Shukla Yajur Veda — Adhyaya 20, Mantra 20
Rishi: Vājasaneyin tradition (specific ṛṣi not isolated for this yajus)
Devata: Āpaḥ (Waters) as purifiers
Chandas: Yajus-formula with simile structure (not strictly metrical)
Samhita Patha (Devanagari)
द्रु॒प॒दादि॑व मुमुचा॒नः स्वि॒न्नः स्ना॒तो मला॑दिव । पू॒तं प॒वित्रे॑णे॒वाज्य॒माप॑: शुन्धन्तु मैन॑सः
Transliteration
drupadā́d iva mumucānáḥ svínnaḥ snātó málād iva | pūtáṃ pavítreṇevā́jyam ā́paḥ śundhantu me énasah
Translation
কাঠৰ শিকলৰ পৰা যেন মুক্ত হোৱা, ঘামি স্নান কৰি মলৰ পৰা যেন শুচি হোৱা। যিদৰে পবিত্ৰেৰে ঘৃত শোধিত হয়, তেনেদৰে জলসমূহে মোক অপবিত্ৰতাৰ পৰা শুচি কৰক।
Padapatha (Word Analysis)
द्रुपदात् । इव । मुमुचानः । स्विन्नः । स्नातः । मलात् । इव । पूतम् । पवित्रेण । इव । आज्यम् । आपः । शुन्धन्तु । मे । एनसः
Word by Word
द्रुपदात्from the (wooden) post / from the stake
द्रुपदात्:
Apādāna
TypeNoun
Rootद्रुपद (प्रातिपदिक)
इवas, like
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव
मुमुचानःbeing released / freeing oneself
मुमुचानः:
Kartā
TypeVerb (Participle)
Rootमुच् (धातु) → मुमुच् (देशिदेरिवेटिव/इच्छार्थ-आवृत्तिः) ; कृदन्त-प्रातिपदिक
स्विन्नःsweated, perspired
स्विन्नः:
Kartā (विशेषणम्)
TypeAdjective (Participle)
Rootस्विद् (धातु) → स्विन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक)
स्नातःbathed
स्नातः:
Kartā (विशेषणम्)
TypeAdjective (Participle)
Rootस्ना (धातु) → स्नात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
मलात्from impurity / from dirt
मलात्:
Apādāna
TypeNoun
Rootमल (प्रातिपदिक)
इवas, like
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव
पूतम्purified
पूतम्:
Karma
TypeAdjective (Participle)
Rootपू (धातु) → पूत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
पवित्रेणwith a purifier / with the strainer
पवित्रेण:
Karaṇa
TypeNoun
Rootपवित्र (प्रातिपदिक)
इवas, like
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव
आज्यम्ghee (clarified butter)
आज्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootआज्य (प्रातिपदिक)
आपःthe waters
आपः:
Kartā
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
शुन्धन्तुmay (they) purify
शुन्धन्तु:
Kriyā
TypeVerb
Rootशुध्/शुन्ध् (धातु)
मेmy
मे:
—
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
मनसःof (my) mind
मनसः:
—
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
Ā
Āpaḥ (Waters)P
Pavitra (Strainer/Filter principle)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes