Adhyaya 20
Shukla YajurvedaAdhyaya 2089 Mantras

Adhyaya 20

Royal consecration (Rajasuya) mantras.

← Adhyaya 19Adhyaya 21

Mantras

Mantra 1

क्ष॒त्रस्य॒ योनि॑रसि क्ष॒त्रस्य॒ नाभि॑रसि । मा त्वा॑ हिᳪसी॒न्मा मा॑ हिᳪसीः

তুমি ক্ষত্ৰৰ যোনি; তুমি ক্ষত্ৰৰ নাভি। তোমাক আঘাত নকৰোঁ; মোকো আঘাত নকৰিবা।

Mantra 2

नि ष॑साद घृ॒तव्र॑तो॒ वरु॑णः प॒स्त्यास्वा । साम्रा॑ज्याय सु॒क्रतु॑: । मृ॒त्योः पा॑हि वि॒द्योत्पा॑हि

ঘৃত-ব্ৰত বৰুণ পস্ত্যাসু (আবাসসমূহত) নিসাদ কৰিলে—সুক্ৰতু, সাম্ৰাজ্যৰ বাবে। মৃত্যুৰ পৰা ৰক্ষা কৰা; বিদ্যুৎ-ঝলকৰ পৰা ৰক্ষা কৰা।

Mantra 3

दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वेऽश्विनो॑र्बा॒हुभ्यां॑ पू॒ष्णो हस्ता॑भ्याम् । अ॒श्विनोर्भैष॑ज्येन॒ तेज॑से ब्रह्मवर्च॒साया॒भि षि॑ञ्चामि॒ सर॑स्वत्यै॒ भैष॑ज्येन वी॒र्या॒या॒न्नाद्या॑या॒भि षि॑ञ्चा॒मीन्द्र॑स्येन्द्रि॒येण॒ बला॑य श्रियै॒ यश॑से॒ऽभि षि॑ञ्चामि

দেৱ সৱিতৃৰ প্ৰসৱত তোমাক অভিষিঞ্চন কৰোঁ—অশ্বিনদ্বয়ৰ বাহুবলে, পূষণৰ হস্তবলে। অশ্বিনদ্বয়ৰ ভৈষজ্যশক্তিৰে তেজ আৰু ব্ৰহ্মৱৰ্চসৰ বাবে তোমাক অভিষিঞ্চন কৰোঁ; সৰস্বতীৰ ভৈষজ্যশক্তিৰে বীৰ্য আৰু অন্নাদ্য লাভৰ বাবে তোমাক অভিষিঞ্চন কৰোঁ; ইন্দ্ৰৰ ইন্দ্ৰিয়শক্তিৰে বল, শ্ৰী আৰু যশৰ বাবে তোমাক অভিষিঞ্চন কৰোঁ।

Mantra 4

को॑ऽसि कत॒मो॒ऽसि॒ कस्मै॑ त्वा॒ काय॑ त्वा । सुश्लो॑क॒ सुम॑ङ्गल॒ सत्य॑राजन्

তুমি কোন? তুমি কোনজন? কাকৰ বাবে তোমাক পৃথক কৰা হৈছে? কিহৰ উদ্দেশ্যে তোমাক পৃথক কৰা হৈছে?—হে সুশ্লোক, সুমঙ্গল, সত্যৰাজন!

Mantra 5

शिरो॑ मे॒ श्रीर्यशो॒ मुखं॒ त्विषि॒: केशा॑श्च॒ श्मश्रू॑णि । राजा॑ मे प्रा॒णो अ॒मृत॑ᳪ स॒म्राट् चक्षु॑र्वि॒राट् श्रोत्र॑म्

মোৰ মূৰ শ্ৰী; মোৰ যশ মুখ; কেশ আৰু দাড়িত ত্বিষি (দীপ্তি)। মোৰ প্ৰাণ ৰাজত্ব; অমৃতত্ব সম্ৰাট্ (সাৰ্বভৌম অধিপত্য); চকু বিরাট্ (বিস্তৃত-শাসক শক্তি); শ্ৰোত্ৰ (কাণ) মোৰ।

Mantra 6

जि॒ह्वा मे॑ भ॒द्रं वाङ्महो॒ मनो॑ म॒न्युः स्व॒राड् भाम॑: । मोदा॑: प्रमो॒दा अ॒ङ्गुली॒रङ्गा॑नि मि॒त्रं मे॒ सह॑:

মোৰ জিহ্বা ভদ্ৰ-মঙ্গল; বাক্ মহত্ত্ব; মন মন্যু—স্বৰাট্ (স্বয়ং-শাসিত); ভাম (দীপ্তি) মোৰ। মোদ আৰু প্ৰমোদ আঙুলী আৰু অঙ্গসমূহ; মিত্র মোৰ সহ (বল)।

Mantra 7

बा॒हू मे॒ बल॑मिन्द्रि॒यᳪ हस्तौ॑ मे॒ कर्म॑ वी॒र्य॒म् । आ॒त्मा क्ष॒त्रमुरो॒ मम॑

মোৰ বাহু বল আৰু ইন্দ্ৰিয় (ইন্দ্ৰ-শক্তি); মোৰ হাত কৰ্ম আৰু বীৰ্য। মোৰ আত্মা ক্ষত্ৰ (অধিপত্য); মোৰ উৰ (বক্ষ) মোৰেই।

Mantra 8

पृ॒ष्ठीर्मे॑ रा॒ष्ट्रमु॒दर॒मᳪसौ॑ ग्री॒वाश्च॒ श्रोणी॑ । ऊ॒रू अ॑र॒त्नी जानु॑नी॒ विशो॒ मेऽङ्गा॑नि स॒र्वत॑ः ।

মোৰ পিঠি ৰাষ্ট্ৰ; মোৰ উদৰ অন্তৰিক্ষ। মোৰ কাঁধ আৰু মোৰ গ্ৰীৱা, আৰু মোৰ শ্ৰোণী। মোৰ ঊৰু, মোৰ অৰত্নী, মোৰ জানু—সৰ্বদিশে মোৰ অঙ্গসমূহেই মোৰ প্ৰজাসকল।

Mantra 9

नाभि॑र्मे चि॒त्तं वि॒ज्ञानं॑ पा॒युर्मेऽप॑चितिर्भ॒सत् । आ॒न॒न्द॒न॒न्दावा॒ण्डौ मे॒ भग॒: सौभा॑ग्यं॒ पस॑: । जङ्घा॑भ्यां प॒द्भ्यां धर्मो॑ऽस्मि वि॒शि राजा॒ प्रति॑ष्ठितः ।

মোৰ নাভি চিত্ত আৰু বিজ্ঞান; মোৰ পায়ু অপচিতি—দাহক শোধক। মোৰ যুগ্ম অণ্ড আনন্দ আৰু নন্দ; ভাগ মোৰ সৌভাগ্য, আৰু পসঃ (সমৃদ্ধি-শক্তি)। জঙ্ঘা আৰু পদৰ দ্বাৰা মই ধৰ্ম; প্ৰজাৰ মাজত ৰজা সুদৃঢ়ভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত।

Mantra 11

प्रति॑ क्ष॒त्रे प्रति॑ तिष्ठामि रा॒ष्ट्रे प्रत्यश्वे॑षु॒ प्रति॑ तिष्ठामि॒ गोषु॑ । प्रत्यङ्गे॑षु॒ प्रति॑ तिष्ठाम्या॒त्मन् प्रति॑ प्रा॒णेषु॒ प्रति॑ तिष्ठामि पु॒ष्टे प्रति॒ द्यावा॑पृथि॒व्योः प्रति॑ तिष्ठामि य॒ज्ञे।। १ ०।। त्र॒या दे॒वा एका॑दश त्रयस्त्रि॒ᳪशाः सु॒राध॑सः । बृह॒स्पति॑पुरोहिता दे॒वस्य॑ सवि॒तुः स॒वे । दे॒वा दे॒वैर॑वन्तु मा ।

