verb (participle-like finite form in Vedic usage)
• Root: दविध्व (धातु-भावः; वेद. तीव्र-गमन/कम्पनार्थक)

• गविषः: the seeker of cows (cattle-winner)
• गविषः: Kartā (उपमानपद-सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: गविष् (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• सत्वा: a strong one, vigorous being
• सत्वा: Kartā (उपमेयः/उपमानस्य विशेषणम्)
• Type: Noun
• Root: सत्त्वन्/सत्वन् (प्रातिपदिक)

• अनु: after, along, in accordance with
• अनु: —
• Type: Indeclinable
• Root: अनु

• व्रतम्: ordinance, fixed law
• व्रतम्: Karma (अनु + यन्ति इत्यत्र)
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)

• वरुणः: Varuṇa
• वरुणः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• यन्ति: they go, they proceed
• यन्ति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: या (धातु)

• मित्रः: Mitra
• मित्रः: Kartā (वरुणः ... मित्रः—समुच्चितकर्तृ)
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• यत्: which, that (which)
• यत्: Karma (आरोहयन्ति इत्यत्र)
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सूर्यम्: the Sun
• सूर्यम्: Karma (आरोहयन्ति इत्यत्र)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• दिव्या: with divine (power/means)
• दिव्या: Karaṇa
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)

• आरोहयन्ति: they cause to mount/ascend; they raise
• आरोहयन्ति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: रुह् (धातु) + आ (उपसर्ग) + णिच्