Adhyaya 2

Verse 1

ऋषय ऊचुः । कथाया लक्षणं ब्रूहि गुणदोषान्सविस्तरान् । आर्षेयपौरुषेयाणां काव्यचिह्नपरीक्षणम् । कथं ज्ञेयं महाबुद्धे श्रोतुमिच्छामहे वयम्

ঋষিসকলে ক’লে: কথাৰ লক্ষণ কওক—তাৰ গুণ-দোষ বিস্তাৰে; আৰু ঋষি-উৎপত্তি (আৰ্ষেয়) আৰু মানৱ-উৎপত্তি (পৌৰুষেয়) ৰচনাৰ কাব্য-চিহ্ন পৰীক্ষাৰ মানদণ্ড। হে মহাবুদ্ধি, ই সত্যকৈ কেনেকৈ জানিব? আমি শুনিব বিচাৰোঁ।

Verse 2

सूत उवाच । अथ संक्षेपतो वक्ष्ये पुराणानामनुक्रमम् । लक्षणं चैव संख्यां च उक्तभेदांस्तथैव च

সূতে ক’লে: এতিয়া মই সংক্ষেপে পুৰাণসমূহৰ যথাক্ৰম ক’ম—তেওঁলোকৰ লক্ষণ, সংখ্যা, আৰু পৰম্পৰাগত ভেদ-বিভাগো।

Verse 3

पुरा तपश्चचारोग्रममराणां पितामहः । आविर्भूतास्ततो वेदाः सषडंगपदक्रमाः

প্ৰাচীন কালত দেৱতাসকলৰ পিতামহ ব্ৰহ্মাই ঘোৰ তপস্যা কৰিলে; তেতিয়াই বেদসমূহ প্ৰকাশ পালে—ষড়ঙ্গসহ, পদক্ৰম আৰু পাঠবিন্যাসে সম্পূৰ্ণ।

Verse 4

ततः पुराणमखिलं सर्वशास्त्रमयं ध्रुवम् । नित्यशब्दमयं पुण्यं शत कोटिप्रविस्तरम्

তাৰ পিছত সমগ্ৰ পুৰাণ প্ৰকাশ পালে—সকলো শাস্ত্ৰৰ সাৰময়, অটল আৰু প্ৰমাণভূত; নিত্য-শব্দময় পুণ্য বাণী, আৰু বিস্তাৰত অপাৰ—শত কোটি পৰ্যন্ত বিস্তৃত।

Verse 5

निर्गतं ब्रह्मणो वक्त्राद्ब्राह्मं वैष्णवमेव च । शैवं भागवतं चैव भविष्यं नारदीयकम्

ব্ৰহ্মাৰ মুখৰ পৰা পুৰাণসমূহ প্ৰকাশ পালে—ব্ৰাহ্ম, বৈষ্ণৱ, শৈৱ, ভাগৱত, ভবিষ্য আৰু নাৰদীয়।

Verse 6

मार्कण्डेयमथाग्नेयं ब्रह्मवैवर्तमेव च । लैङ्गं तथा च वाराहं स्कांदं वामनमेव च

তদুপৰি মাৰ্কণ্ডেয়, আগ্নেয়, ব্ৰহ্মবৈৱৰ্ত, লৈঙ্গ, বাৰাহ, স্কান্দ আৰু বামন পুৰাণো প্ৰকাশ পালে।

Verse 7

कौर्म्यं मात्स्यं गारुडं च वायवीयमनन्तरम् । अष्टादशं समुद्दिष्टं सर्वपातकनाशनम्

কৌৰ্ম, মাত্স্য, গাৰুড় আৰু তাৰ পাছত বায়বীয়—এইদৰে অষ্টাদশ মহাপুৰাণ ঘোষণা কৰা হৈছে, যি সকলো পাপ নাশ কৰে।

Verse 8

एकमेव पुरा ह्यासीद्ब्रह्माण्डं शतकोटिधा

পূৰ্বে সত্যই ব্ৰহ্মাণ্ড পুৰাণ একেটাই আছিল, কিন্তু তাৰ পৰিমাণ আছিল শত কোটি।

Verse 9

ततोऽष्टादशधा कृत्वा वेदव्यासो युगेयुगे । प्रख्यापयति लोकेऽस्मिन्साक्षान्नारायणांशजः

তাৰ পাছত বেদব্যাসে তাক অষ্টাদশ ভাগ কৰি, যুগে যুগে এই লোকত প্ৰচাৰ কৰে—যি নাৰায়ণৰ সাক্ষাৎ অংশাৱতাৰ।

Verse 10

अन्यान्युपपुराणानि मुनिना कथितानि तु । तानि वः कथयिष्यामि संक्षेपादवधार्यताम्

মুনিয়ে আন আন উপপুৰাণো ক’লে। মই সেইবোৰ তোমালোকক সংক্ষেপে ক’ম—সাৱধানে মনত ধৰি লোৱা।

Verse 11

आद्यं सनत्कुमारोक्तं नारसिंहमतः परम् । तृतीयं स्कान्दमुद्दिष्टं कुमारेणानुभाषितम्

প্ৰথমটো সনৎকুমাৰে কোৱা; তাৰ পাছত নাৰসিংহ-মত। তৃতীয়টো স্কান্দ বুলি নিৰ্দিষ্ট, কুমাৰে পুনৰ বৰ্ণনা কৰিলে।

Verse 12

चतुर्थं शिवधर्माख्यं साक्षान्नन्दीशभाषितम् । दुर्वाससोक्तमाश्चर्य्यं नारदोक्तमतः परम्

চতুৰ্থটো ‘শিৱধৰ্ম’ নামে, সাক্ষাৎ নন্দীশে ক’লে। তাৰ পাছত দুৰ্ব্বাসাৰ কোৱা ‘আশ্চৰ্য্য’; তাৰ পিছত নাৰদে কোৱা গ্ৰন্থ।

Verse 13

कापिलं मानवं चैव तथैवोशनसेरितम् । ब्रह्माण्डं वारुणं चान्यत्कालिकाह्वयमेव च

কাপিল, মানৱ, আৰু উশনস (শুক্ৰাচাৰ্য্য) কোৱা; লগতে ব্ৰহ্মাণ্ড, বাৰুণ, আৰু আন এটা ‘কালিকা’ নামে পৰিচিত।

Verse 14

माहेश्वरं तथा सांबं सौरं सर्वार्थसंचयम् । पराशरोक्तं परमं मारीचं भार्गवाह्वयम्

তদুপৰি মাহেশ্বৰ, সাম্ব, আৰু সৌৰ—সকলো পুৰুষাৰ্থৰ সঞ্চয়—আছে। পৰাশৰে কোৱা পৰম গ্ৰন্থ, মাৰীচ, আৰু ‘ভাৰ্গৱ’ নামে পৰিচিতটোও আছে।