ক্ষত্ৰত মই প্ৰতিষ্ঠিত হওঁ; ৰাষ্ট্ৰত মই প্ৰতিষ্ঠিত হওঁ; অশ্বসমূহৰ মাজত মই প্ৰতিষ্ঠিত হওঁ, গোৱসমূহৰ মাজত মই প্ৰতিষ্ঠিত হওঁ। অঙ্গসমূহত মই প্ৰতিষ্ঠিত হওঁ, আত্মনত মই প্ৰতিষ্ঠিত হওঁ; প্ৰাণসমূহত মই প্ৰতিষ্ঠিত হওঁ, পুষ্টিত মই প্ৰতিষ্ঠিত হওঁ; দ্যাৱা-পৃথিৱীৰ মাজত মই প্ৰতিষ্ঠিত হওঁ; যজ্ঞত মই প্ৰতিষ্ঠিত হওঁ। ত্ৰয়ো দেবা, একাদশ, ত্ৰয়স্ত্ৰিংশ—সুৰাধসঃ; বृहস্পতিপুৰোহিতাঃ—দেৱস্য সৱিতুঃ সৱে; দেৱা দেৱৈৰৱন্তু মা।

Mantra 12

प्र॒थ॒मा द्वि॒तीयै॑र्द्वि॒तीया॑स्तृ॒तीयै॑स्तृ॒तीया॑: स॒त्येन॑ स॒त्यं य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञो यजु॑र्भि॒र्यजू॑ᳪषि॒ साम॑भि॒: सामा॑न्यृ॒ग्भिरृच॑: पुरोऽनुवा॒क्या॒भिः पुरोऽनुवा॒क्या॒ या॒ज्या॒भिर्या॒ज्या॒ वषट्का॒रैर्व॑षट्का॒रा आहु॑तिभि॒राहु॑तयो मे॒ कामा॒न्त्सम॑र्धयन्तु॒ भूः स्वाहा॑ ।

প্ৰথমে দ্বিতীয়ৰ দ্বাৰা, দ্বিতীয়ে তৃতীয়ৰ দ্বাৰা, তৃতীয়ে তৃতীয়ৰ দ্বাৰা—সত্যেৰে সত্য স্থাপিত হওক; যজ্ঞেৰে যজ্ঞ সিদ্ধ হওক; যজুৰ্ভিৰে যজূᳪষি, সামভিৰে সামানি, ঋগ্ভিৰে ঋচঃ। পুরোऽনুৱাক্যাভিঃ পুরোऽনুৱাক্যা, যাজ্যাভিঃ যাজ্যা, বষট্কাৰৈঃ বষট্কাৰাঃ, আহুতিভিঃ আহুতয়ঃ—মোৰ কামসমূহ সমৃদ্ধ কৰক। ভূঃ স্বাহা।

Mantra 13

लोमा॑नि॒ प्रय॑ति॒र्मम॒ त्वङ्म॒ आन॑ति॒राग॑तिः । मा॒ᳪसं म॒ उप॑नति॒र्वस्वस्थि॑ म॒ज्जा म॒ आन॑तिः ।

মোৰ লোমসমূহ প্ৰযতি (সংযমিত প্ৰয়াস); মোৰ ছাল আনতি (বিনয়ী নতি) আৰু আগতি (নিকট আগমন)। মোৰ মাংস উপনতি (নিকট উপস্থিতি); মোৰ বসা, মোৰ অস্থি, মোৰ মজ্জা—আনতি (বিনয়ী নতি)।

Mantra 14

यद्दे॑वा देव॒हेड॑नं॒ देवा॑सश्चकृ॒मा व॒यम् । अ॒ग्निर्मा॒ तस्मा॒देन॑सो॒ विश्वा॑न्मुञ्च॒त्वᳪह॑सः

হে দেৱসকল, দেৱ-অপৰাধ যি আমি কৰিছোঁ—সেই সকলো দোষৰ পৰা, সকলো অশুভৰ পৰা, অগ্নি মোক মুক্ত কৰক।

Mantra 15

यदि॒ दिवा॒ यदि॒ नक्त॒मेना॑ᳪसि चकृ॒मा व॒यम् । वा॒युर्मा॒ तस्मा॒देन॑सो॒ विश्वा॑न्मुञ्च॒त्वᳪह॑सः

দিনে হওক বা ৰাতিতে হওক, যদি আমি পাপ কৰিছোঁ—সেই সকলো দোষৰ পৰা, সকলো অশুভৰ পৰা, বায়ু মোক মুক্ত কৰক।

Mantra 16

यदि॒ जाग्र॒द्यदि॒ स्वप्न॒ एना॑ᳪसि चकृ॒मा व॒यम् । सूर्यो॑ मा॒ तस्मा॒देन॑सो॒ विश्वा॑न्मुञ्च॒त्वᳪह॑सः

যদি জাগ্ৰত অৱস্থাত, যদি স্বপ্নত, আমি পাপ কৰিছোঁ; সেই সকলো দোষ, সেই সকলো অঘৰ পৰা সূৰ্য্যদেৱে মোক মুক্ত কৰক, আৰু সকলো হিংসা-অপকাৰৰ পৰা মুকলি কৰক।

Mantra 17

यद्ग्रामे॒ यदर॑ण्ये॒ यत्स॒भायां॒ यदि॑न्द्रि॒ये । यच्छू॒द्रे यदर्ये॒ यदेन॑श्चकृ॒मा व॒यं यदेक॒स्याधि॒ धर्म॑णि॒ तस्या॑व॒यज॑नमसि

গাঁৱত যি (পাপ), অৰণ্যত যি, সভাত যি, ইন্দ্ৰিয়সমূহৰ দ্বাৰা যি; শূদ্ৰৰ সৈতে যি, আৰ্যৰ সৈতে যি—আমি যি দোষ কৰিছোঁ; আৰু কোনো এজনৰ বিধান/ধৰ্মৰ ওপৰত যি অতিক্ৰম—তুমি তাৰ প্ৰায়শ্চিত্তস্বৰূপ।

Mantra 18

यदापो॑ अ॒घ्न्या इति॒ वरु॒णेति॒ शपा॑महे॒ ततो॑ वरुण नो मुञ्च । अव॑भृथ निचुम्पुण निचे॒रुर॑सि निचुम्पु॒णः । अव॑ दे॒वैर्दे॒वकृ॑त॒मेनो॑ऽय॒क्ष्यव॒ मर्त्यै॒र्मर्त्य॑कृतं पुरु॒राव्णो॑ देव रि॒षस्पा॑हि

যদি আমি অঘ্ন্যা আপঃ—অভেদ্য পবিত্ৰ জলসমূহক—‘বৰুণ’ বুলি কৈ নিন্দা/শাপ দিছোঁ, তেন্তে, হে বৰুণ, তাৰ পৰা আমাক মুক্ত কৰা। তুমি অৱভৃথ—স্নান-শোধন; তুমি শোধক, নীচলৈ ঝাড়ি পেলোৱা; তুমি শোধন কৰা। দেৱসকলৰ দ্বাৰা কৃত যি দোষ, তাক তুমি যজ্ঞেৰে অপসাৰিত কৰিছা; মৰ্ত্যসকলৰ দ্বাৰা কৃত যি দোষ, তাকো অপসাৰিত কৰা। হে দেব, পুরুরাৱ্ণো, ৰিষস্পা—আমাক ৰক্ষা কৰা।

Mantra 19

स॑मु॒द्रे ते॒ हृद॑यम॒प्स्वन्तः सं त्वा॑ विश॒न्त्वोष॑धीरु॒ताप॑: । सु॒मि॒त्रि॒या न॒ आप॒ ओष॑धयः सन्तु दुर्मित्रि॒यास्तस्मै॑ सन्तु॒ योऽस्मान्द्वेष्टि॒ यं च॑ व॒यं द्वि॒ष्मः

সাগৰত তোমাৰ হৃদয়, জলৰ অন্তৰত। ঔষধি আৰু জল একেলগে তোমাত প্ৰৱেশ কৰক। জলসমূহ আমাৰ প্ৰতি সুমিত্ৰ হৌক, ঔষধিসকলেও সুমিত্ৰ হৌক; কিন্তু যি আমাক দ্বেষ কৰে আৰু যাক আমি দ্বেষ কৰোঁ, তাৰ প্ৰতি সিহঁত দুৰ্মিত্ৰ হৌক।

Mantra 20

द्रु॒प॒दादि॑व मुमुचा॒नः स्वि॒न्नः स्ना॒तो मला॑दिव । पू॒तं प॒वित्रे॑णे॒वाज्य॒माप॑: शुन्धन्तु मैन॑सः

কাঠৰ শিকলৰ পৰা যেন মুক্ত হোৱা, ঘামি স্নান কৰি মলৰ পৰা যেন শুচি হোৱা। যিদৰে পবিত্ৰেৰে ঘৃত শোধিত হয়, তেনেদৰে জলসমূহে মোক অপবিত্ৰতাৰ পৰা শুচি কৰক।

