Adhyaya 15

Verse 1

भीष्म उवाच । किं कृतं ब्रह्मणा ब्रह्मन्प्रेष्य वाराणसीपुरीम् । जनार्दनेन किं कर्म शंकरेण च यन्मुने

ভীষ্মে ক’লে: হে ব্ৰাহ্মণ, ব্ৰহ্মাই কিয় কাৰণে কাকো বাৰাণসী নগৰলৈ পঠিয়ালে? আৰু হে মুনি, জনাৰ্দন (বিষ্ণু) কি কৰ্ম কৰিলে, আৰু শংকৰ (শিৱ) কি কৰ্ম কৰিলে?

Verse 2

कथं यज्ञः कृतस्तेन कस्मिंस्तीर्थे वदस्व मे । के सदस्या ऋत्विजश्च सर्वांस्तान्प्रब्रवीहि मे

মোক কোৱা: তেওঁ কেনেকৈ সেই যজ্ঞ সম্পন্ন কৰিলে, আৰু কোন তীৰ্থত? কোন কোন সদস্য় আছিল আৰু কোন কোন ঋত্বিজ পুৰোহিত? সেই সকলোকে মোক বিস্তাৰে ক’বা।

Verse 3

के देवास्तर्पितास्तेन एतन्मे कौतुकं महत् । पुलस्त्य उवाच । श्रीनिधानं पुरं मेरोः शिखरे रत्नचित्रितम्

“সেই কৰ্মে কোন কোন দেৱতা তৃপ্ত হ’ল?” এই মোৰ মহা কৌতূহল। পুলস্ত্য ক’লে: “মেৰু পৰ্বতৰ শিখৰত ‘শ্ৰীনিধান’ নামে এখন নগৰ আছে, যি ৰত্নেৰে অলংকৃত।”

Verse 4

अनेकाश्चर्यनिलयंबहुपादपसंकुलम् । विचित्रधातुभिश्चित्रं स्वच्छस्फटिकनिर्मलम्

সেই নগৰ আছিল বহু আশ্চৰ্যৰ নিবাস, বহু পাদপযুক্ত জীৱেৰে ভৰপূৰ। নানাবিধ ধাতুৰ বৈচিত্ৰ্যে ৰঙীন, ই আছিল আশ্চৰ্য—স্বচ্ছ স্ফটিকৰ দৰে পৰিষ্কাৰ আৰু নিৰ্মল।

Verse 5

लतावितानशोभाढ्यं शिखिशब्दविनादितम् । मृगेन्द्ररववित्रस्त गजयूथसमाकुलम्

লতাৰে গঠিত ছাঁদৰ শোভাৰে সমৃদ্ধ, ময়ূৰৰ ডাকত মুখৰিত। সিংহৰ গর্জনত ভীত হৈ হাতীৰ জাকবোৰ তাত ব্যাকুল হৈ গোট খাই আছিল।

Verse 6

निर्झरांबुप्रपातोत्थ शीकरासारशीतलम् । वाताहततरुव्रात प्रसन्नापानचित्रितम्

পাহাৰীয়া ঝৰ্ণাৰ প্ৰপাতৰ পৰা উঠা সূক্ষ্ম ছিটাৰ শীতলতাৰে শীতল, নিৰ্মল আনন্দদায়ক জলেৰে সুশোভিত; বতাহত দুলা গছৰ গুচ্ছৰ মাজত সেই স্থান অতি চিত্ৰময় ৰূপে প্ৰকাশ পাইছিল।

Verse 7

मृगनाभिवरामोद वासिताशेषकाननम् । लतागृहरतिश्रान्त सुप्तविद्याधराध्वगम्

সেই সমগ্ৰ বনভূমি মৃগনাভি (কস্তূৰী)ৰ উৎকৃষ্ট সুবাসে সুগন্ধিত আছিল; আৰু লতাগৃহে ৰতি-বিলাস কৰি ক্লান্ত বিদ্যাধৰ পথিকসকল তাত নিদ্ৰামগ্ন হৈ পৰিছিল।

Verse 8

प्रगीतकिन्नरव्रात मधुरध्वनिनादितम् । तस्मिन्ननेकविन्यास शोभिताशेषभूमिकम्

কিন্নৰগায়ক দলে গোৱা মধুৰ সুৰে সেই স্থান গুঞ্জৰিত হৈছিল; আৰু তাত প্ৰতিটো স্তৰ আৰু মঞ্চ নানা শোভন বিন্যাস আৰু অলংকাৰিক নক্সাৰে সুশোভিত আছিল।

Verse 9

वैराजं नाम भवनं ब्रह्मणः परमेष्ठिनः । तत्र दिव्यांगनोद्गीत मधुरध्वनि नादिता

সৰ্বজীৱৰ পৰমেশ্ঠী ব্ৰহ্মাৰ ‘বৈৰাজ’ নামৰ এক ভৱন আছে। তাত দিব্য অঙ্গনাসকলৰ গীতৰ মধুৰ, সুৰেলা ধ্বনি সদায় গুঞ্জৰিত হয়।

Verse 10

पारिजाततरूत्पन्न मंजरीदाममालिनी । रत्नरश्मिसमूहोत्थ बहुवर्णविचित्रिता

পাৰিজাত গছৰ পৰা জন্মা ফুল-মঞ্জৰীৰ মালা, পুষ্পশৃঙ্খলাৰ দৰে গাঁথা; ৰত্নৰ কিৰণসমূহৰ প্ৰভাৰে দীপ্তিমান, আৰু বহু বৰ্ণৰ আশ্চৰ্য বৈচিত্ৰ্যে সুশোভিত আছিল।

Verse 11

विन्यस्तस्तंभकोटिस्तु निर्मलादर्शशोभिता । अप्सरोनृत्यविन्यास विलासोल्लासलासिता

সু-সজ্জিত স্তম্ভশাৰীৰে ই অলংকৃত আছিল আৰু নিৰ্মল, দৰ্পণ-সদৃশ দীপ্ত পৃষ্ঠেৰে শোভিত। অপ্সৰাসকলৰ নৃত্য-বিন্যাসৰ লীলাই তাক কৌতুকময় সৌন্দৰ্য আৰু আনন্দময় জ্যোতিষ্মতাৰে উজ্জ্বল কৰি তুলিছিল।

Verse 12

बह्वातोद्यसमुत्पन्नसमूहस्वननादिता । लयतालयुतानेक गीतवादित्र शोभिता

বহু বাদ্যযন্ত্ৰৰ পৰা উদ্ভূত মিলিত ধ্বনিয়ে সেয়া গুঞ্জৰিত হৈছিল। লয়-তালসহ অসংখ্য গীত আৰু বাদ্য-প্ৰদৰ্শনে সেই স্থান শোভিত হৈ উঠিছিল।

Verse 13

सभा कांतिमती नाम देवानां शर्मदायिका । ऋषिसंघसमायुक्ता मुनिवृंदनिषेविता

তাত ‘কান্তিমতী’ নামৰ এক সভামণ্ডপ আছিল, যি দেৱতাসকলক শান্তি আৰু কল্যাণ দান কৰিছিল। ঋষিসংঘেৰে সংযুক্ত আৰু মুনিবৃন্দে সদায় সেৱিত সেই সভা শোভিত হৈছিল।

Verse 14

द्विजातिसामशब्देन नादिताऽऽनंददायिनी । तस्यां निविष्टो देवेशस्संध्यासक्तः पितामहः

দ্বিজসকলৰ সামগানৰ ধ্বনিয়ে সেই আনন্দদায়িনী সভা গুঞ্জৰিত হৈছিল। তাত আসীন হৈ দেৱেশ পিতামহ ব্ৰহ্মা সন্ধ্যা-কৰ্মত একাগ্ৰ হৈ আছিল।

Verse 15

ध्यायति स्म परं देवं येनेदं निर्मितं जगत् । ध्यायतो बुद्धिरुत्पन्ना कथं यज्ञं करोम्यहम्

যিজনে এই জগত নিৰ্মাণ কৰিলে সেই পৰম দেৱক তেওঁ ধ্যান কৰিছিল। ধ্যানৰত অৱস্থাত বুদ্ধিত এই ভাব উদয় হ’ল—“মই যজ্ঞ কেনেকৈ কৰিম?”

Verse 16

कस्मिन्स्थाने मया यज्ञः कार्यः कुत्र धरातले । काशीप्रयागस्तुंगा च नैमिषं शृंखलं तथा

মই যজ্ঞ ক’ত কৰিম—পৃথিৱীৰ কোন স্থানত? কাশী, প্ৰয়াগ, তুঙ্গা, নাইমিষ, নে শৃঙ্খলা—কোনখনত?

Verse 17

कांची भद्रा देविका च कुरुक्षेत्रं सरस्वती । प्रभासादीनि तीर्थानि पृथिव्यामिह मध्यतः

কাঞ্চী, ভদ্ৰা আৰু দেবিকা; কুৰুক্ষেত্ৰ আৰু সৰস্বতী; প্ৰভাস আদি তীৰ্থসমূহ—এই সকলো তীৰ্থ পৃথিৱীৰ মধ্যভাগত অৱস্থিত।

Verse 18

क्षेत्राणि पुण्यतीर्थानि संति यानीह सर्वशः । मदादेशाच्च रुद्रेण कृतान्यन्यानि भूतले

ইয়াত সৰ্বত্ৰ যি পুণ্যক্ষেত্ৰ আৰু পবিত্ৰ তীৰ্থ আছে—সেই সকলো আছে; আৰু পৃথিৱীত আন আন তীৰ্থো মোৰ আদেশ অনুসৰি ৰুদ্ৰে স্থাপন কৰিলে।

Verse 19

यथाहं सर्वदेवेषु आदिदेवो व्यवस्थितः । तथा चैकं परं तीर्थमादिभूतं करोम्यहम्

যেনেকৈ মই সকলো দেৱতাৰ মাজত আদিদেৱ ৰূপে প্রতিষ্ঠিত, তেনেকৈয়ে মই এক পৰম তীৰ্থ সৃষ্টি কৰোঁ—স্বভাৱতেই আদিভূত।

Verse 20

अहं यत्र समुत्पन्नः पद्मं तद्विष्णुनाभिजम् । पुष्करं प्रोच्यते तीर्थमृषिभिर्वेदपाठकैः

য’ত মই উদ্ভৱ হ’লোঁ—বিষ্ণুৰ নাভিৰ পৰা জন্মা সেই পদ্ম—সেই তীৰ্থক বেদপাঠী ঋষিসকলে ‘পুষ্কৰ’ বুলি ঘোষণা কৰে।

Verse 21

एवं चिंतयतस्तस्य ब्रह्मणस्तु प्रजापतेः । मतिरेषा समुत्पन्ना व्रजाम्येष धरातले

এইদৰে চিন্তা কৰি থকা প্ৰজাপতি ব্ৰহ্মাৰ মনত এই সংকল্প উদয় হ’ল—“এতিয়া মই ধৰাতললৈ গমন কৰিম।”

Verse 22

प्राक्स्थानं स समासाद्य प्रविष्टस्तद्वनोत्तमम् । नानाद्रुमलताकीर्णं नानापुष्पोपशोभितम्

পূৰ্ব দিশালৈ গৈ তেওঁ সেই উত্তম বনত প্ৰৱেশ কৰিলে—যি নানা গছ-লতাৰে পৰিপূৰ্ণ আৰু অসংখ্য ফুলেৰে শোভিত আছিল।

Verse 23

नानापक्षिरवाकीर्णं नानामृगगणाकुलम् । द्रुमपुष्पभरामोदैर्वासयद्यत्सुरासुरान्

সেই বন নানা পখীৰ কূজনৰে গুঞ্জিত আৰু নানা মৃগদলৰে ভিৰাকুল আছিল; গছত ফুলৰ ভাৰবহা সুবাসে দেৱ-অসুৰ উভয়কে সুগন্ধিত কৰি তুলিছিল।

Verse 24

बुद्धिपूर्वमिव न्यस्तैः पुष्पैर्भूषितभूतलम् । नानागंधरसैः पक्वापक्वैश्च षडृतूद्भवैः

ধৰাতল ফুলেৰে এনেদৰে অলংকৃত যেন বুদ্ধিপূৰ্বক সজাই থোৱা; আৰু ছয় ঋতুৰ উৎপন্ন বস্তু—কিছুমান পকা, কিছুমান অপকা—নানা গন্ধ আৰু ৰসেৰে পৰিপূৰ্ণ আছিল।

Verse 25

फलैः सुवर्णरूपाढ्यैर्घ्राणदृष्टिमनोहरैः । जीर्णं पत्रं तृणं यत्र शुष्ककाष्ठफलानि च

তাত সোণালী আভাৰে সমৃদ্ধ ফল আছিল, ঘ্ৰাণ আৰু দৃষ্টিক দুয়োটাকে মোহিত কৰা; আৰু তাত শুকান পাতা, তৃণ, শুকান কাঠৰ টুকুৰা আৰু শুকান ফলও আছিল।

Verse 26

बहिः क्षिपति जातानि मारुतोनुग्रहादिव । नानापुष्पसमूहानां गंधमादाय मारुतः

মাৰুতৰ অনুগ্ৰহ যেনে, উৎপন্ন বস্তুবোৰ বাহিৰলৈ নিক্ষেপ কৰে; আৰু মাৰুতে নানা প্ৰকাৰ ফুলৰ গুচ্ছৰ সুগন্ধি লৈ আগবাঢ়ি যায়।

Verse 27

शीतलो वाति खं भूमिं दिशो यत्राभिवासयन् । हरितस्निग्ध निश्छिद्रैरकीटकवनोत्कटैः

তাত শীতল বতাহ আকাশে আৰু ভূমিত বয়, দিশাবোৰক আৱৰি ৰাখে; আৰু স্থানখন ঘন বনৰে ভৰা—সেউজীয়া, স্নিগ্ধ, অবিচ্ছিন্ন আৰু কীটমুক্ত।

Verse 28

वृक्षैरनेकसंज्ञैर्यद्भूषितं शिखरान्वितैः । अरोगैर्दर्शनीयैश्च सुवृत्तैः कैश्चिदुज्ज्वलैः

সেই স্থান বহু নামধাৰী গছ-গছনিয়ে অলংকৃত আছিল, উচ্চ শিখৰে মুকুটিত; নিৰোগ, দৰ্শনীয়, সুগঠিত, আৰু কিছুমান ঠাইত তেজস্বী উজ্জ্বল।

Verse 29

कुटुंबमिव विप्राणामृत्विग्भिर्भाति सर्वतः । शोभंते धातुसंकाशैरंकुरैः प्रावृता द्रुमाः

সৰ্বত্ৰ ই যেন ঋত্বিজ পুৰোহিতসহ বিপ্ৰসকলৰ কুটুম্বৰ দৰে দীপ্তিময় দেখা যায়; আৰু ধাতুৰ দৰে জ্বলি উঠা অংকুৰে আৱৃত গছবোৰ শোভা পায়।

Verse 30

कुलीनैरिव निश्छिद्रैः स्वगुणैः प्रावृता नराः । पवनाविद्धशिखरैः स्पृशंतीव परस्परम्

মানুহবোৰ নিজৰ নিৰ্দোষ গুণেৰে যেন কুলীনতাৰ অবিচ্ছিন্ন বস্ত্ৰে আৱৃত; সিহঁতে পৰস্পৰক স্পৰ্শ কৰা যেন লাগে, যেন বায়ুৱে ঝাঁপট মৰা পৰ্বতৰ শিখৰবোৰ একে-আনে লগ লাগে।