Verse 15

एतान्युपपुराणानि कथितानि द्विजोत्तमाः

হে দ্বিজোত্তমসকল, এই উপপুৰাণসমূহ তোমালোকক কথিত কৰা হ’ল।

Verse 16

ऋषय ऊचुः । पुराणसंख्यामाचक्ष्व सूत विस्तरशः क्रमात् । दानधर्ममशेषज्ञ यथावदनुपूर्वशः

ঋষিসকলে ক’লে: হে সূত, পুৰাণসমূহৰ সংখ্যা ক্ৰমে ক্ৰমে যথাযথভাৱে বিস্তাৰে কহা; হে দানধৰ্মৰ সম্পূৰ্ণ জ্ঞাতা।

Verse 17

सूत उवाच । इदमेव पुराणेऽस्मिन्पुराणपुरुषस्तदा । यदुक्तवान्स विश्वात्मा मनवे तन्निबोधत

সূতে ক’লে: এই পুৰাণতেই তেতিয়া পুৰাণ-পুৰুষ, বিশ্বাত্মা, মনুক যি কথা কৈছিল—সেই উপদেশ শুনা আৰু বুজা।

Verse 18

पुराणं सर्वशास्त्राणां ब्रह्माण्डं प्रथमं स्मृतम् । अनन्तरं च वक्त्रेभ्यो वेदास्तस्य विनिर्गताः

সকলো শাস্ত্ৰৰ মাজত ব্ৰহ্মাণ্ড পুৰাণক প্ৰথম বুলি স্মৰণ কৰা হয়; তাৰ পাছত তেওঁৰ মুখসমূহৰ পৰা বেদসমূহ নিৰ্গত হ’ল।

Verse 19

पुराणमेकमेवासीत्तस्मिन्कल्पान्तरेतथा । त्रिवर्गसाधनं पुण्यं शतकोटिप्रविस्तरम्

সেই পূৰ্ব কল্পান্তৰত পুৰাণ সঁচাকৈ একেটাই আছিল; সি পবিত্ৰ, ত্ৰিবৰ্গ সাধনৰ উপায়, আৰু বিস্তাৰত শতকোটি পৰ্যন্ত প্ৰসাৰিত আছিল।

Verse 20

विनिर्दग्धेषु लोकेषु कृष्णेनानन्तरूपिणा । साङ्गांश्च चतुरो वेदान्पुराणन्यायविस्तरम्

প্ৰলয়ত সকলো লোক দগ্ধ হৈ নিঃশেষ হোৱাৰ পাছত, অনন্তৰূপী কৃষ্ণই অঙ্গসহ চাৰিওটা বেদ আৰু ন্যায়-নীতি অনুসাৰে বিস্তাৰিত পুৰাণ-পরম্পৰাক পুনৰ স্থাপন কৰিলে।

Verse 21

मीमांसां धर्मशास्त्रं च परिगृह्यात्मसात्कृतम् । मत्स्यरूपेण च पुनः कल्पादावुदकार्णवे

তেওঁ মীমাংসা আৰু ধৰ্মশাস্ত্ৰসমূহ গ্ৰহণ কৰি সম্পূৰ্ণৰূপে আত্মসাৎ কৰিলে; আৰু পুনৰ কল্পৰ আদিতে, উদকাৰ্ণৱ—মহাসাগৰত—মৎস্যৰূপ ধাৰণ কৰিলে।

Verse 22

अशेषमेव कथितं ब्रह्मणे दिव्यचक्षुषे । ब्रह्मा जगाद च मुनींस्त्रिकालज्ञानदर्शनः

ইয়াৰ সকলো কথা একো বাদ নথকাকৈ, দিব্যচক্ষুসম্পন্ন ব্ৰহ্মাক কোৱা হ’ল; আৰু ত্ৰিকাল-জ্ঞানদৰ্শনে সমৃদ্ধ ব্ৰহ্মাই তেতিয়া মুনিসকলক ঘোষণা কৰি শুনালে।

Verse 23

प्रवृत्तिः सर्वशास्त्राणां पुराणस्याभवत्ततः

তাৰ পৰাই সকলো শাস্ত্ৰৰ প্ৰৱৰ্তন আৰু পুৰাণ-পরম্পৰাৰ প্ৰসাৰ জন্ম ল’লে।

Verse 24

ततः कालक्रमेणासौ व्यासरूपधरो हरिः । अष्टादशपुराणानि संक्षेप्स्यति युगेयुगे

তাৰ পাছত কালৰ ক্ৰমে সেই হৰিয়ে ব্যাসৰূপ ধৰি, যুগে যুগে অষ্টাদশ পুৰাণ সংক্ষিপ্ত কৰিব।

Verse 25

चतुर्लक्षप्रमाणानि द्वापरेद्वापरे सदा । तदाष्टादशधा कृष्णा भूर्लोकेऽस्मिन्प्रभाषते

প্ৰতি দ্বাপৰ যুগত ই চাৰিলাখ শ্লোকৰ পৰিমিত; তাৰ পাছত শ্ৰীকৃষ্ণে এই মনুষ্যলোকে ইহাক অষ্টাদশ বিভাগত প্ৰচাৰ কৰে।

Verse 26

अद्याऽपि देवलोके तु शतकोटिप्रविस्तरम् । तदर्थोऽत्र चतुर्लक्षः संक्षेपेण निवेशितः

আজিো দেৱলোকে ই শতিকোটি পৰ্যন্ত বিস্তৃত; কিন্তু ইয়াত তাৰ অৰ্থ সংক্ষেপে চাৰিলাখত স্থাপন কৰা হৈছে।

Verse 27

पुराणानि दशाष्टौ च सांप्रतं तदिहोच्यते । नामतस्तानि वक्ष्यामि संख्यां च मुनिसत्तमाः

এতিয়া ইয়াত অষ্টাদশ পুরাণ কোৱা হৈছে। হে মুনিশ্ৰেষ্ঠসকল, মই সিহঁতৰ নাম আৰু শ্লোক-সংখ্যাও ক’ম।

Verse 28

ब्रह्मणाऽभिहितं पूर्वं यावन्मात्रं मरीचये । ब्राह्मं तद्दशसाहस्रं पुराणं तदिहोच्यते

ব্ৰহ্মাই পূৰ্বে মৰীচিক যিমান পৰিমিতত উপদেশ দিছিল, সেয়াই ইয়াত ‘ব্ৰাহ্ম পুরাণ’ বুলি কোৱা হয়—দশ সহস্ৰ শ্লোকযুক্ত।

Verse 29

लिखित्वा तच्च यो दद्याज्जलधेनुसमन्वितम् । वैशाख्यां पौर्णमास्यां च ब्रह्मलोके महीयते