Mantra 21

उद्व॒यं तम॑स॒स्परि॒ स्व: पश्य॑न्त॒ उत्त॑रम् । दे॒वं दे॑व॒त्रा सूर्य॒मग॑न्म॒ ज्योति॑रुत्त॒मम्

আমি অন্ধকাৰৰ ওপৰলৈ উঠিলোঁ, উচ্চতৰ স্বৰ্গ দেখিলোঁ। দেবলোকলৈ গ’লোঁ—সূৰ্যদেৱৰ ওচৰলৈ, সৰ্বোত্তম জ্যোতিৰ ওচৰলৈ।

Mantra 22

अ॒पो अ॒द्यान्व॑चारिष॒ᳪ रसे॑न॒ सम॑सृक्ष्महि । पय॑स्वानग्न॒ आऽग॑मं॒ तं मा॒ सᳪ सृ॑ज॒ वर्च॑सा प्र॒जया॑ च॒ धने॑न च

আজি মই আপঃ (জলসমূহ) অনুসৰণ কৰিলোঁ; সিহঁতৰ ৰসৰ সৈতে আমি একেলগে মিলিত হ’লোঁ। পয়স্বান্ অগ্নিৰ ওচৰলৈ মই আহিলোঁ; তুমি মোক তেজে (বৰ্ণ-প্ৰভাৰে), প্ৰজাৰে আৰু ধনেৰে একত্ৰ সংযোজিত কৰা।

Mantra 23

एधो॑ऽस्येधिषी॒महि॑ स॒मिद॑सि॒ तेजो॑ऽसि॒ तेजो॒ मयि॑ धेहि । स॒माव॑वर्ति पृथि॒वी समु॒षाः समु॒ सूर्य॑: । समु॒ विश्व॑मि॒दं जग॑त् । वै॒श्वा॒न॒रज्यो॑तिर्भूयासं वि॒भून् कामा॒न् व्य॒श्नवै॒ भूः स्वाहा॑

তুমি ইন্ধন; আমি তোমাক জ্বলাই তুলোঁ। তুমি সমিধা; তুমি তেজ; মোৰ ভিতৰত তেজ স্থাপন কৰা। একমতে পৃথিৱী গতি কৰিছে, একমতে উষাসমূহ, একমতে সূৰ্য; একমতে এই সমগ্ৰ চলমান জগত। হে বৈশ্বানৰ, মই জ্যোতি হওঁ; প্ৰচুৰ কামনা লাভ কৰোঁ। ভূঃ, স্বাহা।

Mantra 24

अ॒भ्या द॑धामि स॒मिध॒मग्ने॑ व्रतपते॒ त्वयि॑ । व्र॒तं च॑ श्र॒द्धां चोपै॑मी॒न्धे त्वा॑ दीक्षि॒तो अ॒हम्

হে অগ্নি, ব্ৰতপতি, তোমাতেই মই সমিধা স্থাপন কৰোঁ। ব্ৰত আৰু শ্ৰদ্ধাত মই প্ৰবেশ কৰোঁ; দীক্ষিত মই তোমাক প্ৰজ্বলিত কৰোঁ।

Mantra 25

यत्र॒ ब्रह्म॑ च क्ष॒त्रं च॑ स॒म्यञ्चो॒ चर॑तः स॒ह । तँल्लो॒कं पुण्यं॒ प्रज्ञे॑षं॒ यत्र॑ दे॒वाः स॒हाग्निना॑

য’ত ব্ৰহ্মশক্তি আৰু ক্ষত্ৰশক্তি একমত হৈ একেলগে গতি কৰে,—সেই পুণ্য লোক, সেই যথাযথ জ্ঞেয় লোক, য’ত দেৱসকল অগ্নিৰ সৈতে একেলগে থাকে।

Mantra 26

यत्रेन्द्र॑श्च वा॒युश्च॑ स॒म्यञ्चो॒ चर॑तः स॒ह । तँल्लो॒कं पुण्यं॒ प्रज्ञे॑षं॒ यत्र॑ से॒दिर्न वि॒द्यते॑

য’ত ইন্দ্ৰ আৰু বায়ু একমত হৈ একেলগে গতি কৰে,—সেই পুণ্য লোক, সেই যথাযথ জ্ঞেয় লোক, য’ত স্থিতি-বন্ধন (স্থবিৰতা) নাই।

Mantra 27

अ॒ᳪशुना॑ ते अ॒ᳪशुः पृ॑च्यतां॒ परु॑षा॒ परु॑: । ग॒न्धस्ते॒ सोम॑मवतु॒ मदा॑य॒ रसो॒ अच्यु॑तः

ডাঁটিৰে তোৰ ডাঁটি মিশ্ৰিত হওক; গাঁঠে গাঁঠে সংযুক্ত হওক। তোৰ সুগন্ধে সোমক উল্লাসৰ বাবে অনুকূল কৰক—তোৰ ৰস, অচ্যুত (অবিনাশী)।

Mantra 28

सि॒ञ्चन्ति॒ परि॑ षिञ्च॒न्त्युत्सि॑ञ्चन्ति पु॒नन्ति॑ च । सुरा॑यै ब॒भ्र्वै॒ मदे॑ कि॒न्त्वो व॑दति कि॒न्त्वः

তেওঁলোকে ঢালে, চাৰিওফালে ঢালে, বাহিৰলৈ ঢালে, আৰু শুদ্ধও কৰে। বাদামী সুৰাৰ বাবে, মদত—‘কিন্তু কি, সঁচাকৈ, সি তোমালোকক কয়, কি-ই বা?’

Mantra 29

धा॒नाव॑न्तं कर॒म्भिण॑मपू॒पव॑न्तमु॒क्थिन॑म् । इन्द्र॑ प्रा॒तर्जु॑षस्व नः

ধানাৱন্তং, করম্ভিণং, অপূপৱন্তম্, উক্থিনম্—এতাদৃশং নঃ; ইন্দ্র, প্রাতঃ ত্বং জুষস্ব।

Mantra 30

बृ॒हदिन्द्रा॑य गायत॒ मरु॑तो वृत्र॒हन्त॑मम् । येन॒ ज्योति॒रज॑नयन्नृता॒वृधो॑ दे॒वं दे॒वाय॒ जागृ॑वि

ইন্দ্ৰৰ বাবে ব্ৰহৎ গীত গাওক; হে মৰুতগণ, অতি বৃত্ৰ-হননকাৰীজনৰ বাবে গাওক। যিজনে ঋত-বৰ্ধক শক্তিসকলৰ দ্বাৰা জ্যোতি উৎপন্ন কৰিলে—সেই জাগ্ৰত দেৱক দেৱৰ বাবে গাওক।

Mantra 31

अध्व॑र्यो॒ अद्रि॑भिः सु॒तᳪ सोमं॑ प॒वित्र॒ आ न॑य । पु॒ना॒हीन्द्रा॑य॒ पात॑वे

হে অধ্বৰ্যু, পাথৰে পেষা সোমক ছাঁকনি (পবিত্ৰ)লৈ ইয়ালৈ আন। ইন্দ্ৰই পান কৰিবলৈ তাক শুদ্ধ কৰ।

Mantra 32

यो भू॒ताना॒मधि॑पति॒र्यस्मिँ॑ल्लो॒का अधि॑ श्रि॒ताः । य ईशे॑ मह॒तो म॒हाँस्तेन॑ गृह्णामि॒ त्वाम॒हं मयि॑ गृह्णामि॒ त्वाम॒हम्

যিজন ভূতসমূহৰ অধিপতি, যাৰ ভিতৰত লোকসমূহ স্থিত, যিজনে মহৎসমূহৰ মাজত মহত্তম হৈ শাসন কৰে—সেই শক্তিৰ দ্বাৰাই মই তোমাক গ্ৰহণ কৰোঁ; মোৰ ভিতৰতেই মই তোমাক গ্ৰহণ কৰোঁ, মই।

Mantra 33

उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽस्य॒श्विभ्यां॑ त्वा॒ सर॑स्वत्यै॒ त्वेन्द्रा॑य त्वा सु॒त्राम्ण॑ ए॒ष ते॒ योनि॑र॒श्विभ्यां॑ त्वा॒ सर॑स्वत्यै॒ त्वेन्द्रा॑य त्वा सु॒त्राम्णे॑

উপযাম-গ্ৰহণে গৃহীত তুমি। অশ্বিনদ্বয়ৰ বাবে তোমাক; সৰস্বতীৰ বাবে তোমাক; সু-ত্ৰামণ ইন্দ্ৰৰ বাবে তোমাক। এই তোমাৰ যোনি (আশ্ৰয়): অশ্বিনদ্বয়ৰ বাবে তোমাক; সৰস্বতীৰ বাবে তোমাক; সু-ত্ৰামণ ইন্দ্ৰৰ বাবে তোমাক।

