HomeRig VedaMandala 4Sukta 13Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 4.13

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Savitṛ; with Varuṇa-Mitra as upholders of vrata
Chandas: Triṣṭubh (probable)

ऊर्ध्वं भानुं सविता देवो अश्रेद्द्रप्सं दविध्वद्गविषो न सत्वा । अनु व्रतं वरुणो यन्ति मित्रो यत्सूर्यं दिव्यारोहयन्ति ॥

ऊ॒र्ध्वं भा॒नुं स॑वि॒ता दे॒वो अ॑श्रेद्द्र॒प्सं दवि॑ध्वद्गवि॒षो न सत्वा॑ । अनु॑ व्र॒तं वरु॑णो यन्ति मि॒त्रो यत्सूर्यं॑ दि॒व्या॑रो॒हय॑न्ति ॥

ūrdhvám bhānúṃ savitā́ devó aśret drapsáṃ davídhvad gaviṣó ná satvā́ | ánu vratáṃ váruṇo yanti mítró yát sū́ryaṃ divy ā́rohayanti ||

Savitṛ has lifted the upward beam, the god, setting the shining drop in motion like a vigorous seeker of the Light. Varuṇa and Mitra move according to the Law, when they cause the Sun to mount in heaven.

ऊ॒र्ध्वम् । भा॒नुम् । स॒वि॒ता । दे॒वः । अ॒श्रे॒त् । द्र॒प्सम् । दवि॑ध्वत् । गो॒ऽइ॒षः । न । सत्वा॑ । अनु॑ । व्र॒तम् । वरु॑णः । य॒न्ति॒ । मि॒त्रः । यत् । सूर्य॑म् । दि॒वि । आ॒ऽरो॒हय॑न्ति ॥ऊर्ध्वम् । भानुम् । सविता । देवः । अश्रेत् । द्रप्सम् । दविध्वत् । गोइषः । न । सत्वा । अनु । व्रतम् । वरुणः । यन्ति । मित्रः । यत् । सूर्यम् । दिवि । आरोहयन्ति ॥ūrdhvam | bhānum | savitā | devaḥ | aśret | drapsam | davidhvat | go--iṣaḥ | na | satvā | anu | vratam | varuṇaḥ | yanti | mitraḥ | yat | sūryam | divi | ārohayanti

ऊर्ध्वम्upwards, aloft
ऊर्ध्वम्:
Adhikaraṇa (दिशा/गतिविशेषः)
TypeAdjective (used adverbially)
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक)
भानुम्beam, radiance
भानुम्:
Karma
TypeNoun
Rootभानु (प्रातिपदिक)
सविताSavitṛ (the impeller, Sun-god)
सविता:
Kartā
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
देवःthe god
देवः:
Kartā (सविता-देवः समनाधिकरणम्)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अश्रेत्set/placed, propped, established
अश्रेत्:
Kriyā
TypeVerb
Rootश्रि (धातु) / श्रय् (वेद.)
द्रप्सम्drop; shining drop (ray/bright speck)
द्रप्सम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्रप्स (प्रातिपदिक)
दविध्वत्he drove/impelled; made to move swiftly
दविध्वत्:
Kriyā (अनुक्रिया/सहक्रिया)
TypeVerb (participle-like finite form in Vedic usage)
Rootदविध्व (धातु-भावः; वेद. तीव्र-गमन/कम्पनार्थक)
गविषःthe seeker of cows (cattle-winner)
गविषः:
Kartā (उपमानपद-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootगविष् (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Root
सत्वाa strong one, vigorous being
सत्वा:
Kartā (उपमेयः/उपमानस्य विशेषणम्)
TypeNoun
Rootसत्त्वन्/सत्वन् (प्रातिपदिक)
अनुafter, along, in accordance with
अनु:
TypeIndeclinable
Rootअनु
व्रतम्ordinance, fixed law
व्रतम्:
Karma (अनु + यन्ति इत्यत्र)
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
Kartā
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
यन्तिthey go, they proceed
यन्ति:
Kriyā
TypeVerb
Rootया (धातु)
मित्रःMitra
मित्रः:
Kartā (वरुणः ... मित्रः—समुच्चितकर्तृ)
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
यत्which, that (which)
यत्:
Karma (आरोहयन्ति इत्यत्र)
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सूर्यम्the Sun
सूर्यम्:
Karma (आरोहयन्ति इत्यत्र)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
दिव्याwith divine (power/means)
दिव्या:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
आरोहयन्तिthey cause to mount/ascend; they raise
आरोहयन्ति:
Kriyā
TypeVerb
Rootरुह् (धातु) + आ (उपसर्ग) + णिच्