যি কোনোবাই ইহা লিখাই ‘জলধেনু’ দানসহ বৈশাখ পূৰ্ণিমাত দান কৰে, সি ব্ৰহ্মলোকে মহিমান্বিত হয়।

Verse 30

एतदेव यदा पद्ममभूद्धैरण्मयं जगत् । तद्वृत्तांताश्रयांतं तत्पाद्ममित्युच्यते बुधैः

এইয়েই সেই বৃত্তান্ত, যেতিয়া পদ্ম উদ্ভৱ হ’ল আৰু জগত স্বৰ্ণময় হ’ল; সেই কাহিনীত আশ্ৰিত হোৱাৰ বাবে পণ্ডিতসকলে ইয়াক ‘পাদ্ম’ (পদ্ম পুরাণ) বুলি কয়।

Verse 31

पाद्मं तत्पञ्चपञ्चाशत्सहस्राणीह पठ्यते । तत्पुराणं च यो दद्यात्सुवर्णकमलान्वितम् । ज्येष्ठे मासि तिलैर्युक्तं सोऽश्वमेधफलं लभेत्

ইয়াত পাদ্ম পুরাণ পঞ্চপঞ্চাশৎ সহস্ৰ শ্লোক ৰূপে পাঠ কৰা হয়। যি জনে স্বৰ্ণকমলসহ সেই পুরাণ দান কৰে আৰু জ্যেষ্ঠ মাহত তিলসহ অৰ্পণ কৰে, তেওঁ অশ্বমেধ যজ্ঞসম পুণ্য লাভ কৰে।

Verse 32

वाराहकल्पवृत्तान्तमधिकृत्य परात्परः । यत्राह धर्मानखिलांस्तदुक्तं वैष्णवं विदुः

যি উপদেশে বাৰাহ কল্পৰ বৃত্তান্তক আধাৰ কৰি কোৱা হৈছে, য’ত পৰাত্পৰ পৰমেশ্বৰে সকলো ধৰ্ম প্ৰকাশ কৰে, তাকেই ‘বৈষ্ণৱ’ (পুরাণ) বুলি জনা যায়।

Verse 33

चरितैरञ्चितं विष्णोस्तल्लोके वैष्णवं विदुः । त्रयोविंशतिसाहस्रं पुराणं तत्प्रकीर्तितम्

বিষ্ণুৰ চৰিত্ৰেৰে অলংকৃত যি পুরাণ, সেয়াই জগতত ‘বৈষ্ণৱ’ বুলি জনা যায়। সেই পুরাণ তেইশ সহস্ৰ শ্লোকৰ বুলি প্ৰখ্যাত।

Verse 34

तदाषाढे च यो दद्याद्घृतधेनुसमन्वितम् । पौर्णमास्यां विशुद्धायां सं पदं याति वैष्णवम्

আষাঢ় মাহত যি জনে বিশুদ্ধ পূৰ্ণিমাৰ দিনা ঘৃতধেনু (ঘিউ-গাই) সহ সেই দান কৰে, তেওঁ বৈষ্ণৱ পৰম পদ লাভ কৰে।

Verse 35

श्रुतकल्पप्रसङ्गेन धर्मान्वायुरथाब्रवीत् । यत्र तद्वायवीयं स्याद्रुद्रमाहात्म्यसंयुतम्

শ্ৰুত-কল্পৰ প্ৰসঙ্গত বায়ুৱে তেতিয়া ধৰ্মৰ নীতি-তত্ত্ব উপদেশ দিলে। য’ত এই অংশ ৰুদ্ৰ-মাহাত্ম্যসহ যুক্ত, সেই গ্ৰন্থ ‘বায়বীয়’ (পুৰাণ) নামে পৰিচিত।

Verse 36

चतुर्विंशतिसाहस्रं नाना वृत्तान्तसंयुतम् । धर्मार्थकाममोक्षैश्च साधुवृत्तसमन्वितम्

কোৱা হয়, ইয়াত চৌব্বিশ হাজাৰ শ্লোক আছে, নানাবিধ বৃত্তান্তেৰে পৰিপূৰ্ণ; আৰু ধৰ্ম-অৰ্থ-কাম-মোক্ষৰ উপদেশসহ সাধুসকলৰ সদাচাৰেৰে সমৃদ্ধ।

Verse 37

श्रावण्यां श्रावणे मासि गुडधेनुसमन्वितम् । यो दद्याद्दधिसंयुक्तं ब्राह्मणाय कुटुम्बिने । शिवलोके स पूतात्मा कल्पमेकं वसेन्नरः

শ্ৰাৱণ মাসৰ শ্ৰাৱণী (পূৰ্ণিমা) ত যি জনে ‘গুড়-ধেনু’সহ আৰু দধি-যুক্ত দান গৃহস্থ ব্ৰাহ্মণক দিয়ে, সেই পবিত্ৰ আত্মাই শিৱলোকত এক সম্পূৰ্ণ কল্প বাস কৰে।

Verse 38

पुनः संजायते मर्त्यो ब्राह्मणो वेदवित्तमः । वेदविद्यार्थतत्त्वज्ञो व्याख्यातत्त्वार्थवित्तमः

পুনৰ সি মনুষ্য ব্ৰাহ্মণ ৰূপে জন্ম লয়, বেদজ্ঞসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ। বেদবিদ্যাৰ তত্ত্ব আৰু অৰ্থ বুজি, তাৰ সত্য অৰ্থ ব্যাখ্যা কৰাতো অতি নিপুণ হয়।

Verse 39

यत्राधिकृत्य गायत्रीं वर्ण्यते धर्मविस्तरः । वृत्रासुरवधोपेतं तद्भागवतमुच्यते

যি গ্ৰন্থত গায়ত্ৰীক আধাৰ কৰি ধৰ্মৰ বিস্তাৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে, আৰু য’ত বৃত্ৰাসুৰ-বধৰ কাহিনীও আছে, তাক ‘ভাগৱত’ (পুৰাণ) বুলি কোৱা হয়।

Verse 40

सारस्वतस्य कल्पस्य मध्ये ये स्युर्नरामराः । तद्वृत्तान्तोद्भवं पुण्यं पुण्योद्वाहसमन्वितम्

সাৰস্বত কল্পৰ মাজত যিসকল নৰ আৰু অমৰ বিদ্যমান, তেওঁলোকৰ বৃত্তান্তৰ পৰা পুণ্যময় কাহিনী উদ্ভৱ হয়, যি শুভ বিবাহ-অনুষ্ঠান আৰু পবিত্ৰ আচাৰ-অনুশাসনেৰে সংযুক্ত।

Verse 41

लिखित्वा तच्च यो दद्याद्धेमसिंहसमन्वितम् । पौर्णमास्यां प्रौष्ठपद्यां स याति परमां गतिम्