Mantra 34

प्रा॒ण॒पा मे॑ अपान॒पाश्च॑क्षु॒ष्पाः श्रो॑त्र॒पाश्च॑ मे । वाचो॑ मे वि॒श्वभे॑षजो॒ मन॑सोऽसि वि॒लाय॑कः

মোৰ প্ৰাণৰ ৰক্ষক তুমি, মোৰ অপানৰো ৰক্ষক; মোৰ চকুৰ দৃষ্টিৰ ৰক্ষক তুমি, আৰু মোৰ শ্ৰৱণৰো ৰক্ষক। মোৰ বাক্যৰ বাবে তুমি বিশ্ব-ঔষধ; মোৰ মনৰ বাবে তুমি বন্ধন-মোচক।

Mantra 35

अ॒श्विन॑कृतस्य ते॒ सर॑स्वतिकृत॒स्येन्द्रे॑ण सु॒त्राम्णा॑ कृ॒तस्य॑ । उप॑हूत॒ उप॑हूतस्य भक्षयामि

অশ্বিনদ্বয়ে তোমাৰ বাবে যি প্ৰস্তুত কৰা হৈছে, সৰস্বতীয়ে যি প্ৰস্তুত কৰিছে, আৰু সু-ত্ৰাণ (সু-ৰক্ষক) ইন্দ্ৰে যি প্ৰস্তুত কৰিছে,—যথাবিধি আহ্বানিত হৈ, আহ্বানিত বস্তুৰ অংশ মই ভক্ষণ কৰোঁ।

Mantra 36

समि॑द्ध॒ इन्द्र॑ उ॒षसा॒मनी॑के पुरो॒रुचा॑ पूर्व॒कृद्वा॑वृधा॒नः । त्रि॒भिर्दे॒वैस्त्रि॒ᳪशता॒ वज्र॑बाहुर्ज॒घान॑ वृ॒त्रं वि दुरो॑ ववार

উষাসকলৰ অগ্ৰভাগত ইন্দ্ৰ সমিধিত (প্ৰজ্বলিত) হৈছে—পূৰ্বতে দীপ্তিমান, আদিকৰ কৰ্তা, শক্তিত বৃদ্ধি পোৱা। তিনিজন দেৱৰ সৈতে, ত্ৰিশজনৰ সৈতে, বজ্ৰবাহু ইন্দ্ৰে বৃত্ৰক বধ কৰিলে; দুৱাৰসমূহ বিস্তৃতকৈ মেলি দিলে।

Mantra 37

नरा॒शᳪस॒: प्रति॒ शूरो॒ मिमा॑न॒स्तनू॒नपा॒त्प्रति॑ य॒ज्ञस्य॒ धाम॑ । गोभि॑र्व॒पावा॒न् मधु॑ना सम॒ञ्जन् हिर॑ण्यैश्च॒न्द्री य॑जति॒ प्रचे॑ताः

নৰাশংসঃ—শূৰ বীৰ—মাপি-মাপি (বিধান কৰি), তনূনপাৎ যজ্ঞৰ ধাম, যজ্ঞ-স্থান, আগত স্থাপন কৰে। গোৱে সৈতে, সমৃদ্ধি-চৰ্বি সৈতে, মধুৰে অভিষিঞ্চন কৰি, সোণেৰে দীপ্তিমান হৈ, প্ৰচেতাঃ (বুদ্ধিমান) পূজা সম্পাদন কৰে।

Mantra 38

ई॒डि॒तो दे॒वैर्हरि॑वाँ२ अभि॒ष्टिरा॒जुह्वा॑नो ह॒विषा॒ शर्ध॑मानः । पु॒र॒न्द॒रो गो॑त॒भिद्वज्र॑बाहु॒रा या॑तु य॒ज्ञमुप॑ नो जुषा॒णः

দেৱতাসকলৰ দ্বাৰা প্ৰশংসিত, হৰিবান্ (হৰিত অশ্বযুক্ত) আমাৰ অভিষ্টি-সহায়, হৱিষা আহুতি দান কৰি, বলত বৃদ্ধি পোৱা—দুৰ্গ-ভঞ্জক, গোঠ-ভেদক, বজ্ৰবাহু—সেই ইন্দ্ৰ আমাৰ ওচৰলৈ, যজ্ঞলৈ আহক; তাত আনন্দ লওক।

Mantra 39

जु॒षा॒णो ब॒र्हिर्हरि॑वान् न॒ इन्द्र॑ः प्रा॒चीन॑ᳪ सीदत् प्र॒दिशा॑ पृथि॒व्याः । उ॒रु॒प्रथा॒ः प्रथ॑मानᳪ स्यो॒नमा॑दि॒त्यैर॒क्तं वसु॑भिः स॒जोषा॑ः

হৰিত অশ্বসমূহৰ অধিপতি ইন্দ্ৰে, বৰ্হিস গ্ৰহণ কৰি প্ৰসন্ন হৈ, পৃথিৱীৰ পূৰ্ব দিশত মুখ কৰি বহক। বিস্তৃত, অগ্ৰগণ্য, কল্যাণময় আসনত—আদিত্যসকলৰ সৈতে একেলগে অভিষিক্ত, বসুসকলৰ সৈতে একমত হৈ—তেওঁ বহক।

Mantra 40

इन्द्रं॒ दुर॑ः कव॒ष्यो धाव॑माना॒ वृषा॑णं यन्तु॒ जन॑यः सु॒पत्नी॑ः । द्वारो॑ दे॒वीर॒भितो॒ वि श्र॑यन्ताᳪ सु॒वीरा॑ वी॒रं प्रथ॑माना॒ महो॑भिः

দ্ৰুত আগবঢ়া দুৱাৰসমূহ ইন্দ্ৰৰ ওচৰলৈ যাওক—বলবান বৃষভসদৃশ ইন্দ্ৰৰ ওচৰলৈ; সুপত্নী মাতৃসকলেও তেওঁৰ ওচৰলৈ যাওক। দেৱী দুৱাৰসমূহ চাৰিওফালে মেলি খোলক; মহাশক্তিৰে অগ্ৰসৰ হৈ, বীৰসমৃদ্ধ হৈ, বীৰক অগ্ৰে স্থাপন কৰক।

Mantra 41

उ॒षासा॒नक्ता॑ बृह॒ती बृ॒हन्तं॒ पय॑स्वती सु॒दुघे॒ शूर॒मिन्द्र॑म् । तन्तुं॑ त॒तं पेश॑सा सं॒वय॑न्ती दे॒वानां॑ दे॒वं य॑जतः सुरु॒क्मे

উষা আৰু ৰাত্ৰি—দুয়ো মহানী, দুগ্ধসমৃদ্ধা, সুদোহিনী—বীৰ, মহাবল ইন্দ্ৰৰ ওচৰলৈ আহে। সুন্দৰ কৌশলে টানকৈ পতা সূতাটো বুনি, দেৱসকলৰ দেৱ, যজ্য, সুৰুক্ম (উজ্জ্বল অলংকাৰে বিভূষিত) জনক সেবা কৰে।

Mantra 42

दैव्या॒ मिमा॑ना॒ मनु॑षः पुरु॒त्रा होता॑रा॒विन्द्रं॑ प्रथ॒मा सु॒वाचा॑ । मू॒र्धन् य॒ज्ञस्य॒ मधु॑ना॒ दधा॑ना प्रा॒चीनं॒ ज्योति॑र्ह॒विषा॑ वृधातः

দৈৱী দুজন হোতা, মানুহৰ বাবে বহু ঠাইত মাপি-বণ্টি, প্ৰথমে সু-বাক্যৰে ইন্দ্ৰক আহ্বান কৰে। যজ্ঞৰ মূৰ্ধনত মধুৰতা স্থাপন কৰি, হৱিষাৰে পূৰ্বমুখী জ্যোতি বৃদ্ধি কৰক।

Mantra 43

ति॒स्रो दे॒वीर्ह॒विषा॒ वर्ध॑माना॒ इन्द्रं॑ जुषा॒णा जन॑यो॒ न पत्नी॑ः । अच्छि॑न्नं॒ तन्तुं॒ पय॑सा॒ सर॑स्व॒तीडा॑ दे॒वी भार॑ती वि॒श्वतू॑र्तिः