Verse 31

आजिघ्रंती वचाऽन्योन्यं पुष्पशाखावतंसकाः । नागवृक्षाः क्वचित्पुष्पैर्द्रुमवानीरकेसरैः

তেওঁলোকে পৰস্পৰে সুগন্ধি বচা (ৱচা) সুঁঘি আছিল; ফুলধৰা ডালৰ মালা আৰু কৰ্ণাভৰণ পিন্ধিছিল। কিছুমান ঠাইত নাগবৃক্ষ ফুলেৰে সজাই থোৱা, কেশৰ-সদৃশ পৰাগ-ৰেশাৰ গুচ্ছ বহন কৰা বৃক্ষ দেখা গৈছিল।

Verse 32

नयनैरिव शोभंते चंचलैः कृष्णतारकैः । पुष्पसंपन्नशिखराः कर्णिकारद्रुमाः क्वचित्

কিছুমান ঠাইত কৰ্ণিকাৰ গছ, যাৰ শিখৰ ফুলেৰে ভৰপূৰ, চকুৰ দৰে ঝলমল কৰিছিল—চঞ্চল ক’লা পুতলিৰে উজ্জ্বল।

Verse 33

युग्मयुग्माद्विधा चेह शोभन्त इव दंपती । सुपुष्पप्रभवाटोपैस्सिंदुवार द्रुपंक्तयः

ইয়াত সিন্দুৱাৰ গছৰ শাৰী শাৰী যুগল-যুগলকৈ সজাই থোৱা, দম্পতীৰ দৰে ঝলমল কৰিছিল—সুন্দৰ ফুলৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা ঘন বৈভৱেৰে শোভিত।

Verse 34

मूर्तिमत्य इवाभांति पूजिता वनदेवताः । क्वचित्क्वचित्कुंदलताः सपुष्पाभरणोज्वलाः

পূজাৰে সন্মানিত বনদেৱীসকল যেন সাকাৰ হৈ প্ৰকাশ পাইছিল; কিছুমান ঠাইত কুন্দলতা ফুলৰ অলংকাৰৰে দীপ্ত, কৰ্ণকুণ্ডলৰ দৰে দেখা গৈছিল।

Verse 35

दिक्षु वृक्षेषु शोभंते बालचंद्रा इवोच्छ्रिताः । सर्जार्जुनाः क्वचिद्भान्ति वनोद्देशेषु पुष्पिताः

চাৰিও দিশে গছবোৰ উঁচাকৈ উঠি কিশোৰ চন্দ্ৰৰ দৰে ঝলমল কৰিছিল; কিছুমান ঠাইত বনাঞ্চলত সাৰ্জা আৰু অৰ্জুন গছ ফুলেৰে আৱৃত হৈ দীপ্ত হৈছিল।

Verse 36

धौतकौशेयवासोभिः प्रावृताः पुरुषा इव । अतिमुक्तकवल्लीभिः पुष्पिताभिस्तथा द्रुमाः

ধৌত কৌশেয় বস্ত্ৰে আৱৃত পুৰুষৰ দৰে গছবোৰ দেখা দিছিল; আৰু অতি-মুক্তক লতাৰ ফুলেৰে সিহঁত দ্ৰুমসমূহো সমানেই অলংকৃত হৈছিল।

Verse 37

उपगूढा विराजंते स्वनारीभिरिव प्रियाः । अपरस्परसंसक्तैः सालाशोकाश्च पल्लवैः

ঘনকৈ জড়াই থকা সিহঁত দীপ্তিমান—নিজ নাৰীৰ আলিঙ্গনত থকা প্ৰিয় স্বামীৰ দৰে; আৰু শাল-অশোক গছৰ কুঁহিপাত একে-অপৰে গাঁথ খাই আছিল।

Verse 38

हस्तैर्हस्तान्स्पृशंतीव सुहृदश्चिरसंगताः । फलपुष्पभरानम्राः पनसाः सरलार्जुनाः

যেন হাতে হাতে স্পৰ্শ কৰিছে, দীৰ্ঘদিনৰ সঙ্গী বন্ধু গছবোৰ ওচৰে-ওচৰে থিয় আছিল—পনস, সৰল আৰু অৰ্জুন—ফল আৰু ফুলৰ ভাৰে নত হৈ।

Verse 39

अन्योन्यमर्चयंतीव पुष्पैश्चैव फलैस्तथा । मारुतावेगसंश्लिष्टैः पादपास्सालबाहुभिः

যেন ফুল আৰু ফলৰে একে-অপৰক অৰ্চনা কৰিছে, শাল-সদৃশ বাহু থকা গছবোৰ বতাহৰ বেগে একেলগে আঁকোৱালি ধৰি জড়াই আছিল।

Verse 40

अभ्याशमागतं लोकं प्रतिभावैरिवोत्थिताः । पुष्पाणामवरोधेन सुशोभार्थं निवेशिताः

ওচৰলৈ আহি থকা লোকক দেখি সিহঁত যেন একে-অপৰৰ সৈতে প্ৰতিযোগিতাত উঠি দাঁড়ালে; আৰু ফুলৰ গুচ্ছ-গুচ্ছ আৱৰণ সাজি, মহাশোভাৰ বাবে ঠাই-ঠাই স্থাপন কৰা হৈছিল।

Verse 41

वसंतमहमासाद्य पुरुषान्स्पर्द्धयंति हि । पुष्पशोभाभरनतैः शिखरैर्वायुकंपितैः

বসন্ত আহিলে, সিহঁতে যেন সত্যই মানুহৰ সৈতে প্ৰতিযোগিতা কৰে—ফুলৰ শোভাৰ ভাৰে নত শিখৰসমূহ, আৰু বায়ুৰ কম্পনত দুলে।

Verse 42

नृत्यंतीव नराः प्रीताः स्रगलंकृतशेखराः । शृंगाग्रपवनक्षिप्ताः पुष्पावलियुता द्रुमाः

স্ৰগে অলংকৃত শিৰ লৈ আনন্দিত মানুহ যেন নাচে; আৰু পৰ্বতৰ শিখৰৰ ওপৰেৰে বোৱা বায়ুত দুলে, ফুলৰ শাৰী-বহুল বৃক্ষসমূহ।

Verse 43

सवल्लीकाः प्रनृत्यंति मानवा इव सप्रियाः । स्वपुष्पनतवल्लीभिः पादपाः क्वचिदावृताः

লতাৰে আৱৃত বৃক্ষসমূহ যেন প্ৰিয়াসহ মানুহৰ দৰে নাচে; আৰু কিছুমান ঠাইত পাদপসমূহ নিজৰ ফুলৰ ভাৰে নত লতাৰে ঢাকি পৰে।

Verse 44

भांति तारागणैश्चित्रैः शरदीव नभस्तलम् । द्रुमाणामथवाग्रेषु पुष्पिता मालती लताः

চিত্ৰবিচিত্ৰ তৰাগণে সজ্জিত শৰৎৰাত্ৰিৰ দৰে আকাশমণ্ডল সুন্দৰকৈ দীপ্ত হ’ল; আৰু বৃক্ষশীৰ্ষত মালতী (জুঁই) লতা পূৰ্ণ বিকশিত আছিল।

Verse 45

शेखराइव शोभंते रचिता बुद्धिपूर्वकम् । हरिताः कांचनच्छायाः फलिताः पुष्पिता द्रुमाः

বুদ্ধিপূৰ্বক ৰচিত অলংকাৰৰ দৰে সিহঁতে দীপ্ত হয়; বৃক্ষসমূহ সেউজীয়া, সোণালী আভাযুক্ত—ফলধাৰী আৰু ফুলেৰে আচ্ছাদিত।

