Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 106

Devanagari script

सप्तमो यो विभागोऽयं स्मृतः प्राभासिको द्विजाः । सर्वे द्वादशसाहस्रा विभागाः संप्रकीर्तिताः

Transliteration

saptamo yo vibhāgo'yaṃ smṛtaḥ prābhāsiko dvijāḥ | sarve dvādaśasāhasrā vibhāgāḥ saṃprakīrtitāḥ

Translation

হে দ্বিজসকল, এই সপ্তম বিভাগ ‘প্ৰাভাসিক’ বুলি স্মৃত; এইদৰে দ্বাদশ সহস্ৰ শ্লোকসম্বলিত সকলো বিভাগ যথাযথভাবে কীৰ্তিত হ’ল।

Word by Word

• सप्तमः: seventh
• सप्तमः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रमवाचक-विशेषण

• यः: which
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम

• विभागः: division/section
• विभागः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विभाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अयम्: this
• अयम्: Visheshana (Deictic qualifier/निर्देशक)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; निर्देश-सर्वनाम

• स्मृतः: is remembered/known as
• स्मृतः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त), भूतकर्मणि/भूतकृत्; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• प्राभासिकः: Prābhāsika (pertaining to Prabhāsa)
• प्राभासिकः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्राभासिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (विभागस्य)

• द्विजाः: O twice-born (brāhmaṇas)
• द्विजाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; संबोधनार्थे प्रथमा (vocative sense)

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (विभागाः)

• द्वादशसाहस्राः: twelve-thousand (in number)
• द्वादशसाहस्राः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वादश + साहस्र (प्रातिपदिक); समास
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; द्विगु-समासः (द्वादश सहस्राणि येषां ते) संख्यावाचक-विशेषण

• विभागाः: divisions/sections
• विभागाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विभाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• संप्रकीर्तिताः: have been fully proclaimed
• संप्रकीर्तिताः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + प्र + कीर्त् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त), भूतकर्मणि/भूतकृत्; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: dvijāḥ

Visual Art Cues

Scene: Sages (dvijas) gathered as the speaker announces the ‘Prābhāsika’ seventh division; behind them, a coastal temple silhouette and the sense of a sacred shoreline, suggesting Somnātha/Prabhāsa as the focal kṣetra.

Characters & Entities

• Prābhāsika
• Dvādaśa-sāhasra (twelve thousand)
• Dwijas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Prabhāsa section is affirmed as a distinct and authoritative division within the Purāṇic framework.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra as a whole (the Prābhāsika division), a प्रमुख pilgrimage landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a structural enumeration and transition into Prabhāsa-focused narration.