হৱিষাৰে বৃদ্ধি পোৱা ত্ৰয়ী দেৱী, ইন্দ্ৰক অনুকূলভাৱে গ্ৰহণ কৰি—মাতৃসদৃশা, পত্নীসদৃশা—পয়সাৰে অচ্ছিন্ন তন্তু ৰক্ষা কৰে: সৰস্বতী, দেৱী ইডা, আৰু বিশ্বতূর্তি (সৰ্বজয়িনী) ভাৰতি।

Mantra 44

त्वष्टा॒ दध॒च्छुष्म॒मिन्द्रा॑य॒ वृष्णेऽपा॒कोऽचि॑ष्टुर्य॒शसे॑ पु॒रूणि॑ । वृषा॒ यज॒न्वृष॑णं॒ भूरि॑रेता मू॒र्धन् य॒ज्ञस्य॒ सम॑नक्तु दे॒वान्

ত্বষ্টা, বৃষ ইন্দ্ৰৰ বাবে বল (শুষ্ম) দান কৰি, অপাক—অক্ষয়—সেইজনাই যশৰ বাবে বহু বস্তু গঢ়িলে। যজ্ঞ কৰোঁতা বৃষ, বহুবীজ-সম্পন্ন, যজ্ঞৰ মূৰ্ধনত দেৱতাসকলক অভিষিক্ত কৰক।

Mantra 45

वन॒स्पति॒रव॑सृष्टो॒ न पाशै॒स्त्मन्या॑ सम॒ञ्जञ्छ॑मि॒ता न दे॒वः । इन्द्र॑स्य ह॒व्यैर्ज॒ठरं॑ पृणा॒नः स्वदा॑ति य॒ज्ञं मधु॑ना घृ॒तेन॑

বনস্পতিয়ে যেন বন্ধনৰ পৰা মুক্ত হৈ, নিজে নিজে অভিষেক কৰি—দৈৱ শমিতৃৰ দৰে—ইন্দ্ৰৰ উদৰ হব্যেৰে পূৰ্ণ কৰি, মধু আৰু ঘৃতৰে যজ্ঞক সুৱাদু কৰে।

Mantra 46

स्तो॒काना॒मिन्दुं॒ प्रति॒ शूर॒ इन्द्रो॑ वृषा॒यमा॑णो वृष॒भस्तु॑रा॒षाट् । घृ॒त॒प्रुषा॒ मन॑सा॒ मोद॑माना॒: स्वाहा॑ दे॒वा अ॒मृता॑ मादयन्ताम्

সোমৰ বিন্দুবোৰৰ প্ৰতি বীৰ ইন্দ্ৰ—বৃষৰ দৰে, জয়ী বৃষ—অগ্ৰসৰ হয়। ঘৃত-ছিটাৰে সিঞ্চিত, মনত আনন্দিত: স্বাহা! অমৃত দেবতাসকল উল্লসিত হওক।

Mantra 47

आ या॒त्विन्द्रोऽव॑स॒ उप॑ न इ॒ह स्तु॒तः स॑ध॒मद॑स्तु॒ शूर॑: । वा॒वृ॒धा॒नस्तवि॑षी॒र्यस्य॑ पू॒र्वीर्द्यौर्न क्ष॒त्रम॒भिभू॑ति॒ पुष्या॑त्

আমাৰ সহায়ৰ বাবে ইন্দ্ৰ আহক, ইয়াত আমাৰ ওচৰলৈ—ইয়াত স্তুত—বীৰ, সাধমদৰ সহচৰ। যাৰ বহু শক্তি প্ৰাচীনকালৰ পৰা বৃদ্ধি পাইছে; আকাশৰ দৰে তেওঁৰ ক্ষত্ৰ (অধিপত্য) প্ৰবল পৰাক্ৰমে বিকশিত হওক।

Mantra 48

आ न॒ इन्द्रो॑ दू॒रादा न॑ आ॒साद॑भिष्टि॒कृदव॑से यासदु॒ग्रः । ओजि॑ष्ठेभिर्नृ॒पति॒र्वज्र॑बाहुः स॒ङ्गे स॒मत्सु॑ तु॒र्वणि॑: पृत॒न्यून्

দূৰৰ পৰা ইন্দ্ৰ আমাৰ ওচৰলৈ আহক; সহায়কাৰী, উগ্ৰ বীৰজন আমাৰ ৰক্ষাৰ্থে আহি আসন গ্ৰহণ কৰক। অতি শক্তিশালী বলসমূহেৰে, নৃপতি, বজ্ৰবাহু—সংঘাতত, সমৰত তুৰ্বণি—শত্ৰু যোদ্ধাসকলক (নিহত কৰক)।

Mantra 49

आ न॒ इन्द्रो॒ हरि॑भिर्या॒त्वच्छा॑र्वाची॒नोऽव॑से॒ राध॑से च । तिष्ठा॑ति व॒ज्री म॒घवा॑ विर॒प्शीमं य॒ज्ञमनु॑ नो॒ वाज॑सातौ

ইন্দ্ৰ যেন হৰিবাহনসহ আমাৰ ওচৰলৈ আহে—ইয়ালৈ মুখ কৰি—আমাৰ সহায় আৰু দানৰ বাবে। বজ্ৰধাৰী, দানশীল, দূৰ-প্ৰসাৰিত গ্ৰাস্পযুক্ত ইন্দ্ৰ এই আমাৰ যজ্ঞৰ অনুগামী হৈ শক্তি আৰু বিজয়-ধনৰ লাভত স্থিত থাকে।

Mantra 50

त्रा॒तार॒मिन्द्र॑मवि॒तार॒मिन्द्र॒ᳪ हवे॑ – हवे सु॒हव॒ᳪ शूर॒मिन्द्र॑म् । ह्वया॑मि श॒क्रं पु॑रुहू॒तमिन्द्र॑ᳪ स्व॒स्ति नो॑ म॒घवा॑ धा॒त्विन्द्र॑:

উদ্ধাৰকৰ ইন্দ্ৰক, ৰক্ষাকৰ ইন্দ্ৰক মই আহ্বান কৰোঁ—পুনঃ পুনঃ আহ্বান কৰোঁ—সহজে আহ্বানযোগ্য বীৰ ইন্দ্ৰক। বহুতে আহ্বান কৰা শক্তিমান ইন্দ্ৰক মই আহ্বান কৰোঁ; দানশীল ইন্দ্ৰ আমাৰ বাবে কল্যাণ স্থাপন কৰক।

Mantra 51

इन्द्र॑: सु॒त्रामा॒ स्ववाँ॒२ अवो॑भिः सुमृडी॒को भ॑वतु वि॒श्ववे॑दाः । बाध॑तां॒ द्वेषो॒ अभ॑यं कृणोतु सु॒वीर्य॑स्य॒ पत॑यः स्याम

সু-ত্রাণ দানকাৰী, নিজ শক্তিত সমৃদ্ধ ইন্দ্ৰ যেন নিজৰ সহায়সমূহসহ কৃপাময়, বিশ্ববেদা (সৰ্বজ্ঞ) হয়। তেওঁ যেন দ্বেষ দূৰ কৰে, অভয় দান কৰে; আমি যেন সু-বীৰ্যৰ অধিপতি হওঁ।

Mantra 52

तस्य॑ व॒यᳪ सु॑म॒तौ य॒ज्ञिय॒स्यापि॑ भ॒द्रे सौ॑मन॒से स्या॑म । स सु॒त्रामा॒ स्ववाँ॒२ इन्द्रो॑ अ॒स्मे आ॒राच्चि॒द् द्वेष॑: सनु॒तर्यु॑योतु

সেই যজ্ঞযোগ্য (পূজনীয়) জনৰ সুমতিত আমি থাকোঁ; শুভ সৌমনস্যত (সু-মনোভাৱত) আমি স্থিত হওঁ। সুত্ৰামা, স্বৱান ইন্দ্ৰই আমাৰ পৰা—দূৰতো—দ্বেষক সম্পূৰ্ণৰূপে দূৰ কৰি ৰাখক।

Mantra 53

आ म॒न्द्रैरि॑न्द्र॒ हरि॑भिर्या॒हि म॒यूर॑रोमभिः । मा त्वा॒ के चि॒न्नि य॑म॒न् विं ना पा॒शिनोऽति॒ धन्वे॑व॒ ताँ२ इ॑हि