Verse 46

सौहृदं दर्शयंतीव नराः साधुसमागमे । पुष्पकिंजल्ककपिला गताः सर्वदिशासु च

সাধুসঙ্গত যেন সৌহাৰ্দ্য প্ৰকাশ কৰি, ফুলৰ পৰাগৰ দৰে পীতাভ মানুহসকল সকলো দিশলৈ গমন কৰিলে।

Verse 47

कदंबपुष्पस्य जयं घोषयंतीव षट्पदाः । क्वचित्पुष्पासवक्षीबाः संपतंति ततस्ततः

কদম্ব ফুলৰ জয় যেন ঘোষণা কৰি, ভ্ৰমৰসকলে গুঞ্জন তোলে; আৰু কিছুমান ঠাইত ফুলৰ মধুৰসত মত্ত হৈ, ইফালে-সিফালে বাৰে বাৰে আহি বহে।

Verse 48

पुंस्कोकिलगणावृक्ष गहनेष्विव सप्रियाः । शिरीषपुष्पसंकाशाः शुका मिथुनशः क्वचित्

আৰু কিছুমান ঠাইত, সঙ্গিনীসহ মনোহৰ টিয়াৰ জোৰা ঘন বনগহনত দেখা দিলে; পুংকোকিলৰ দলে যেন, আৰু শিৰীষ ফুলৰ দৰে উজ্জ্বল।

Verse 49

कीर्तयंति गिरश्चित्राः पूजिता ब्राह्मणा यथा । सहचारिसुसंयुक्ता मयूराश्चित्रबर्हिणः

বৰ্ণবিচিত্ৰ পাখি-মুকুটধাৰী ময়ূৰসকল, সঙ্গিনীসহ সুসজ্জিত হৈ, আশ্চৰ্য ধ্বনি উচ্চাৰণ কৰিলে—যেন পূজিত ব্ৰাহ্মণসকলে পবিত্ৰ বাণী পাঠ কৰে।

Verse 50

वनांतेष्वपि नृत्यंति शोभंत इव नर्त्तकाः । कूजंतःपक्षिसंघाता नानारुतविराविणः

বনৰ প্ৰান্ততো সিহঁতে নাচে যেন, মনোহৰ নর্তকৰ দৰে শোভা পায়; কিচিৰমিচিৰ কৰা পক্ষীদল নানা ধ্বনিত আকাশ ভৰাই তোলে।

Verse 51

कुर्वंति रमणीयं वै रमणीयतरं वनम् । नानामृगगणाकीर्णं नित्यं प्रमुदितांडजम्

তেওঁলোকে সেই বনক সঁচাকৈ মনোমোহা—অধিক মনোমোহা—কৰি তোলে; নানা প্ৰকাৰৰ মৃগ-দলৰে পৰিপূৰ্ণ, আৰু সদায় আনন্দিত পক্ষীৰ মধুৰ ধ্বনিত অনুৰণিত।

Verse 52

तद्वनं नंदनसमं मनोदृष्टिविवर्द्धनम् । पद्मयोनिस्तु भगवांस्तथा रूपं वनोत्तमम्

সেই বন নন্দনবনৰ সমান আছিল, মন আৰু দৃষ্টিক দুয়োটাই বৃদ্ধি কৰা। আৰু পদ্মযোনি ভগৱান ব্ৰহ্মাইও তেনে ৰূপে সেই অতি উত্তম বন-ৰূপক সম্পূৰ্ণ শোভাত দৰ্শন কৰিলে।

Verse 53

ददर्शादर्शवद्दृष्ट्या सौम्ययापा पयन्निव । ता वृक्षपंक्तयः सर्वा दृष्ट्वा देवं तथागतम्

নিষ্কলংক দৰ্পণ সদৃশ দৃষ্টিৰে তেওঁ সেই সৌম্য দৃশ্য দৰ্শন কৰিলে, যেন তাক পান কৰি আছে। আৰু সেই সকলো গছৰ শাৰীসমূহে, তেনে আগমন কৰা দেৱতাক দেখি, বিস্ময়ে চেয়ে ৰ’ল।

Verse 54

निवेद्य ब्रह्मणे भक्त्या मुमुचुः पुष्पसंपदः । पुष्पप्रतिग्रहं कृत्वा पादपानां पितामहः

ভক্তিৰে ব্ৰহ্মাক নিবেদন কৰি, তেওঁলোকে নিজৰ পুষ্প-সম্পদ বৰষাই দিলে। আৰু পিতামহ ব্ৰহ্মাই ফুলৰ অৰ্ঘ্য গ্ৰহণ কৰি, সেই পাদপসমূহক অনুগ্ৰহ কৰিলে।

Verse 55

वरं वृणीध्वं भद्रं वः पादपानित्युवाच सः । एवमुक्ता भगवता तरवो निरवग्रहाः

তেওঁ গছসমূহক ক’লে—“বৰ বাছি লোৱা; তোমালোকৰ মঙ্গল হওক।” ভগৱানৰ এই বাক্য শুনি, সেই তৰুসমূহ কোনো দ্বিধা নকৰাকৈ (উত্তৰ দিলে)।

Verse 56

ऊचुः प्रांजलयः सर्वे नमस्कृत्वा विरिंचनम् । वरं ददासि चेद्देव प्रपन्नजनवत्सल

সকলো প্ৰাঞ্জলি হৈ বিৰিঞ্চি (ব্ৰহ্মা)ক নমস্কাৰ কৰি ক’লে: “হে দেৱ! শৰণাগতজনৰ স্নেহময় পালনকৰ্তা—যদি আপুনি বৰ দান কৰে, তেন্তে আমাক এই বৰ দিয়া।”

Verse 57

इहैव भगवन्नित्यं वने संनिहितो भव । एष नः परमः कामः पितामह नमोस्तु ते

হে ভগৱান! এই বনতেই সদায় উপস্থিত থাকক। এইয়েই আমাৰ পৰম কামনা। হে পিতামহ (ব্ৰহ্মা)! আপোনালৈ নমস্কাৰ।

Verse 58

त्वं चेद्वससि देवेश वनेस्मिन्विश्वभावन । सर्वात्मना प्रपन्नानां वांछतामुत्तमं वरम्

হে দেৱেশ! হে বিশ্বভাবন! যদি আপুনি এই বনতে বাস কৰে, তেন্তে সম্পূৰ্ণ আত্মাৰে আপোনাত শৰণ লোৱা আৰু উত্তম বৰ কামনা কৰা সকলক সেই পৰম বৰ দান কৰক।

Verse 59

वरकोटिभिरन्याभिरलं नो दीयतां वरम् । सन्निधानेन तीर्थेभ्य इदं स्यात्प्रवरं महत्

অন্য কোটি কোটি বৰ যথেষ্ট—আমাক এই বৰ দিয়া: তীৰ্থসমূহৰ সন্নিধানৰ দ্বাৰা এই স্থান (বা এই কৰ্ম) যেন সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ আৰু মহৎ হয়।

Verse 60

ब्रह्मोवाच । उत्तमं सर्वक्षेत्राणां पुण्यमेतद्भविष्यति । नित्यं पुष्पफलोपेता नित्यसुस्थिरयौवनाः

ব্ৰহ্মাই ক’লে: “এই স্থান সকলো ক্ষেত্ৰৰ ভিতৰত সৰ্বোত্তম পুণ্যতীৰ্থ হ’ব। ই সদায় ফুল-ফলৰে সমৃদ্ধ থাকিব, আৰু ইয়াৰ যৌৱন নিত্য স্থিৰ থাকিব—কেতিয়াও জৰাজীৰ্ণ নহ’ব।”

