HomeRig VedaMandala 1Sukta 113Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 1.113

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditionally for RV 1.113)
Devata: Uṣas (Dawn) in functional relation with Agni and Sūrya
Chandas: Triṣṭubh

उषो यदग्निं समिधे चकर्थ वि यदावश्चक्षसा सूर्यस्य । यन्मानुषान्यक्ष्यमाणाँ अजीगस्तद्देवेषु चकृषे भद्रमप्नः ॥

उषो॒ यद॒ग्निं स॒मिधे॑ च॒कर्थ॒ वि यदाव॒श्चक्ष॑सा॒ सूर्य॑स्य । यन्मानु॑षान्य॒क्ष्यमा॑णाँ॒ अजी॑ग॒स्तद्दे॒वेषु॑ चकृषे भ॒द्रमप्न॑: ॥

uṣo yád agníṁ samídhe cákartha ví yád ā́vaś cákṣasā sū́ryasya | yán mā́nuṣān yakṣyámāṇān ájīgas tád devéṣu cakṛṣe bhadrám ápnaḥ ||

O Dawn, when you have made the Fire to be kindled, when you have opened out the seeing of the Sun, when you have stirred human beings who are preparing the offering—then you accomplish among the gods a happy work, a beneficent realization.

उषः॑ । यत् । अ॒ग्निम् । स॒म्ऽइधे॑ । च॒कर्थ॑ । वि । यत् । आवः॑ । चक्ष॑सा । सूर्य॑स्य । यत् । मानु॑षान् । य॒क्ष्यमा॑णान् । अजी॑ग॒रिति॑ । तत् । दे॒वेषु॑ । च॒कृ॒षे॒ । भ॒द्रम् । अप्नः॑ ॥उषः । यत् । अग्निम् । सम्इधे । चकर्थ । वि । यत् । आवः । चक्षसा । सूर्यस्य । यत् । मानुषान् । यक्ष्यमाणान् । अजीगरिति । तत् । देवेषु । चकृषे । भद्रम् । अप्नः ॥uṣaḥ | yat | agnim | sam-idhe | cakartha | vi | yat | āvaḥ | cakṣasā | sūryasya | yat | mānuṣān | yakṣyamāṇān | ajīgariti | tat | deveṣu | cakṛṣe | bhadram | apnaḥ

उषःDawn (Uṣas)
उषः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootउषस्- (प्रातिपदिक)
यत्that which
यत्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni (fire)
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
सम्together, fully
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग)
इधेyou have kindled
इधे:
क्रिया
TypeVerb
Rootइध् (धातु) / इध्- (दीप्तौ/प्रज्वलने)
चकार्थyou have done/made
चकार्थ:
क्रिया
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
विapart, forth
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग)
यत्that which
यत्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आवःyou have helped/advanced
आवः:
क्रिया
TypeVerb
Rootअव् (धातु) / अव्- (रक्षणे/सहाय्ये)
चक्षसाwith (your) sight/vision
चक्षसा:
करण
TypeNoun
Rootचक्षस्- (प्रातिपदिक)
सूर्यस्यof the Sun
सूर्यस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootसूर्य- (प्रातिपदिक)
यत्that which
यत्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मानुषानिhuman (things/folk), mortals
मानुषानि:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootमानुष- (प्रातिपदिक)
अक्ष्यमाणानाम्of those being seen/appearing (i.e., of mortals as they appear)
अक्ष्यमाणानाम्:
सम्बन्ध
TypeParticiple
Rootअक्ष्य- (कृदन्त-प्रातिपदिक; √अश्/अक्ष्? here from √अश्/अञ्ज्?; Vedic form meaning 'being seen/appearing' treated as present passive participle)
अजीगःyou have set in motion/roused
अजीगः:
क्रिया
TypeVerb
Rootगम् (धातु) with reduplication (जिग्/जीग्) + अ- augment?
तत्that
तत्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवेषुamong the gods
देवेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootदेव- (प्रातिपदिक)
चकृषेyou have made/achieved (for yourself/for them)
चकृषे:
क्रिया
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
भद्रम्good, auspicious
भद्रम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootभद्र- (प्रातिपदिक)
अप्नःwork/achievement, gain
अप्नः:
कर्म
TypeNoun
Rootअप्नस्-/अप्न- (प्रातिपदिक; 'work, attainment, gain')