হে ইন্দ্ৰ, আনন্দদায়ক হৰিসমূহসহ আহা—ময়ূৰ-পাখিৰ দৰে উজ্জ্বল ৰশ্মিযুক্ত সাজ-সজ্জাসহ। কাকেও যেন তোমাক নিয়ন্ত্ৰণ নকৰে; পাষীসকলক অতিক্ৰম কৰি—বিস্তৃত প্ৰান্তৰ ওপৰেৰে যেন—সিহঁতৰ ওপৰেদি গৈ আহা।

Mantra 54

ए॒वेदिन्द्रं॒ वृष॑णं॒ वज्र॑बाहुं॒ वसि॑ष्ठासो अ॒भ्य॒र्चन्त्य॒र्कैः । स न॑ स्तु॒तो वी॒रव॑द्धातु॒ गोम॑द्यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभि॒: सदा॑ नः

এইদৰে নিশ্চয় বসিষ্ঠসকল তেওঁলোকৰ অৰ্ক-স্তোত্ৰে ইন্দ্ৰক—বৃষণ, বজ্ৰবাহু—অভ্যৰ্চনা কৰে। তেওঁ স্তুত হ’লে আমাক বীৰসমৃদ্ধ ধন, গোমৎ ধন দান কৰক; আৰু তোমালোক সদায় কল্যাণ-আশীৰ্বাদেৰে আমাক ৰক্ষা কৰা।

Mantra 55

समि॑द्धो अ॒ग्निर॑श्विना त॒प्तो घ॒र्मो वि॒राट् सु॒तः । दु॒हे धे॒नुः सर॑स्वती॒ सोम॑ᳪ शु॒क्रमि॒हेन्द्रि॒यम्

অগ্নি সমিধিত; ঘৰ্ম তপ্ত; সুতো সোম বিরাট্‌ (বিশ্বশাসক) ৰূপে প্ৰকাশিত। সৰস্বতী—ধেনু (দুগ্ধদায়িনী গাই)—ইয়াত ইন্দ্ৰীয় (ইন্দ্ৰৰ বীৰ্য) স্বৰূপ উজ্জ্বল সোম দুহি উলিয়ায়।

Mantra 56

त॒नू॒पा भि॒षजा॑ सु॒तेऽश्विनो॒भा सर॑स्वती । मध्वा॒ रजा॑ᳪसीन्द्रि॒यमिन्द्रा॑य प॒थिभि॑र्वहान्

সোম সুতে হ’লে—তনূপা (দেহ-ৰক্ষক) আৰু ভিষজা (চিকিৎসাশক্তিসম্পন্ন) অশ্বিনীদ্বয় আৰু সৰস্বতী—মধুৰতাৰে, পথসমূহেৰে, অঞ্চলসমূহ অতিক্ৰম কৰি, ইন্দ্ৰৰ বাবে ইন্দ্ৰীয় (ইন্দ্ৰ-শক্তি) বহন কৰক।

Mantra 57

इन्द्रा॒येन्दु॒ᳪ सर॑स्वती॒ नरा॒शᳪसे॑न न॒ग्नहु॑म् । अधा॑ताम॒श्विना॒ मधु॑ भेष॒जं भि॒षजा॑ सु॒ते

ইন্দ্ৰৰ বাবে সোম-বিন্দু—সৰস্বতী নরাশংসৰ সৈতে নগ্নহু স্থাপন কৰক। আৰু সোম-সুতে অশ্বিনীদ্বয় ভিষজা (চিকিৎসাশক্তি) সহ মধুময় ভেষজ স্থাপন কৰক।

Mantra 58

आ॒जुह्वा॑ना॒ सर॑स्व॒तीन्द्रा॑येन्द्रि॒याणि॑ वी॒र्य॒म् । इडा॑भिर॒श्विना॒विष॒ᳪ समूर्ज॒ᳪ सᳪ र॒यिं द॑धुः

আহ্বান কৰি সৰস্বতীয়ে ইন্দ্ৰৰ বাবে ইন্দ্ৰিয়-শক্তিসমূহ, বীৰ্য্যও স্থাপন কৰিলে। আৰু ইডা-আহুতিৰ সৈতে অশ্বিনদ্বয়ে একেলগে সৰ্বব্যাপী সাৰ, পুষ্টিৰস আৰু ধন-সম্পদ স্থিৰ কৰি দিলে।

Mantra 59

अ॒श्विना॒ नमु॑चेः सु॒तᳪ सोम॑ᳪ शु॒क्रं प॑रि॒स्रुता॑ । सर॑स्वती॒ तमा ऽभ॑रद्ब॒र्हिषेन्द्रा॑य॒ पात॑वे

অশ্বিনদ্বয়ে নমুচিৰ পৰা নিপীড়িত সোম—উজ্জ্বল, সুপৰিস্ৰুত (ভালদৰে ছাঁকা)—লাভ কৰিলে। সৰস্বতীয়ে তাক ইয়ালৈ বৰ্হিষলৈ আনিলে, ইন্দ্ৰে পান কৰিবলৈ।

Mantra 60

क॒व॒ष्यो न॒ व्यच॑स्वतीर॒श्विभ्यां॒ न दुरो॒ दिश॑: । इन्द्रो॒ न रोद॑सी उ॒भे दु॒हे का॒मान्त्सर॑स्वती

কৱষ্যো ন বিস্তাৰিত-প্ৰসাৰিণী স্ৰোতস্বতীসম, অশ্বিনদ্বয়ৰ বাবে দিশাসকললৈ দুৱাৰসম; ইন্দ্ৰ যেনে উভয় ৰোদসী (দুই লোক) ধাৰণ কৰে—তেনে সৰস্বতী কামনা-বৰ (ইচ্ছিত দান) দুহি উলিয়ায়।

Mantra 61

उ॒षासा॒नक्त॑मश्विना॒ दिवेन्द्र॑ सा॒यमि॑न्द्रियैः । स॒ञ्जा॒ना॒ने सु॒पेश॑सा॒ सम॑ञ्जाते॒ सर॑स्वत्या

উষা আৰু ৰাত্ৰিত, হে অশ্বিনদ্বয়; দিবা আৰু সায়ং, হে ইন্দ্ৰ—(তোমালোকৰ) ইন্দ্ৰিয়-শক্তিসমূহে। সুপেশসা (সুন্দৰ ৰূপে) সঞ্জানানে—সৰস্বতীৰ সৈতে একেলগে জন্মলাভ কৰা।

Mantra 62

पा॒तं नो॑ अश्विना॒ दिवा॑ पा॒हि नक्त॑ᳪ सरस्वति । दैव्या॑ होतारा भिषजा पा॒तमिन्द्र॒ᳪ सचा॑ सु॒ते

দিবাত হে অশ্বিনদ্বয়, আমাক ৰক্ষা কৰা; ৰাত্ৰিত, হে সৰস্বতী, ৰক্ষা কৰা। হে দৈৱ্য হোতৃসকল, হে ভিষজ (চিকিৎসক)সকল—সুত (চেপা সোম)ৰ সৈতে সঙ্গত ইন্দ্ৰকো ৰক্ষা কৰা।

Mantra 63

ति॒स्रस्त्रे॒धा सर॑स्वत्य॒श्विना॒ भार॒तीडा॑ । ती॒व्रं प॑रि॒स्रुता॒ सोम॒मिन्द्रा॑य सुषुवु॒र्मद॑म्

তিনিগৰাকী—ত্ৰিধাভাৱে—সৰস্বতী, অশ্বিনদ্বয়, ভাৰতী আৰু ইড়া। তীব্ৰ, সু-পৰিস্ৰুত সোম ইন্দ্ৰৰ বাবে, মদ (উল্লাস)ৰ নিমিত্তে, তেওঁলোকে পিষি উলিয়ালে।

Mantra 64

अ॒श्विना॑ भेष॒जं मधु॑ भेष॒जं न॒: सर॑स्वती । इन्द्रे॒ त्वष्टा॒ यश॒: श्रिय॑ᳪ रू॒पᳪ-रू॑पमधुः सु॒ते

অশ্বিনদ্বয় আমাৰ বাবে ভেষজ; মধুও আমাৰ ভেষজ; সৰস্বতীও ভেষজ। ইন্দ্ৰৰ নিমিত্তে ত্বষ্টৃয়ে যশ আৰু শ্ৰী দান কৰিছে—সুত সোমত ৰূপে ৰূপে (বহুৰূপে) মধুৰতা স্থাপন কৰি।

Mantra 65

ऋ॒तु॒थेन्द्रो॒ वन॒स्पति॑: शशमा॒नः प॑रि॒स्रुता॑ । की॒लाल॑म॒श्विभ्यां॒ मधु॑ दु॒हे धे॒नुः सर॑स्वती