Verse 61

कामगाः कामरूपाश्च कामरूपफलप्रदाः । कामसंदर्शनाः पुंसां तपःसिद्ध्युज्वला नृणाम्

সিহঁতে ইচ্ছামতে গমন কৰে, ইচ্ছামতে ৰূপ ধাৰে আৰু কাম্য ৰূপৰ ফল দান কৰে। পুৰুষসকলৰ আগত কামনা পূৰণকাৰী দর্শনে প্ৰকাশ পায়, আৰু তপস্বীসকলৰ বাবে তপস্যা-সিদ্ধিৰ দীপ্তিত উজ্জ্বল হৈ জ্বলে।

Verse 62

श्रिया परमया युक्ता मत्प्रसादाद्भविष्यथ । एवं स वरदो ब्रह्मा अनुजग्राह पादपान्

“মোৰ কৃপাৰে তোমালোক পৰম শ্ৰী-সমৃদ্ধিৰে যুক্ত হ’বা।” এইদৰে বৰদানদাতা ব্ৰহ্মাই ক’লে আৰু গছবোৰক অনুগ্ৰহ কৰিলে।

Verse 63

स्थित्वा वर्ष सहस्रं तु पुष्करं प्रक्षिपद्भुवि । क्षितिर्निपतिता तेन व्यकंपत रसातलम्

হাজাৰ বছৰ তাত স্থিত হৈ, তেওঁ পুষ্কৰক পৃথিৱীত নিক্ষেপ কৰিলে। সেই আঘাতত ভূমি ধসিল আৰু ৰসাতল কঁপিবলৈ ধৰিলে।

Verse 64

विवशास्तत्यजुर्वेलां सागराः क्षुभितोर्मयः । शक्राशनि हतानीव व्याघ्र व्याला वृतानि च

বিবশ হৈ সাগৰসমূহে নিজৰ তটৰেখা ত্যাগ কৰিলে, ঢৌবোৰ উন্মত্তভাৱে উথলি উঠিল। আৰু বাঘ-সাপো যেন ইন্দ্ৰৰ বজ্ৰাহত হোৱা দৰে নিস্তেজ হৈ পৰিল।

Verse 65

शिखराण्यप्यशीर्यंत पर्वतानां सहस्रशः । देवसिद्धविमानानि गंधर्वनगराणि च

হাজাৰ হাজাৰ পৰ্বতৰ শিখৰসমূহো ভাঙি-চুৰি খহি পৰিল। দেৱ আৰু সিদ্ধসকলৰ বিমানসমূহ, আৰু গন্ধৰ্বসকলৰ নগৰসমূহো কঁপি উঠি বিধ্বস্ত হ’ল।

Verse 66

प्रचेलुर्बभ्रमुः पेतुर्विविशुश्च धरातलम् । कपोतमेघाः खात्पेतुः पुटसंघातदर्शिनः

সিহঁতে কঁপি উঠিল, টলমল কৰি ঘূৰি ফুৰিল, পৰি গ’ল আৰু পৃথিৱীৰ ভিতৰত ডুবি গ’ল। কপৌতৰ বৰ্ণৰ মেঘ আকাশৰ পৰা নামি পৰিল, গুচ্ছ-গুচ্ছ ঘন পিণ্ডৰ দৰে দেখা গ’ল।

Verse 67

ज्योतिर्गणांश्छादयंतो बभूवुस्तीव्र भास्कराः । महता तस्य शब्देन मूकांधबधिरीकृतम्

তীব্ৰ সূৰ্যসম জ্যোতি-পুঞ্জ উদ্ভৱ হ’ল, জ্যোতিৰ গণসমূহ ঢাকি পেলালে। সেই শব্দৰ মহত্ত্বত সত্তাসকল গুঙা, অন্ধ আৰু বধিৰ হৈ পৰিল।

Verse 68

बभूव व्याकुलं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । सुरासुराणां सर्वेषां शरीराणि मनांसि च

চলমান আৰু অচলসহ সমগ্ৰ ত্ৰিলোক ব্যাকুল হৈ উঠিল। সকলো দেৱ-অসুৰৰ দেহ আৰু মন উভয়েই অস্থিৰতাত উথলি উঠিল।

Verse 69

अवसेदुश्च किमिति किमित्येतन्न जज्ञिरे । धैर्यमालंब्य सर्वेऽथ ब्रह्माणं चाप्यलोकयन्

সিহঁতে বিষণ্ণ হৈ বাৰে বাৰে ক’লে, “কিয়? কিয়?”—কিন্তু এইটো কি, সিহঁতে বুজি নাপালে। তাৰ পাছত ধৈৰ্য ধৰি সকলোৱে ব্ৰহ্মাকো চালে।

Verse 70

न च ते तमपश्यंत कुत्र ब्रह्मागतो ह्यभूत् । किमर्थं कंपिता भूमिर्निमित्तोत्पातदर्शनम्

কিন্তু সিহঁতে তেওঁক নেদেখিলে—ব্ৰহ্মা ক’লৈ গ’ল? কিহৰ কাৰণে পৃথিৱী কঁপিল, আৰু কিয় অশুভ নিমিত্ত-উৎপাত দেখা গ’ল?

Verse 71

तावद्विष्णुर्गतस्तत्र यत्र देवा व्यवस्थिताः । प्रणिपत्य इदं वाक्यमुक्तवंतो दिवौकसः

তেতিয়া বিষ্ণু তাত গ’ল, য’ত দেৱতাসকল সমবেত হৈ অৱস্থিত আছিল; আৰু স্বৰ্গবাসীসকলে প্ৰণাম কৰি এই বাক্য ক’লে।

Verse 72

किमेतद्भगवन्ब्रूहि निमित्तोत्पातदर्शनम् । त्रैलोक्यं कंपितं येन संयुक्तं कालधर्मणा

“হে ভগৱান, এইটো কি? অনুগ্ৰহ কৰি কওক—এই নিমিত্ত-উৎপাতৰ দৰ্শন কিয়? যাৰ দ্বাৰা ত্ৰিলোক কঁপি উঠিছে, যেন কালেৰ ধৰ্ম (ভাগ্য)ৰ সৈতে সংযুক্ত হৈছে।”

Verse 73

जातकल्पावसानं तु भिन्नमर्यादसागरम् । चत्वारो दिग्गजाः किं तु बभूवुरचलाश्चलाः

“কিন্তু পূৰ্ব কল্পৰ অৱসানত সাগৰে নিজৰ সীমা ভাঙিলে; তেতিয়া চাৰিদিশাৰ দিগ্গজসকল—যিসকল অচল বুলি ধৰা হৈছিল—কঁপি উঠি অস্থিৰ হ’ল।”

Verse 74

समावृता धरा कस्मात्सप्तसागरवारिणा । उत्पत्तिर्नास्ति शब्दस्य भगवन्निः प्रयोजना

“সপ্ত সাগৰৰ জলে ধৰা কিয় আৱৃত হৈছে? আৰু হে ভগৱান—অকাৰণে বাক্য কেতিয়াও উদ্ভৱ নহয়।”

Verse 75

यादृशो वा स्मृतः शब्दो न भूतो न भविष्यति । त्रैलोक्यमाकुलं येन चक्रे रौद्रेण चोद्यता

“এনে ধৰণৰ এক ধ্বনি স্মৰণ হ’ল—যি ন পূৰ্বে কেতিয়াও হৈছিল, ন ভবিষ্যতে হ’ব—যাৰ দ্বাৰা ৰৌদ্ৰ ক্ৰোধে প্ৰেৰিত হৈ ত্ৰিলোক ব্যাকুল হৈ পৰিল।”

Verse 76

शुभोऽशुभो वा शब्दोरेयं त्रैलोक्यस्य दिवौकसाम् । भगवन्यदि जानासि किमेतत्कथयस्व नः

এই ধ্বনি শুভ নে অশুভ—ত্ৰিলোকৰ দেৱবাসীসকলৰ এই শব্দ? হে ভগৱান, যদি আপুনি জানে, তেন্তে ই কি, আমাক কহক।