যি জনে সেই গ্ৰন্থ লিখাই, হেম-সিংহাসন (সিংহ-আসন)সহ প্ৰৌষ্ঠপদ মাহৰ পূৰ্ণিমাত দান কৰে, সি পৰম গতি লাভ কৰে।

Verse 42

अष्टादशसहस्राणि पुराणं तत्प्रकीर्तितम्

সেই পুৰাণ অষ্টাদশ সহস্ৰ শ্লোকযুক্ত বুলি প্ৰকীৰ্তিত।

Verse 43

यत्राह नारदो धर्मान्बृहत्कल्पाश्रयांस्त्विह । पञ्चविंशत्सहस्राणि नारदीयं तदुच्यते

য’ত নাৰদে ইয়াত বৃহৎ-কল্পাশ্ৰিত ধৰ্মনীতি ব্যাখ্যা কৰিলে, তাক নাৰদীয় পুৰাণ বোলা হয়; ই পঞ্চবিংশতি সহস্ৰ (শ্লোক)যুক্ত।

Verse 44

तदिषे पञ्चदश्यां तु यो दद्याद्धेनुसंयुतम् । उत्तमां सिद्धिमाप्नोति इह लोके परत्र च । सर्वान्कामानवाप्नोति नात्र कार्या विचारणा

কিন্তু ইষে (আশ্বিন) মাহৰ পঞ্চদশী তিথিত যি জনে গৰুসহ দান কৰে, সি ইহলোক আৰু পৰলোক—দুয়োতে উত্তম সিদ্ধি লাভ কৰে। সি সকলো কামনা পায়; ইয়াত সন্দেহৰ অৱকাশ নাই।

Verse 45

यत्राधिकृत्य शकुनीन्धर्माधर्मविचारणम् । पुराणं नवसाहस्रं मार्कण्डेयं तदुच्यते

যি পুৰাণত পক্ষীক আধাৰ কৰি ধৰ্ম-অধৰ্মৰ বিচাৰ কৰা হৈছে, সেই পুৰাণক নৱ-সাহস্ৰ (ন’ হাজাৰ শ্লোকযুক্ত) ‘মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণ’ বুলি কোৱা হয়।

Verse 46

परिलिख्य च यो दद्यात्सौवर्णकरिसंयुतम् । कार्तिक्यां पौण्डरीकस्य यज्ञस्य फलभाग्भवेत्

আৰু যি কোনোবাই বিধিমতে লিখাই লৈ, কাৰ্ত্তিক মাহত সোণৰ হাতীসহ দান কৰে, তেওঁ পৌণ্ডৰীক যজ্ঞৰ ফলৰ অংশীদাৰ হয়।

Verse 47

यत्तदीशानकल्पस्य वृत्तान्तमधिकृत्य च । वशिष्ठायाऽग्निना प्रोक्तमाग्नेयं तत्प्रचक्षते

যি পুৰাণত ঈশান-কল্পৰ বৃত্তান্তক বিষয় কৰি অগ্নিদেৱে বশিষ্ঠক উপদেশ দিছিল, তাক ‘আগ্নেয় পুৰাণ’ বুলি জনা যায়।

Verse 48

लिखित्वा तच्च यो दद्याद्धेमपद्मसमन्वितम् । मार्गशीर्षे विधानेन तिलधेनुयुतं तथा । तच्च षोडशसाहस्रं सर्वक्रतुफलप्रदम्

যি কোনোবাই সেই গ্ৰন্থ লিখাই দান কৰে—সোণৰ পদ্মসহ—আৰু মাৰ্গশীৰ্ষ মাহত বিধিমতে তিল-ধেনু দানসহো, সেই শাস্ত্ৰ ষোড়শ-সাহস্ৰ (ষোল হাজাৰ শ্লোকযুক্ত) বুলি কোৱা হয় আৰু সকলো যজ্ঞৰ ফল প্ৰদান কৰে।

Verse 49

यत्राधिकृत्य माहात्म्यमादित्यस्य चतुर्मुखः । अघोरकल्पवृत्तान्तप्रसंगेन जगत्पतिः । मनवे कथयामास भूतग्रामस्य लक्षणम्

সেই (পুৰাণ) য’ত চতুৰ্মুখ ব্ৰহ্মা, জগতপতি, আদিত্যৰ মাহাত্ম্যক আধাৰ কৰি আৰু অঘোৰ-কল্পৰ বৃত্তান্তৰ প্ৰসঙ্গত, মনুক ভূত-গ্ৰাম (সকলো জীৱসমূহ)ৰ লক্ষণ বৰ্ণনা কৰিছিল—

Verse 50

चतुर्दशसहस्राणि तथा पञ्चशतानि च । भविष्यचरितप्रायं भविष्यं तदिहोच्यते

চৌদহ হাজাৰ আৰু তদুপৰি পাঁচশ (শ্লোক)—ইয়াত তাকেই ‘ভৱিষ্য’ বুলি কোৱা হৈছে, যি মূলত আগন্তুক ঘটনাৰ বৃত্তান্তেৰে পৰিপূৰ্ণ।

Verse 51

तत्पौषमासि यो दद्यात्पौर्णमास्यां विमत्सरः । गुडकुम्भसमायुक्तमग्निष्टोमफलं लभेत्

যি কোনো ব্যক্তি ঈৰ্ষামুক্ত হৈ পৌষ মাহৰ পূৰ্ণিমাত গুড়ভৰা কুম্ভ দান কৰে, সেই দাতাই অগ্নিষ্টোম যজ্ঞৰ সমান পুণ্যফল লাভ কৰে।

Verse 52

रथंतरस्य कल्पस्य वृत्तान्तमधिकृत्य च । सावर्णिना नारदाय कृष्णमाहात्म्यसंयुतम् । प्रोक्तं ब्रह्मवराहस्य चरितं वर्ण्यतेऽत्र च

ৰথন্তৰ কল্পৰ বৃত্তান্ত গ্ৰহণ কৰি সাৱৰ্ণীয়ে নাৰদক—কৃষ্ণ-মাহাত্ম্যসহ—উপদেশ দিলে; আৰু ইয়াত ব্ৰহ্ম-ৱৰাহৰ চৰিত্ৰও বৰ্ণিত হৈছে।

Verse 53

तदष्टादशसाहस्रं ब्रह्मवैवर्तमुच्यते । पुराणं ब्रह्मवैवर्तं यो दद्याद्ब्राह्मणोत्तमे । माघमासे पौर्णमास्यां ब्रह्मलोके महीयते