ঋতুৰ অনুকূলে ইন্দ্ৰ—বনস্পতিৰ অধিপতি—বৃদ্ধিশালী হৈ পৰিস্ৰুত ধাৰাসমূহ পান কৰে। সৰস্বতী, দুগ্ধদায়িনী ধেনু, অশ্বিনদ্বয়ৰ বাবে মধুৰ কীলাল—মধু—দোহে।

Mantra 66

गोभि॒र्न सोम॑मश्विना॒ मास॑रेण परि॒स्रुता॑ । सम॑धात॒ᳪ सर॑स्वत्या॒ स्वाहेन्द्रे॑ सु॒तं मधु॑

গো-সদৃশ ধাৰাসমূহেৰে, হে অশ্বিনদ্বয়, আমাৰ বাবে সোম—মাষৰসহ পৰিস্ৰুত—সৰস্বতীৰ সৈতে যথাযথভাৱে সংযোজিত কৰিলা। স্বাহা! ইন্দ্ৰৰ বাবে সুত মধুৰ পানীয় হওক।

Mantra 67

अ॒श्विना॑ ह॒विरि॑न्द्रि॒यं नमु॑चेर्धि॒या सर॑स्वती । आ शु॒क्रमा॑सु॒राद्वसु॑ म॒घमिन्द्रा॑य जभ्रिरे

হে অশ্বিনদ্বয়, ইন্দ্ৰৰ ইন্দ্ৰিয়-শক্তি বৃদ্ধি কৰা এই হৱিঃ—সৰস্বতীয়ে ধিয়াৰ (প্ৰজ্ঞাৰ) দ্বাৰা ইয়াক লাভ কৰিলে। উজ্জ্বল ধন-সম্পদ, ঐশ্বৰ্য আৰু দান—অসুৰৰ পৰা (সেই) ইন্দ্ৰৰ বাবে আনি দিলে।

Mantra 68

यम॒श्विना॒ सर॑स्वती ह॒विषेन्द्र॒मव॑र्धयन् । स बि॑भेद व॒लं म॒घं नमु॑चावासु॒रे सचा॑

যাক—ইন্দ্ৰক—অশ্বিনদ্বয় আৰু সৰস্বতীয়ে হৱিঃৰে বৃদ্ধি কৰিলে, সেয়াই (ইন্দ্ৰই) বল (Vala) ভেদ কৰিলে আৰু মঘ (দান-ঐশ্বৰ্য) লাভ কৰিলে; নমুচিৰ সৈতে, অসুৰীয় ক্ষেত্ৰত, সঙ্গত।

Mantra 69

तमिन्द्रं॑ प॒शव॒: सचा॒श्विनो॒भा सर॑स्वती । दधा॑ना अ॒भ्य॒नूषत ह॒विषा॑ य॒ज्ञ इ॑न्द्रि॒यैः

সেই ইন্দ্ৰক পশুসকল (সকলো প্ৰাণী), উভয় অশ্বিন আৰু সরস্বতীসহ, দান বহন কৰি, হৱিষা সহ নিকটলৈ গৈ স্তৱ কৰিলে—ইন্দ্ৰীয় শক্তিসম্পন্ন যজ্ঞ নিজেও (তাক) স্তৱ কৰিলে।

Mantra 70

य इन्द्र॑ इन्द्रि॒यं द॒धुः स॑वि॒ता वरु॑णो॒ भग॑: । स सु॒त्रामा॑ ह॒विष्प॑ति॒र्यज॑मानाय सश्चत

যে ইন্দ্ৰ—যাৰ বাবে সৱিতা, বৰুণ আৰু ভগে ইন্দ্ৰিয়-ক্ষমতা স্থাপন কৰিলে—সেই সু-ত্রামা হৱিষ্পতি যজমানৰ ওচৰত উপস্থিত হওক।

Mantra 71

स॒वि॒ता वरु॑णो दध॒द्यज॑मानाय दा॒शुषे॑ । आद॑त्त॒ नमु॑चे॒र्वसु॑ सु॒त्रामा॒ बल॑मिन्द्रि॒यम्

সৱিতা আৰু বৰুণে দানশীল যজমানক (ইন্দ্ৰিয়-শক্তি) দান কৰিলে; (ইন্দ্ৰ) নমুচিৰ ধন কেঢ়ি ল’লে—সু-ত্রামা (ইন্দ্ৰই) বল আৰু ইন্দ্ৰিয়-ক্ষমতাও গ্ৰহণ কৰিলে।

Mantra 72

वरु॑णः क्ष॒त्रमि॑न्द्रि॒यं भगे॑न सवि॒ता श्रिय॑म् । सु॒त्रामा॒ यश॑सा॒ बलं॒ दधा॑ना य॒ज्ञमा॑शत

বৰুণে ক্ষত্ৰ-ক্ষমতা, ইন্দ্ৰিয়-শক্তি দান কৰে; সৱিতাই ভগৰ সৈতে শ্ৰী দান কৰে। সু-ত্রামা শক্তিসমূহে যশসহ বল ধৰি যজ্ঞত উপনীত হৈছে।

Mantra 73

अ॒श्विना॒ गोभि॑रिन्द्रि॒यमश्वे॑भिर्वी॒र्यं बल॑म् । ह॒विषेन्द्र॒ᳪ सर॑स्वती॒ यज॑मानमवर्धयन्

অশ্বিনদ্বয় গোৱেৰে ইন্দ্ৰিয়-শক্তি বৃদ্ধি কৰে; অশ্বেৰে বীৰ্য, পৰাক্ৰম আৰু বল বৃদ্ধি কৰে। হৱিষেৰে ইন্দ্ৰক মহিমান্বিত কৰিলে; সৰস্বতীয়ে যজমানক বৃদ্ধি কৰিলে।

Mantra 74

ता नास॑त्या सु॒पेश॑सा॒ हिर॑ण्यवर्तनी॒ नरा॑ । सर॑स्वती ह॒विष्म॒तीन्द्र॒ कर्म॑सु नोऽवत

সেই নাসত্যদ্বয়—সুন্দর-রূপ, স্বর্ণময় পথধারী বীরদ্বয়; আৰু হৱিষ্মতী (হোমদ্ৰব্যে সমৃদ্ধ) সৰস্বতী—হে ইন্দ্ৰ, আমাৰ যজ্ঞ-কর্মসমূহত তেওঁলোকে আমাক অৱতৰণ কৰক (সহায় কৰক)।

Mantra 75

ता भि॒षजा॑ सु॒कर्म॑णा॒ सा सु॒दुघा॒ सर॑स्वती । स वृ॑त्र॒हा श॒तक्र॑तु॒रिन्द्रा॑य दधुरिन्द्रि॒यम्

সেই দুজন ভিষজ (চিকিৎসক) সু-কর্মে; আৰু সেই সুদুঘা (সু-দুগ্ধদায়িনী) সৰস্বতী; আৰু সেই বৃত্ৰহা, শতক্রতু—ইন্দ্ৰৰ বাবে ইন্দ্ৰিয় (শক্তি) ইন্দ্ৰক দান কৰিলে।

Mantra 76

यु॒वᳪ सु॒राम॑मश्विना॒ नमु॑चावासु॒रे सचा॑ । वि॒पि॒पा॒नाः सर॑स्व॒तीन्द्रं॒ कर्म॑स्वावत

হে অশ্বিনদ্বয়, তোমালোক নমুচিৰ সৈতে অসুৰ-ৰীতিত সুৰা পান কৰিলা; গভীৰভাৱে পান কৰি—(আৰু) সৰস্বতীসহ—যজ্ঞ-কর্মসমূহত ইন্দ্ৰক অৱত (সহায়) কৰক।

Mantra 77

पु॒त्रमि॑व पि॒तरा॑व॒श्विनो॒भेन्द्रा॒वथु॒: काव्यै॑र्द॒ᳪसना॑भिः ।यत्सु॒रामं॒ व्यपि॑ब॒: शची॑भि॒: सर॑स्वती त्वा मघवन्नभिष्णक्

যেনে দুজন পিতৃ-মাতৃ পুত্ৰক সহায় কৰে, তেনেদৰে, হে ইন্দ্ৰ, দুয়ো অশ্বিনে কাব্য-বিদ্যা আৰু আশ্চৰ্য কৰ্মেৰে তোমাক সহায় কৰিলে। যেতিয়া তুমি নিজৰ শক্তিসমূহেৰে সুৰা পান কৰিলা, তেতিয়া, হে মঘৱন (দানশীল), সৰস্বতীয়ে তোমাক সমৰ্থন কৰিলে।