Verse 77

एवमुक्तोऽब्रवीद्विष्णुः परमेणानुभावितः । मा भैष्ट मरुतः सर्वे शृणुध्वं चात्र कारणम्

এনেদৰে কোৱা হ’লে, পৰম কৰুণাৰে প্ৰেৰিত বিষ্ণুৱে ক’লে: “ভয় নকৰিবা, হে মৰুতসকল, তোমালোক সকলোৱে। শুনা, ইয়াৰ কাৰণ মই ক’ম।”

Verse 78

निश्चयेनानुविज्ञाय वक्ष्याम्येष यथाविधम् । पद्महस्तो हि भगवान्ब्रह्मा लोकपितामहः

নিশ্চয়ে জানি লৈ মই ইয়াক বিধিমতে ক’ম। পদ্মহস্ত ভগৱান ব্ৰহ্মাই লোকসমূহৰ পিতামহ, জগতৰ জনক।

Verse 79

भूप्रदेशे पुण्यराशौ यज्ञं कर्तुं व्यवस्थितः । अवरोहे पर्वतानां वने चातीवशोभने

পুণ্যৰাশি সমৃদ্ধ এক ভূভাগত তেওঁ যজ্ঞ কৰিবলৈ উদ্যত হ’ল—পৰ্বতৰ নামনি ঢালত, আৰু অতি শোভন বনাঞ্চলত।

Verse 80

कमलं तस्य हस्तात्तु पतितं धरणीतले । तस्य शब्दो महानेष येन यूयं प्रकंपिताः

তেওঁৰ হাতৰ পৰা পদ্মটি ধৰণীতলত পৰি গ’ল। তাৰ পৰা উঠা এই মহাশব্দেই তোমালোক সকলোকে কঁপাই তুলিলে।

Verse 81

तत्रासौ तरुवृंदेन पुष्पामोदाभिनंदितः । अनुगृह्याथ भगवान्वनंतत्समृगांडजम्

তাত তেওঁ, গছৰ গুচ্ছৰ আদৰণি পাই আৰু ফুলৰ সুবাসত আনন্দিত হৈ, কৃপা কৰি ভগৱানে পশু-পক্ষীৰে পূৰ্ণ সেই বনভূমিত প্ৰৱেশ কৰিলে।

Verse 82

जगतोऽनुग्रहार्थाय वासं तत्रान्वरोचयत् । पुष्करं नाम तत्तीर्थं क्षेत्रं वृषभमेव च

জগতৰ মঙ্গলৰ বাবে তেওঁ তাত বাস কৰিবলৈ মনোনীত কৰিলে। সেই তীৰ্থৰ নাম ‘পুষ্কৰ’ হ’ল, আৰু সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ ‘বৃষভ’ বুলিও খ্যাত হ’ল।

Verse 83

जनितं तद्भगवता लोकानां हितकारिणा । ब्रह्माणं तत्र वै गत्वा तोषयध्वं मया सह

সেই সৃষ্টিকাৰ্য ভগৱানে—লোকহিতকাৰীয়ে—উৎপন্ন কৰিলে। সেয়ে তোমালোক তাত ব্ৰহ্মাৰ ওচৰলৈ গৈ, মোৰ সৈতে একেলগে তেওঁক সন্তুষ্ট কৰা।

Verse 84

आराध्यमानो भगवान्प्रदास्यति वरान्वरान् । इत्युक्त्वा भगवान्विष्णुः सह तैर्देवदानवैः

‘ভগৱানক আৰাধনা কৰিলে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ শ্ৰেষ্ঠ বৰ প্ৰদান কৰিব।’ এই বুলি কৈ ভগৱান বিষ্ণু সেই দেৱ আৰু দানৱসকলৰ সৈতে (তাতেই) থাকিল।

Verse 85

जगाम तद्वनोद्देशं यत्रास्ते स तु कंजजः । प्रहृष्टास्तुष्टमनसः कोकिलालापलापिताः

তেওঁ সেই বনাঞ্চললৈ গ’ল য’ত পদ্মজ ব্ৰহ্মা অৱস্থান কৰিছিল—য’ত মন প্ৰফুল্ল আৰু তৃপ্ত হৈছিল, আৰু কোকিলৰ মধুৰ কূজনৰে ভৰি আছিল।

Verse 86

पुष्पोच्चयोज्ज्वलं शस्तं विविशुर्ब्रह्मणो वनम् । संप्राप्तं सर्वदेवैस्तु वनं नंदनसंमितम्

তেওঁলোকে ফুলৰ স্তূপে উজ্জ্বল, শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰহ্মাৰ বনলৈ প্ৰৱেশ কৰিলে; সেই বন সকলো দেৱতাই আগতেই লাভ কৰিছিল আৰু ইন্দ্ৰৰ নন্দন-উদ্যানৰ তুল্য আছিল।

Verse 87

पद्मिनीमृगपुष्पाढ्यं सुदृढं शुशुभे तदा । प्रविश्याथ वनं देवाः सर्वपुष्पोपशोभितम्

তাৰ পিছত পদ্ম, মৃগ আৰু ফুলেৰে সমৃদ্ধ, দৃঢ় আৰু সুগঠিত সেই বন তেতিয়া দীপ্তিময় হৈ উঠিল। তাত প্ৰৱেশ কৰি দেৱতাসকলে সকলো প্ৰকাৰ ফুলেৰে অলংকৃত বনখন দেখিলে।

Verse 88

इह देवोस्तीति देवा बभ्रमुश्च दिदृक्षवः । मृगयंतस्ततस्ते तु सर्वे देवाः सवासवाः

“ইয়াত কোনো দেৱ আছে,” বুলি ভাবি দেৱতাসকলে দৰ্শনৰ আকাঙ্ক্ষাৰে ঘূৰি ফুৰিলে; তাৰ পিছত ইন্দ্ৰসহ সকলো দেৱে তেওঁক বিচাৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 89

अद्भुतस्य वनस्यांतं न ते ददृशुराशुगाः । विचिन्वद्भिस्तदा देवं दैवैर्वायुर्विलोकितः

সেই তীব্ৰগামীসকলে সেই অদ্ভুত বনৰ সীমা দেখা নাপালে। দেৱক বিচাৰি থাকোঁতে তেতিয়া দিৱ্য উপায়ে বায়ু দৃষ্টিগোচৰ হ’ল।

Verse 90

स तानुवाच ब्रह्माणं न द्रक्ष्यथ तपो विना । तदा खिन्ना विचिन्वंतस्तस्मिन्पर्वतरोधसि

তেওঁ তেওঁলোকক ক’লে, “তপস্যা নকৰিলে তোমালোকে ব্ৰহ্মাক দৰ্শন নাপাবা।” তেতিয়া ক্লান্ত হৈ তেওঁলোকে সেই পৰ্বতৰ গিৰিপথৰ কাষে কাষে বিচাৰি থাকিল।

Verse 91

दक्षिणे चोत्तरे चैव अंतराले पुनः पुनः । वायूक्तं हृदये कृत्वा वायुस्तानब्रवीत्पुनः

দক্ষিণে আৰু উত্তৰে, আৰু মাজৰ অন্তৰালতো, পুনঃ পুনঃ; বায়ুৱে যি কৈছিল তাক হৃদয়ত ধৰি, বায়ুৱে তেওঁলোকক আকৌ বচন ক’লে।

Verse 92

त्रिविधो दर्शनोपायो विरिंचेरस्य सर्वदा । श्रद्धा ज्ञानेन तपसा योगेन च निगद्यते

বিৰিঞ্চি (ব্ৰহ্মা)ৰ বাবে দৰ্শনৰ উপায় সদায় ত্ৰিবিধ বুলি কোৱা হয়—শ্ৰদ্ধা, জ্ঞান আৰু তপস্যা; আৰু যোগৰ দ্বাৰাও (প্ৰাপ্তি) বৰ্ণিত হয়।