সেই (গ্ৰন্থ) আঠাৰ হাজাৰ (শ্লোক)যুক্ত ‘ব্ৰহ্মবৈৱৰ্ত’ বুলি কোৱা হয়। যি কোনো ব্যক্তি মাঘ মাহৰ পূৰ্ণিমাত উত্তম ব্ৰাহ্মণক ব্ৰহ্মবৈৱৰ্ত পুরাণ দান কৰে, সি ব্ৰহ্মলোকত সন্মানিত হয়।

Verse 54

यत्राग्निलिङ्गमध्यस्थः प्राह देवो महेश्वरः । धर्मार्थकाममोक्षार्थानाग्नेयमधिकृत्य च

তাত অগ্নি-লিঙ্গৰ মধ্যত আসীন প্ৰভু মহেশ্বৰে উপদেশ দিলে—ধৰ্ম, অৰ্থ, কাম আৰু মোক্ষলৈ নেয়া আগ্নেয় (পুরাণ/শিক্ষা)ক বিষয় কৰি।

Verse 55

कल्पं तल्लैङ्गमित्युक्तं पुराणं ब्रह्मणा स्वयम्

সেই কল্পক স্বয়ং ব্ৰহ্মাই ‘লৈঙ্গ’—অর্থাৎ লিঙ্গ-পুৰাণ—বুলি নামকৰণ কৰিছিল।

Verse 56

तदेकादशसाहस्रं फाल्गुन्यां यः प्रयच्छति । तिलधेनुसमायुक्तं स याति शिवसात्म्यताम्

যি ফাল্গুন মাহত সেই এগাৰ হাজাৰ শ্লোকযুক্ত গ্ৰন্থ তিল-ধেনু দানসহ প্ৰদান কৰে, সি শিৱ-সাত্ম্যতা—শিৱৰ সৈতে একাত্মতা—লাভ কৰে।

Verse 57

महावराहस्य पुनर्माहात्म्यमधिकृत्य च । विष्णुनाऽभिहितं क्षोण्यै तद्वाराहमिहोच्यते

আকৌ মহাবৰাহৰ মহিমা অৱলম্বন কৰি, বিষ্ণুৱে পৃথিৱী দেবীক যি উপদেশ দিছিল, সেয়াই ইয়াত ‘ৱাৰাহ’ (পুৰাণ/উপদেশ) বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 58

मानवस्य प्रसंगेन धन्यस्य मुनिसत्तमाः । चतुर्विंशत्सहस्राणि तत्पुराणमिहोच्यते

হে মুনিশ্ৰেষ্ঠসকল, ধন্য মানৱ (মনু-সম্পৰ্কীয়) প্ৰসঙ্গৰ সৈতে, ইয়াত কোৱা হৈছে যে এই পুৰাণ চৌব্বিশ হাজাৰ শ্লোকৰ।

Verse 59

काञ्चनं गरुडं कृत्वा तिलधेनुसमन्वितम् । पौर्णमास्यामथो दद्याद्ब्राह्मणाय कुटुम्बिने । वाराहस्यप्रसादेन पदमाप्नोति वैष्णवम्

সোনাৰ গৰুড় গঢ়ি তিল-ধেনু দানসহ, পূৰ্ণিমাৰ দিনা গৃহস্থ ব্ৰাহ্মণক দান কৰিব লাগে; ৱাৰাহৰ প্ৰসাদে সি বৈষ্ণৱ পদ/ধাম লাভ কৰে।

Verse 61

स्कांदं नाम पुराणं तदेकाशीति निगद्यते । सहस्राणि शतं चैकमिति मर्त्येषु पठ्यते

‘স্কান্দ’ নামে যি পুৰাণ, তাক একাশী হাজাৰ বুলি ঘোষণা কৰা হয়; মৰ্ত্যলোকত ইয়াক ‘এক লক্ষ এক হাজাৰ’ শ্লোক বুলি পাঠ কৰা হয়।

Verse 62

परिलेख्य च यो दद्याद्धेमशूलसमन्वितम् । शैवं स पदमाप्नोति मकरोपगमे रवेः

যি জনে বিধিমতে মূৰ্তি/লেখা অঙ্কন কৰি, সোণাৰ ত্ৰিশূলসহ দান কৰে—যেতিয়া সূৰ্য মকৰ ৰাশিত প্ৰৱেশ কৰে—সেই জনে পৰম শৈৱ পদ লাভ কৰে।

Verse 63

त्रिविक्रमस्य माहात्म्यमधिकृत्य चतुर्मुखः । त्रिवर्गमभ्यधात्तत्तु वामनं परिकीर्तितम्

ত্ৰিৱিক্ৰমৰ মাহাত্ম্য উপলক্ষে চতুৰ্মুখ ব্ৰহ্মাই ত্ৰিৱৰ্গ—ধৰ্ম, অৰ্থ, কাম—ব্যাখ্যা কৰিলে; আৰু সেই বৰ্ণনা ‘বামন’ নামে প্ৰসিদ্ধ।

Verse 64

पुराणं दशसाहस्रं कौर्मकल्पानुगं शिवम्

এই পুৰাণ দহ হাজাৰ শ্লোকৰ; ই শিৱমঙ্গলময় আৰু কূৰ্ম-কল্পৰ অনুগামী।

Verse 65

यः शरद्विषुवे दद्याद्धेमवस्त्रसमन्वितम् । क्षौमावृतं युतं धेन्वा स पदं याति वैष्णवम्

যি জনে শৰৎ বিষুৱত সোণালী বস্ত্ৰসহ দান কৰে, আৰু ক্ষৌমে আৱৃত গাইও সহ দান কৰে, সেই জনে পৰম বৈষ্ণৱ পদ লাভ কৰে।

Verse 66

यच्च धर्मार्थकामानां मोक्षस्य च रसातले । माहात्म्यं कथयामास कूर्मरूपी जनार्दनः

ৰসাতলত ধৰ্ম, অৰ্থ, কাম আৰু মোক্ষৰ যি মাহাত্ম্য কোৱা হৈছিল, সেয়া কূৰ্ম-ৰূপ ধৰি জনাৰ্দনে বৰ্ণনা কৰিছিল।

Verse 67

इन्द्रद्युम्नप्रसंगेन ऋषीणां शक्रसन्निधौ । सप्तदशसहस्राणि लक्ष्मीकल्पानुषङ्गिकम्

ইন্দ্ৰদ্যুম্নৰ প্ৰসঙ্গত, শক্ৰৰ সন্নিধানত আৰু ঋষিসকলৰ উপস্থিতিত, লক্ষ্মী-কল্পৰ সৈতে সংযুক্ত সতৰ হাজাৰ শ্লোকৰ বৰ্ণনা কোৱা হৈছিল।

Verse 68

यो दद्यादयने कौर्मं हेमकूर्मसमन्वितम् । गोसहस्रप्रदानस्य स फलं प्राप्नुयान्नरः

যি মানুহে অয়নৰ সময়ত কৌৰ্ম দান কৰে আৰু সোনাৰ কূৰ্ম (কচ্ছপ) সহ দান কৰে, সি হাজাৰ গৰু দানৰ সমান পুণ্য লাভ কৰে।