Mantra 78

यस्मि॒न्नश्वा॑स ऋष॒भास॑ उ॒क्षणो॑ व॒शा मे॒षा अ॑वसृ॒ष्टास॒ आहु॑ताः । की॒ला॒ल॒पे सोम॑पृष्ठाय वे॒धसे॑ हृ॒दा म॒तिं ज॑नय॒ चारु॑म॒ग्नये॑

য’ত ঘোঁৰা, ঋষভ (বৃষ), উক্ষণ (বলদ), বশা-গাই আৰু মেষ—মুক্ত কৰি—আহুতি দিয়া হয়; সেই কীলাল-মিশ্ৰণে, সোম-পৃষ্ঠ (সোম-সমর্থ) জ্ঞানী বিধাতা অগ্নিৰ বাবে—হৃদয়ে এক সুন্দৰ সংকল্প উৎপন্ন কৰা।

Mantra 79

अहा॑व्यग्ने ह॒विरा॒स्ये॒ ते स्रु॒ची॒व घृ॒तं च॒म्वी॒व॒ सोम॑: । वा॒ज॒सनि॑ᳪ र॒यिम॒स्मे सु॒वीरं॑ प्रश॒स्तं धे॑हि य॒शसं॑ बृ॒हन्त॑म्

হে অগ্নি, আহ্বানৰ দিনৰ বাবে উপযুক্ত, যাৰ মুখ হৱিঃ—স্ৰুচিৰে যেন ঘৃত, চমূৰ দৰে যেন সোম। আমাৰ বাবে বাজসনি ধন দিয়া—বীৰসমৃদ্ধ, প্ৰশংসনীয়, যশস্বী আৰু মহান।

Mantra 80

अ॒श्विना॒ तेज॑सा॒ चक्षु॑: प्रा॒णेन॒ सर॑स्वती वी॒र्य॒म् । वा॒चेन्द्रो॒ बले॒नेन्द्रा॑य दधुरिन्द्रि॒यम्

অশ্বিনদ্বয়ে তেজে চক্‌ষু (চোখ) স্থাপন কৰিলে; সরস্বতীয়ে প্ৰাণে বীৰ্য স্থাপন কৰিলে; ইন্দ্ৰে বাক্‌ আৰু বলে ইন্দ্ৰৰ বাবে ইন্দ্ৰিয়-শক্তি (ঐশ্বৰ্য-মহিমা) স্থাপন কৰিলে।

Mantra 81

गोम॑दू॒ षु णा॑सत्या॒श्वा॑वद्यातमश्विना । व॒र्ती रु॑द्रा नृ॒पाय्य॑म्

হে নাসত্যদ্বয়, হে অশ্বিনদ্বয়, গোৱাল আৰু অশ্বসহ ইয়ালৈ আহা। হে ৰুদ্রগণ, নৃপায়্য—মানৱৰ ৰক্ষাৰ যোগ্য—এনে প্ৰহৰী-ৰক্ষা (বৰ্তি) দিয়া।

Mantra 82

न यत्परो॒ नान्त॑र आद॒धर्ष॑द्वृषण्वसू । दु॒:शᳪसो॒ मर्त्यो॑ रि॒पुः

হে বৃষণ্বসু (পৌরুষ-ধনসম্পন্ন) দেবদ্বয়, বাহিৰৰ পৰা বা ভিতৰৰ পৰা কোনো দুৰ্বাক্য-কথা কোৱা মর্ত্য শত্রুৱে তোমালোকক দমন কৰিব নোৱাৰে।

Mantra 83

ता न॒ आ वो॑ढमश्विना र॒यिं पि॒शङ्ग॑संदृशम् । धिष्ण्या॑ वरिवो॒विद॑म्

হে অশ্বিনদ্বয়, সেই উজ্জ্বল (পিঙ্গল) দৰ্শনীয় ধন-সম্পদ আমাৰ ওচৰলৈ বহন কৰি আনক—যি স্থিৰ, আৰু আমাৰ বাবে বিস্তৃত স্থান আৰু অনুগ্ৰহ লাভ কৰাই দিয়ে, হে ধিষ্ণ্য।

Mantra 84

पा॒व॒का न॒: सर॑स्वती॒ वाजे॑भिर्वा॒जिनी॑वती । य॒ज्ञं व॑ष्टु धि॒याव॑सुः

পাৱকা আমাৰ সৰস্বতী, বাজিক-সমৃদ্ধ আৰু বলৱতী, যজ্ঞক বৃদ্ধি কৰক—যাৰ ধন হৈছে প্ৰেৰিত ধী (ধিয়া)।

Mantra 85

चो॒द॒यि॒त्री सू॒नृता॑नां॒ चेत॑न्ती सुमती॒नाम् । य॒ज्ञं द॑धे॒ सर॑स्वती

সৰস্বতী—সুনৃতা (সু-সত্য বাক্য)সমূহৰ প্ৰেৰক, সুমতি (সু-মন)সমূহৰ জাগ্ৰতকাৰিণী—যজ্ঞ স্থাপন কৰিছে।

Mantra 86

म॒हो अर्ण॒: सर॑स्वती॒ प्र चे॑तयति के॒तुना॑ । धियो॒ विश्वा॒ वि रा॑जति

মহা অৰ্ণ (মহা প্ৰবাহ) সৰস্বতী, নিজৰ কেতু (চিহ্ন)দ্বাৰা স্পষ্ট চেতন কৰে; সকলো ধী (প্ৰেৰণা) দীপ্তিময় কৰি উজ্জ্বল কৰে।

Mantra 87

इन्द्रा या॑हि चित्रभानो सु॒ता इ॒मे त्वा॒यव॑: । अण्वी॑भि॒स्तना॑ पू॒तास॑:

হে ইন্দ্ৰ, চিত্ৰভানু (উজ্জ্বল দীপ্তিমান), আহা; এই সোমৰসসমূহ তোমাক কামনা কৰি আছে। সূক্ষ্ম ছাঁকনি-সমূহৰ দ্বাৰা ক্ৰমে শুদ্ধ কৰা হৈছে।

Mantra 88

इन्द्रा या॑हि धि॒येषि॒तो विप्र॑जूतः सु॒ताव॑तः । उप॒ ब्रह्मा॑णि वा॒घत॑:

হে ইন্দ্ৰ, ধীৰ চিন্তাৰে প্ৰেৰিত, ঋষিসকলৰ দ্বাৰা উদ্দীপিত, সোম-নিচোৰা থকা স্তোতৃ-যাজকৰ পবিত্ৰ ব্ৰহ্মবাণীসমূহলৈ আহা।

Mantra 89

इन्द्रा या॑हि॒ तूतु॑जान॒ उप॒ ब्रह्मा॑णि हरिवः । सु॒ते द॑धिष्व न॒श्चन॑ः ॥

হে ইন্দ্ৰ, তীব্ৰ বেগে আহাঁ; হৰিবাহন, ব্ৰহ্ম-মন্ত্ৰসমূহৰ ওচৰলৈ আগবাঢ়া। সুতে সোমত আমাৰ অনুগ্ৰহ আৰু সমৃদ্ধি তোমাৰ ভিতৰত স্থাপন কৰা।

Mantra 90

अ॒श्विना॑ पिबतां॒ मधु॒ सर॑स्वत्या स॒जोष॑सा । इन्द्र॑ः सु॒त्रामा॑ वृत्र॒हा जु॒षन्ता॑ᳪ सो॒म्यं मधु॑ ॥

অশ্বিনদ্বয় সৰস্বতীৰ সৈতে একমনে মধুৰ পানীয় পান কৰক। আৰু সু-ত্রাতা, বৃত্রহা ইন্দ্ৰও সোম-মধুৰতাত আনন্দ লাভ কৰক।

Frequently Asked Questions

Varuṇa’s enthronement ritualizes ṛta as the seat of power: when the lord of cosmic order is installed in the sacrificial abodes, the sacrificer’s sāmrājya is framed as lawful, stabilizing, and protective rather than coercive.

They align bodily organs and inner faculties—speech, breath, senses, arms, and self—with sacrificial energy and kṣatra, making the ruler/sacrificer internally steady and ritually fit to wield power without disorder.

By consecrating Soma at pressing, reuniting it ‘like with like,’ straining it through the pavitra, and allocating portions through upayāma formulas, the rite produces a purified, correctly apportioned offering that functions as a vehicle of strength, restoration, and divine safeguarding.