Verse 93

सकलं निष्कलं चैव देवं पश्यंति योगिनः । तपस्विनस्तु सकलं ज्ञानिनो निष्कलं परम्

যোগীসকলে দেৱতাক সাকল (গুণসহ) আৰু নিষ্কল (গুণহীন) উভয় ৰূপে দেখে। তপস্বীসকলে তাঁক সাকল ৰূপে দেখে, কিন্তু জ্ঞানীসকলে পৰম নিষ্কলকেই উপলব্ধি কৰে।

Verse 94

समुत्पन्ने तु विज्ञाने मंदश्रद्धो न पश्यति । भक्त्या परमया क्षिप्रं ब्रह्म पश्यंति योगिनः

সত্য জ্ঞান উদ্ভৱ হ’লেও মন্দ-শ্ৰদ্ধাৱান তত্ত্ব নেদেখে। কিন্তু পৰম ভক্তিৰ দ্বাৰা যোগীসকলে শীঘ্ৰেই ব্ৰহ্মক দৰ্শন কৰে।

Verse 95

द्रष्टव्यो निर्विकारोऽसौ प्रधानपुरुषेश्वरः । कर्मणा मनसा वाचा नित्ययुक्ताः पितामहम्

সেই—প্ৰধান আৰু পুৰুষৰ ঈশ্বৰ—নিৰ্বিকাৰ, অচঞ্চল ৰূপে উপলব্ধিযোগ্য। কৰ্ম, মন আৰু বাক্যত নিত্য-যুক্ত হৈ (মুনিসকলে) পিতামহ ব্ৰহ্মাক দৰ্শন কৰে।

Verse 96

तपश्चरत भद्रं वो ब्रह्माराधनतत्पराः । ब्राह्मीं दीक्षां प्रपन्नानां भक्तानां च द्विजन्मनाम्

তপস্যা কৰা—তোমালোকৰ মঙ্গল হওক—ব্ৰহ্মাৰ আৰাধনাত তৎপৰ হৈ থাকিবা, আৰু ব্ৰাহ্মী দীক্ষা গ্ৰহণ কৰা দ্বিজ-জন্মা ভক্তসকলৰ মাজত অৱস্থান কৰিবা।

Verse 97

सर्वकालं स जानाति दातव्यं दर्शनं मया । वायोस्तु वचनं श्रुत्वा हितमेतदवेत्य च

সেই সকলো সময়তে জানে যে মই তাক দৰ্শন দিয়া উচিত। আৰু বায়ুৰ বাক্য শুনি, এইটো নিশ্চয় হিতকৰ বুলি সি বুজি ল’লে।

Verse 98

ब्रह्मेच्छाविष्टमतयो वाक्पतिं च ततोऽब्रुवन् । प्रज्ञानविबुधास्माकं ब्राह्मीं दीक्षां विधत्स्व नः

তাৰ পাছত ব্ৰহ্মাৰ ইচ্ছাত নিমগ্ন মন লৈ তেওঁলোকে বাক্পতিক ক’লে: “হে প্ৰবুদ্ধ জ্ঞানসম্পন্ন জ্ঞানী, অনুগ্ৰহ কৰি আমাক ব্ৰাহ্মী দীক্ষা দান কৰক।”

Verse 99

स दिदीक्षयिषुः क्षिप्रममरान्ब्रह्मदीक्षया । वेदोक्तेन विधानेन दीक्षयामास तान्गुरुः

তেওঁলোকক দীক্ষিত কৰিবলৈ ইচ্ছুক হৈ, গুৰুৱে বেদোক্ত বিধান অনুসৰি ব্ৰহ্ম-দীক্ষাৰে অমৰদেৱতাসকলক শীঘ্ৰ দীক্ষা দিলে।

Verse 100

विनीतवेषाः प्रणता अंतेवासित्वमाययुः । ब्रह्मप्रसादं संप्राप्ताः पौष्करं ज्ञानमीरितम्

বিনয়ী বেশে প্ৰণাম কৰি তেওঁলোকে শিষ্যত্ব অৱস্থাত প্ৰৱেশ কৰিলে। ব্ৰহ্মাৰ অনুগ্ৰহ লাভ কৰি, তেওঁলোকক পুষ্কৰৰ পবিত্ৰ জ্ঞান উপদেশ দিয়া হ’ল।

Verse 101

यज्ञं चकार विधिना धिषणोध्वर्युसत्तमः । पद्मं कृत्वा मृणालाढ्यं पद्मदीक्षाप्रयोगतः

ধিষণ নামৰ শ্ৰেষ্ঠ অধ্বৰ্য্যুৱে বিধি-মতে যজ্ঞ সম্পন্ন কৰিলে; আৰু পদ্ম-দীক্ষাৰ বিধান অনুসৰি মৃণাল-তন্তুৰে সমৃদ্ধ এক পদ্ম গঢ়িলে।

Verse 102

अनुजग्राह देवांस्तान्सुरेच्छा प्रेरितो मुनिः । तेभ्यो ददौ विवेकिभ्यः स वेदोक्तावधानवित्

দেৱতাসকলৰ সদিচ্ছাৰে প্ৰেৰিত হৈ সেই মুনিয়ে তেওঁলোক দেৱতাসকলক অনুগ্ৰহ কৰিলে; আৰু বেদবিধানত সাৱধান অৱধান-বিদ্যায় নিপুণ হৈ বিবেকীসকলক উপদেশ দান কৰিলে।

Verse 103

दीक्षां वै विस्मयं त्यक्त्वा बृहस्पतिरुदारधीः । एकमग्निं च संस्कृत्य महात्मा त्रिदिवौकसाम्

বিস্ময় ত্যাগ কৰি আৰু দীক্ষা গ্ৰহণ কৰি, উদাৰবুদ্ধি বৃহস্পতিয়ে—ত্রিদিববাসীৰ মাজত মহাত্মা—এটা একমাত্ৰ পবিত্ৰ অগ্নিক সংস্কাৰ কৰি স্থাপন কৰিলে।

Verse 104

प्रादादांगिरसस्तुष्टो जाप्यं वेदोदितं तु यत् । त्रिसुपर्णं त्रिमधु च पावमानीं च पावनीम्

অঙ্গিৰস-বংশধৰ সন্তুষ্ট হৈ বেদে নিৰ্দেশিত জাপ্য-মন্ত্র দান কৰিলে—ত্রিসুপৰ্ণ, ত্ৰিমধু আৰু পাৱনী পাৱমানী, যি শুদ্ধিকাৰক স্তোত্ৰ।

Verse 105

स हि जाप्यादिकं सर्वमशिक्षयदुदारधीः । आपो हिष्ठेति यत्स्नानं ब्राह्मं तत्परिपठ्यते

উদাৰবুদ্ধি সেই মহাত্মাই জপ আদি সকলো আচাৰ-বিদ্যা শিক্ষা দিলে; আৰু “আপো হি ষ্ঠে …” আদি মন্ত্র পাঠসহ যি স্নান, তাক ‘ব্ৰাহ্ম-স্নান’ বুলি কোৱা হয়।

Verse 106

पापघ्नं दुष्टशमनं पुष्टिश्रीबलवर्द्धनम् । सिद्धिदं कीर्तिदं चैव कलिकल्मषनाशनम्

ই পাপনাশক, দুষ্ট-দমনকাৰী, আৰু পুষ্টি, শ্ৰী-সমৃদ্ধি তথা বল বৃদ্ধি কৰোঁতা। ই সিদ্ধি আৰু কীৰ্তি দান কৰে, আৰু কলিযুগৰ কল্মষো নাশ কৰে।

Verse 107

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन ब्राह्मस्नानं समाचरेत् । कुर्वंतो मौनिनो दांता दीक्षिताः क्षपितेंद्रियाः