Verse 69

श्रुतीनां यत्र कल्पादौ प्रवृत्त्यर्थं जनार्दनः । मत्स्यरूपी च मनवे नरसिंहोपवर्णनम्

য’ত কল্পৰ আৰম্ভণিতে, শ্ৰুতি (বেদ)সমূহক প্ৰৱৰ্ত্তিত কৰিবলৈ জনাৰ্দনে মত্স্য-ৰূপ ধৰি মনুক নৰসিংহৰ বৃত্তান্ত বৰ্ণনা কৰিছিল।

Verse 70

अधिकृत्याब्रवीत्सप्तकल्पवृत्तं मुनिव्रताः । तन्मात्स्यमिति जानीध्वं सहस्राणि चतुदर्श

হে মুনিব্ৰতধাৰীসকল, তেওঁ সাত কল্পৰ বৃত্তান্ত বিষয়ে ক’লে; সেয়া মাৎস্য (পুৰাণ) বুলি জানিবা, য’ত চৌদহ হাজাৰ শ্লোক আছে।

Verse 71

विषुवे हैममत्स्येन धेन्वा क्षौमयुगान्वितम् । यो दद्यात्पृथिवी तेन दत्ता भवति चाखिला

বিষুৱৰ পবিত্ৰ ক্ষণত যি জনে সোণালী মাছসহ, আৰু ক্ষৌম বস্ত্ৰৰ জোৰেৰে সজ্জিত ধেনু দান কৰে, তেনে জনে যেন সমগ্ৰ পৃথিৱী দান কৰিলে বুলি গণ্য হয়।

Verse 72

यदा वा गरुडे कल्पे विश्वाण्डाद्गरुडोऽभवत् । अधिकृत्याब्रवीत्कृष्णो गारुडं तदिहोच्यते

গৰুড়-কল্প নামৰ যুগত, যেতিয়া বিশ্বাণ্ডৰ পৰা গৰুড়ৰ উদ্ভৱ হ’ল, তেতিয়া শ্ৰীকৃষ্ণে তেওঁৰ বিষয়ে এক বৃত্তান্ত ক’লে; সেই বৰ্ণনাই ইয়াত ‘গাৰুড়’ বুলি কোৱা হয়।

Verse 73

तदष्टादश चैकं च सहस्राणीह पठ्यते । स्वर्णहंससमायुक्तं यो दद्यादयने परे । स सिद्धिं लभते मुख्यां शिवलोके च संस्थितिम्

ইয়াত ইহা আঠাৰ হাজাৰ আৰু এক (শ্লোক) বুলি পাঠ কৰা হয়। যি জনে পুণ্যময় অয়ন-সংক্রান্তিত সোণালী হাঁহসহ দান কৰে, সি পৰম সিদ্ধি লাভ কৰে আৰু শিৱলোকত স্থায়ী নিবাস পায়।

Verse 74

ब्रह्मा ब्रह्माण्डमाहात्म्यमधिकृत्याब्रवीत्पुनः । तच्च द्वादशसाहस्रं ब्रह्माण्डं द्विशताधिकम्

পুনৰ ব্ৰহ্মাই ব্ৰহ্মাণ্ডৰ মহিমা বিষয়ক কথা ক’লে। সেই ব্ৰহ্মাণ্ড (পুৰাণ) দ্বাদশ সহস্ৰ (শ্লোক), আৰু তাত অধিক দু’শো শ্লোকো আছে।

Verse 76

यो दद्यात्तु व्यतीपात ऊर्णायुगसमन्वितम् । राजसूयसहस्रस्य फलमाप्नोति मानवः

কিন্তু যি মানুহে ব্যতীপাতৰ সময়ত উণৰ বস্ত্ৰৰ জোৰাসহ দান কৰে, সি সহস্ৰ ৰাজসূয় যজ্ঞৰ ফলৰ সমান পুণ্য লাভ কৰে।

Verse 77

हेमधेन्वायुतं तच्च ब्रह्मलोकफलप्रदम् । चतुर्लक्षमिदं प्रोक्तं व्यासेनाद्भुतकर्मणा

সেই দান দহ হাজাৰ স্বৰ্ণধেনুৰ সমান, আৰু ব্ৰহ্মলোকৰ ফল দান কৰে। আশ্চৰ্য কৰ্মসম্পন্ন ব্যাসে এই চাৰি লক্ষ (শ্লোক) বুলি ঘোষণা কৰিলে।

Verse 78

इदं लोकहितार्थाय संक्षिप्तं द्वापरे द्विजाः

হে দ্বিজসকল, লোকৰ হিতৰ বাবে দ্বাপৰ যুগত এই গ্ৰন্থ সংক্ষিপ্ত কৰা হৈছিল।

Verse 79

भविष्याणां च कल्पानां श्रूयते यत्र विस्तरः । तद्ब्रह्माण्डं पुराणं तु ब्रह्मणा समुदाहृतम्

য’ত ভৱিষ্যৎ কল্পসমূহৰ বিস্তৃত বিৱৰণ শ্ৰৱণ কৰা যায়—সেইটোৱেই ব্ৰহ্মাণ্ড পুরাণ, যাক ব্ৰহ্মাই ঘোষণা কৰিলে।

Verse 80

पाद्मे पुराणे यत्प्रोक्तं नारसिंहोपवर्णनम् । तच्चाष्टादशसाहस्रं नारसिंहमिहोच्यते

পদ্ম পুরাণত যি নৰসিংহ-উপবৰ্ণন কোৱা হৈছে, সেয়া অষ্টাদশ সহস্ৰ (শ্লোক) পৰিমাণ; ইয়াত তাকেই ‘নৰসিংহ’ (পুরাণ/অংশ) বুলি কোৱা হয়।

Verse 81

नन्दिने यत्र माहात्म्यं कार्तिकेयेन वर्णितम् । लोके नन्दिपुराणं वै ख्यातमेतद्द्विजोत्तमाः

হে দ্বিজোত্তমসকল, য’ত কাৰ্ত্তিকেয়ই নন্দিনক মাহাত্ম্য বৰ্ণনা কৰিছে, সেই গ্ৰন্থই লোকত ‘নন্দি পুরাণ’ নামে খ্যাত।

Verse 82

यत्र साम्बं पुरस्कृत्य भविष्यति कथानकम् । प्रोच्यते तत्पुनर्लोके सांबमेव मुनिव्रताः

হে দৃঢ়-ব্ৰত মুনিসকল, যি কাহিনী সাম্বক অগ্ৰত ৰাখি কোৱা হ’ব, সেই কাহিনী পুনৰো লোকত কেৱল ‘সাম্ব’ নামেই প্ৰখ্যাত।

