Rig Veda 1.113.9: Mandala 1, Sukta 113, Mantra 9

Sukta 1.113

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditionally for RV 1.113)

Devata: Uṣas (Dawn) in functional relation with Agni and Sūrya

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

उषो यदग्निं समिधे चकर्थ वि यदावश्चक्षसा सूर्यस्य । यन्मानुषान्यक्ष्यमाणाँ अजीगस्तद्देवेषु चकृषे भद्रमप्नः ॥

Transliteration

uṣo yád agníṁ samídhe cákartha ví yád ā́vaś cákṣasā sū́ryasya | yán mā́nuṣān yakṣyámāṇān ájīgas tád devéṣu cakṛṣe bhadrám ápnaḥ ||

Translation

O Uṣas, wenn du Agni zum Entzünden gebracht hast, wenn du das Schauen der Sūrya weit geöffnet hast, wenn du die Menschen aufgerüttelt hast, die die Opfergabe bereiten—dann vollbringst du unter den Göttern ein gutes Werk, eine heilsame Erfüllung.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उषः: Dawn (Uṣas)
• उषः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: उषस्- (प्रातिपदिक)

• यत्: that which
• यत्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: यद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्निम्: Agni (fire)
• अग्निम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• सम्: together, fully
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग)

• इधे: you have kindled
• इधे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: इध् (धातु) / इध्- (दीप्तौ/प्रज्वलने)

• चकार्थ: you have done/made
• चकार्थ: क्रिया
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• वि: apart, forth
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग)

• यत्: that which
• यत्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: यद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आवः: you have helped/advanced
• आवः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अव् (धातु) / अव्- (रक्षणे/सहाय्ये)

• चक्षसा: with (your) sight/vision
• चक्षसा: करण
• Type: Noun
• Root: चक्षस्- (प्रातिपदिक)

• सूर्यस्य: of the Sun
• सूर्यस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: सूर्य- (प्रातिपदिक)

• यत्: that which
• यत्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: यद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मानुषानि: human (things/folk), mortals
• मानुषानि: कर्म
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: मानुष- (प्रातिपदिक)

• अक्ष्यमाणानाम्: of those being seen/appearing (i.e., of mortals as they appear)
• अक्ष्यमाणानाम्: सम्बन्ध
• Type: Participle
• Root: अक्ष्य- (कृदन्त-प्रातिपदिक; √अश्/अक्ष्? here from √अश्/अञ्ज्?; Vedic form meaning 'being seen/appearing' treated as present passive participle)

• अजीगः: you have set in motion/roused
• अजीगः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) with reduplication (जिग्/जीग्) + अ- augment?

• तत्: that
• तत्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• देवेषु: among the gods
• देवेषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: देव- (प्रातिपदिक)

• चकृषे: you have made/achieved (for yourself/for them)
• चकृषे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• भद्रम्: good, auspicious
• भद्रम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: भद्र- (प्रातिपदिक)

• अप्नः: work/achievement, gain
• अप्नः: कर्म
• Type: Noun
• Root: अप्नस्-/अप्न- (प्रातिपदिक; 'work, attainment, gain')