Verse 83

एवमादित्यसंज्ञं तु तत्रैव परिपठ्यते । अष्टादशभ्यस्तु पृथक्पुराणं यच्च दृश्यते । विजानीध्वं द्विजश्रेष्ठास्तदेतेभ्यो विनिर्गतम्

এইদৰে ‘আদিত্য’ নামে যি, সেয়া তাতেই পাঠ কৰা হয়। আৰু অষ্টাদশৰ বাহিৰে পৃথক যি কোনো পুৰাণ দেখা যায়—হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল—জানি লওক, সেয়া এই (অষ্টাদশ)ৰ পৰাই উদ্ভূত।

Verse 84

पञ्चाङ्गानि पुराणस्य चाख्यानमितरत्स्मृतम् । सर्गश्च प्रतिसर्गश्च वंशो मन्वन्तराणि च । वंशानुवंशचरितं पुराणं पञ्चलक्षणम्

পুৰাণৰ পঞ্চ অঙ্গ আছে; ইয়াৰ বাহিৰে যি কাহিনী, সেয়া সহায়ক বুলি স্মৃত। সৰ্গ, প্ৰতিসৰ্গ, বংশ, মন্বন্তৰ, আৰু বংশানুবংশ-চৰিত—এই পাঁচেই পুৰাণৰ লক্ষণ।

Verse 85

ब्रह्मविष्ण्वर्करुद्राणां माहात्म्यं भुवनस्य च । संहारश्च प्रदृश्येत पुराणं पञ्चलक्षणम्

তাত ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু, অৰ্ক (সূৰ্য) আৰু ৰুদ্ৰৰ মাহাত্ম্য, লগতে ভুৱনসমূহৰ স্বৰূপ আৰু সংহাৰো দেখা যায়—এইদৰে পুৰাণ পঞ্চলক্ষণীয় বুলি জনা যায়।

Verse 86

धर्मश्चार्थश्च कामश्च मोक्षश्च परिकीर्त्यते । सर्वेष्वपि पुराणेषु तद्विरूढे च यत्फलम्

ধৰ্ম, অৰ্থ, কাম আৰু মোক্ষ—এই চাৰিও সকলো পুৰাণত প্ৰকীৰ্তিত। আৰু সেই উপদেশ সঠিকভাৱে হৃদয়ত ৰোপিত হৈ আচৰণত উঠিলে যি ফল জন্মে, সেয়াও তাত বৰ্ণিত।

Verse 87

सात्विकेषु च कल्पेषु माहात्म्यमधिकं हरेः । राजसेषु च माहात्म्यमधिकं ब्रह्मणो विदुः

সাত্ত্বিক কল্পসমূহত হৰিৰ মহিমা অধিক; ৰাজস কল্পসমূহত ব্ৰহ্মাৰ মহিমাই অধিক বুলি জ্ঞানীগণে জানে।

Verse 88

तद्वदग्रे च माहात्म्यं तामसेषु शिवस्य हि । संकीर्णे च सरस्वत्याः पितॄणां च निगद्यते

তদ্ৰূপে তামস কল্পসমূহত অগ্ৰ মহিমা নিশ্চয় শিৱৰেই; আৰু সংকীৰ্ণ প্ৰকাৰত সৰস্বতী আৰু পিতৃগণৰ মহত্ত্বো বৰ্ণিত হয়।

Verse 89

चतुर्भिर्भगवान्विष्णुर्द्वाभ्यां ब्रह्मा तथा रविः । अष्टादशपुराणेषु शेषेषु भगवाञ्छिवः

অষ্টাদশ পুৰাণৰ ভিতৰত চাৰিটাত ভগৱান বিষ্ণুৰ প্ৰধান স্তৱ; দুটাত ব্ৰহ্মাৰ আৰু তদ্ৰূপে দুটাত ৰৱি (সূৰ্য)ৰ; আৰু বাকীসমূহত ভগৱান শিৱৰ।

Verse 90

वेदवन्निश्चलं मन्ये पुराणं वै द्विजोत्तमाः । वेदाः प्रतिष्ठिताः सर्वे पुराणे नात्र संशयः

হে দ্বিজোত্তম, মই পুৰাণক বেদৰ দৰে অচল আৰু প্ৰমাণস্বরূপ বুলি মানো। সকলো বেদ পুৰাণত প্ৰতিষ্ঠিত—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 91

बिभेत्यल्पश्रुताद्वेदो मामयं चालयिष्यति । इतिहासपुराणैस्तु निश्चलोऽयं कृतः पुरा

বেদ ভয় কৰে—‘অল্পশ্ৰুত এই জনে মোক বিচলিত কৰিব।’ কিন্তু ইতিহাস আৰু পুৰাণৰ দ্বাৰা ই আগতেই অচল-অটল কৰি দিয়া হৈছিল।

Verse 92

यन्न दृष्टं हि वेदेषु न दृष्टं स्मृतिषु द्विजाः । उभयोर्यत्र दृष्टं च तत्पुराणेषु गीयते

হে দ্বিজসকল! যি কথা বেদত নেদেখা, স্মৃতিতো নেদেখা; কিন্তু যি উভয়তে প্ৰমাণিত, সেই কথা পুৰাণসমূহত গীত আৰু উপদেশিত হয়।

Verse 93

यो वेद चतुरो वेदान्सांगोपनिषदो द्विजः । पुराणं नैव जानाति न च स स्याद्विचक्षणः

যি দ্বিজে চাৰিও বেদ সাঙ্গ-উপনিষদসহ জানে, কিন্তু পুৰাণ নাজানে—সেইজনক সত্য অৰ্থত বিচক্ষণ বুলিব নোৱাৰি।

Verse 94

अष्टादशपुराणानि कृत्वा सत्यवतीसुतः । भारताख्यानमकरोद्वेदार्थैरुपबृंहितम्

অষ্টাদশ পুৰাণ ৰচনা কৰি, সত্যৱতীৰ পুত্ৰ (ব্যাস) পুনৰ ‘ভাৰত’ নামৰ আখ্যান ৰচনা কৰিলে, যি বেদাৰ্থৰ সাৰৰে সমৃদ্ধ।

Verse 95

लक्षेणैकेन तत्प्रोक्तं द्वापरान्ते महात्मना । वाल्मीकिना च यत्प्रोक्तं रामोपाख्यानमुत्तमम्

সেই মহাখ্যান মহাত্মাই দ্বাপৰযুগৰ অন্তত এক লক্ষ শ্লোকৰ পৰিমাণে উচ্চাৰণ কৰিলে; আৰু বাল্মীকিয়েো উত্তম ৰাম-উপাখ্যান প্ৰকাশ কৰিলে।

Verse 96

ब्रह्मणा विहितं यच्च शतकोटिप्रविस्तरम् । आह तन्नारदायैव तेन वाल्मीकये पुनः

আৰু যি ব্ৰহ্মাই বিধান কৰিছিল—শত কোটি বিস্তাৰযুক্ত—সেই কথা তেওঁ নাৰদক ক’লে, আৰু নাৰদে পুনৰ সেইয়াই বাল্মীকিক ক’লে।

Verse 97

वाल्मीकिना च लोके तु धर्मकामार्थसाधकम्

আৰু বাল্মীকিয়ে লোককল্যাণৰ বাবে ইয়াক তেনে ৰূপে প্ৰকাশ কৰিলে, যি ধৰ্ম, কাম আৰু অৰ্থ সিদ্ধি কৰায়।

Verse 98

एवं सपादाः पञ्चैते लक्षाः पुण्याः प्रकीर्तिताः । पुरातनस्य कल्पस्य पुराणे तु विदुर्बुधाः

এইদৰে সৱা পাঁচ লাখ এই পুণ্যময় সংখ্যা পবিত্ৰ বুলি প্ৰখ্যাত; আৰু বুধজন পুৰাণত ইয়াক প্ৰাচীন কল্পৰ অন্তৰ্গত বুলি জানে।

Verse 99

इतिहासपुराणानि भिद्यन्ते काल गौरवात् । स्कान्दं तथा च ब्रह्माण्डं पुराणं लैङ्गमेव च

কালৰ গৌৰৱৰ বাবে ইতিহাস আৰু পুৰাণসমূহ বিভক্ত হয়; তেনেদৰে স্কান্দ, ব্ৰহ্মাণ্ড পুৰাণ আৰু লৈঙ্গ (লিঙ্গ পুৰাণ)ো বিভিন্ন বিভাগত পোৱা যায়।

Verse 100

वाराहकल्पे विप्रेन्द्रास्तेषां भेदः प्रवर्तते । अष्टादशप्रकारेण ब्रह्माण्डं भिन्नमेव हि

হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ, বাৰাহ কল্পত তেওঁলোকৰ বিভাগ প্ৰৱৰ্তিত হয়; নিশ্চয় ব্ৰহ্মাণ্ড পুৰাণ অষ্টাদশ প্ৰকাৰত বিভক্ত হৈ আছে।

Verse 101

अष्टादशपुराणानि तेन जातानि भूतले । लैङ्गमेकादशविधं प्रभिन्नं द्वापरे शुभम्

তেওঁৰ দ্বাৰাই ভূতলত অষ্টাদশ পুৰাণ উদ্ভৱ হ’ল; আৰু শুভ লৈঙ্গ (লিঙ্গ পুৰাণ) দ্বাপৰ যুগত একাদশ ৰূপে বিস্তৃতভাৱে বিভক্ত হ’ল।

Verse 102

स्कान्दं तु सप्तधा भिन्नं वेद व्यासेनधीमता । एकाशीतिसहस्राणि शतं चैकं तु संख्यया

কিন্তু বুদ্ধিমান ব্যাসদেৱে জানে যে স্কান্দ-পুৰাণ সাত ভাগে বিভক্ত; গণনামতে ইয়াৰ শ্লোকসংখ্যা একাশি হাজাৰ একশ।

Verse 103

तस्याऽद्यो यो विभागस्तु स्कन्दमाहात्म्यसंयुतः । माहेश्वरः समाख्यातो द्वितीयो वैष्णवः स्मृतः

সেই পুৰাণৰ প্ৰথম বিভাগ, যি স্কন্দ-মাহাত্ম্যৰে সমন্বিত, ‘মাহেশ্বৰ’ (শৈৱ) নামে খ্যাত; দ্বিতীয় বিভাগ ‘বৈষ্ণৱ’ বুলি স্মৃত।

Verse 104

तृतीयो ब्रह्मणः प्रोक्तः सृष्टिसंक्षेपसूचकः । काशीमाहात्म्यसंयुक्तश्चतुर्थः परिपठ्यते

তৃতীয় বিভাগ ব্ৰহ্মাৰ বুলি কোৱা হয়, যি সৃষ্টিৰ সংক্ষিপ্ত বিৱৰণ সূচায়; চতুৰ্থ বিভাগ কাশী-মাহাত্ম্যসহ যুক্ত বুলি পাঠ কৰা হয়।

Verse 105

रेवायाः पञ्चमो भागः सोज्जयिन्याः प्रकीर्तितः । षष्ठः कल्पो नागरश्च तीर्थमाहात्म्यसूचकः

পঞ্চম ভাগ ৰেৱা (নর্মদা) আৰু উজ্জয়িনীৰ বুলি প্ৰখ্যাত; ষষ্ঠ ভাগ ‘নাগৰ কল্প’, যি তীৰ্থসমূহৰ মাহাত্ম্য সূচায়।

Verse 106

सप्तमो यो विभागोऽयं स्मृतः प्राभासिको द्विजाः । सर्वे द्वादशसाहस्रा विभागाः संप्रकीर्तिताः

হে দ্বিজসকল, এই সপ্তম বিভাগ ‘প্ৰাভাসিক’ বুলি স্মৃত; এইদৰে দ্বাদশ সহস্ৰ শ্লোকসম্বলিত সকলো বিভাগ যথাযথভাবে কীৰ্তিত হ’ল।

Verse 107

अस्मिन्प्राभासिकः सर्वो वर्ण्यते क्षेत्रविस्तरः । तीर्थानां चैव माहात्म्यं माहात्म्यं शंकरस्य च

এই প্ৰাভাসিক খণ্ডত পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ সমগ্ৰ বিস্তাৰ বৰ্ণিত হৈছে; তীৰ্থসমূহৰ মাহাত্ম্য আৰু শংকৰ (শিৱ)ৰ মাহাত্ম্যো কীৰ্তিত।

Verse 108

अन्येषां चैव देवानां माहात्म्यं च प्रकीर्त्यते । इति भेदः पुराणानां संक्षेपात्कथितो द्विजाः

অন্য দেবতাসকলৰ মাহাত্ম্যো ইয়াত ঘোষণা কৰা হয়। এইদৰে, হে দ্বিজসকল, পুৰাণসমূহৰ ভেদ সংক্ষেপে কোৱা হ’ল।

Verse 109

इममष्टादशानां तु पुराणानामनुक्रमम् । यः पठेद्धव्यकव्येषु स याति भवनं हरेः

অষ্টাদশ পুৰাণৰ এই অনুক্ৰম যি দেৱ-হব্য আৰু পিতৃ-কব্য কৰ্মত পাঠ কৰে, সি হৰি (বিষ্ণু)ৰ ধামলৈ গমন কৰে।