সেয়ে সৰ্বপ্ৰযত্নে ‘ব্ৰাহ্ম-স্নান’ আচৰণ কৰা উচিত। যিসকলে ই গ্ৰহণ কৰে, তেওঁলোকে মৌনধাৰী, দমিত, বিধিপূৰ্বক দীক্ষিত আৰু ইন্দ্ৰিয়-নিগ্ৰহী হওক।

Verse 108

सर्वे कमंडलुयुता मुक्तकक्षाक्षमालिनः । दंडिनश्चीरवस्त्राश्च जटाभिरतिशोभिताः

সকলোৰে হাতত কমণ্ডলু আছিল; তেওঁলোকে যজ্ঞোপবীত আৰু ৰুদ্ৰাক্ষ-মালা ধাৰণ কৰিছিল। দণ্ড বহন কৰি, ছালৰ বস্ত্ৰ পৰিধান কৰি, আৰু জটা-ধাৰণে অতিশয় শোভিত আছিল।

Verse 109

स्नानाचारासनरताः प्रयत्नध्यानधारिणः । मनो ब्रह्मणि संयोज्य नियताहारकांक्षिणः

তেওঁলোকে স্নানাচাৰ, সদাচাৰ আৰু আসনত ৰতি ৰাখিছিল, আৰু প্ৰযত্নে ধ্যান ধাৰণ কৰিছিল। মনক ব্ৰহ্মত সংযোজি, নিয়ত আৰু মিত আহাৰৰ আকাঙ্ক্ষা কৰিছিল।

Verse 110

अतिष्ठन्दर्शनालापसंगध्यानविवर्जिताः । एवं व्रतधराः सर्वे त्रिकालं स्नानकारिणः

তেওঁলোকে অনর্থক থিয় হৈ থকা, দৰ্শন-ভ্ৰমণ, আলাপ-গল্প, সঙ্গ-সংগতি আৰু চঞ্চল ধ্যানৰ পৰা বিৰত আছিল। এইদৰে ব্ৰতধাৰী সকলোৱে ত্ৰিকাল—দিনে তিনবাৰ—স্নান কৰিছিল।

Verse 111

भक्त्या परमया युक्ता विधिना परमेण च । कालेन महता ध्यानाद्देवज्ञानमनोगताः

পৰম ভক্তিত যুক্ত হৈ আৰু সৰ্বোচ্চ বিধি-নিয়ম মানি, দীঘল সময় ধ্যানৰ দ্বাৰা তেওঁলোকে অন্তৰত দেৱীয় জ্ঞানৰ উপলব্ধি লাভ কৰিলে।

Verse 112

ब्रह्मध्यानाग्निनिर्दग्धा यदा शुद्धैकमानसाः । अविर्बभूव भगवान्सर्वेषां दृष्टिगोचरः

যেতিয়া ব্ৰহ্মধ্যানৰ অগ্নিয়ে তেওঁলোকক দগ্ধ কৰি সম্পূৰ্ণ শুদ্ধ কৰিলে আৰু মন একাগ্ৰ একমুখী হ’ল, তেতিয়া ভগৱান প্ৰকাশিত হ’ল—সকলৰ দৃষ্টিগোচৰ।

Verse 113

तेजसाप्यायितास्तस्य बभूवुर्भ्रांतचेतसः । ततोवलंब्य ते धैर्यमिष्टं देवं यथाविधि

তাঁৰ তেজে পুষ্ট হৈ তেওঁলোকৰ চিত্ত বিভ্ৰান্ত হ’ল। তাৰ পাছত সংযম ধৰি, ধৈৰ্য অৱলম্বন কৰি, বিধিমতে তেওঁলোকে নিজৰ ইষ্টদেৱক পূজা কৰিলে।

Verse 114

षडंगवेदयोगेन हृष्टचित्तास्तु तत्पराः । शिरोगतैरंजलिभिः शिरोभिश्च महीं गताः

বৈদিক অনুশাসনৰ ষড়ঙ্গ-যোগে যুক্ত হৈ, হৃষ্টচিত্ত আৰু তাতেই সম্পূৰ্ণ নিবিষ্ট হৈ, তেওঁলোকে মূৰৰ ওপৰত অঞ্জলি ধৰি প্ৰণাম কৰিলে আৰু শিৰ মাটিত লগালে।

Verse 115

तुष्टुवुः सृष्टिकर्त्तारं स्थितिकर्तारमीश्वरम् । देवा ऊचुः । ब्रह्मणे ब्रह्मदेहाय ब्रह्मण्यायाऽजिताय च

দেৱতাসকলে সৃষ্টিকৰ্তা আৰু স্থিতিকৰ্তা ঈশ্বৰক স্তৱ কৰিলে। দেৱা ক’লে: “ব্ৰহ্মাক নমস্কাৰ; যাঁৰ দেহ ব্ৰহ্ম; ব্ৰহ্মৰ ৰক্ষকক; আৰু অজিত—অজেয়—প্ৰভুক প্ৰণাম।”

Verse 116

नमस्कुर्मः सुनियताः क्रतुवेदप्रदायिने । लोकानुकंपिने देव सृष्टिरूपाय वै नमः

আমি সু-নিয়তচিত্তে নমস্কাৰ কৰোঁ, হে দেৱ! বেদ আৰু যজ্ঞ-ক্ৰতুৰ দাতা, লোকসমূহৰ প্ৰতি কৰুণাময়; সৃষ্টিৰূপ তোমাকেই নমঃ।

Verse 117

भक्तानुकंपिनेत्यर्थं वेदजाप्यस्तुताय च । बहुरूपस्वरूपाय रूपाणां शतधारिणे

ভক্তসকলৰ প্ৰতি কৰুণাময় বুলি প্ৰকাশ কৰিবলৈ, আৰু বেদ-জাপৰ স্তৱত প্ৰশংসিত জনক; বহুৰূপ-স্বৰূপ, শত শত ৰূপ ধাৰণকাৰী তেঁওক (নমস্কাৰ)।

Verse 118

सावित्रीपतये देव गायत्रीपतये नमः । पद्मासनाय पद्माय पद्मवक्त्राय ते नमः

হে দেৱ! সাবিত্ৰীৰ পতি, গায়ত্ৰীৰ পতি—তোমাক নমস্কাৰ। পদ্মাসনত অধিষ্ঠিত, পদ্মজ, আৰু পদ্মমুখ তোমাক নমঃ।

Verse 119

वरदाय वरार्हाय कूर्माय च मृगाय च । जटामकुटयुक्ताय स्रुवस्रुचनिधारिणे

বৰদান দাতা, শ্ৰেষ্ঠ অৰ্পণৰ যোগ্য, কূৰ্মৰূপ আৰু মৃগৰূপক নমস্কাৰ। জটা-মুকুটে বিভূষিত, স্ৰুৱ আৰু স্ৰুচি ধাৰণকাৰীক নমঃ।

Verse 120

मृगांकमृगधर्माय धर्मनेत्राय ते नमः । विश्वनाम्नेऽथ विश्वाय विश्वेशाय नमोनमः

চন্দ্ৰচিহ্নধাৰী, মৃগ-ধৰ্মস্বভাবী—তোমাক নমস্কাৰ। ধৰ্ম-নেত্ৰ তোমাক নমঃ। ‘বিশ্ব’ নামে খ্যাত, স্বয়ং বিশ্ব, আৰু বিশ্বেশ্বৰ—তোমাক পুনঃপুন নমো নমঃ।

Verse 121

धर्मनेत्रत्राणमस्मादधिकं कर्तुमर्हसि । वाङ्मनःकायभावैस्त्वां प्रपन्नास्स्मः पितामह

হে পিতামহ ব্ৰহ্মা! ইয়াতকৈ অধিক ধৰ্ম-নেত্ৰৰ ত্ৰাণ আমাক দান কৰিবলৈ আপুনি যোগ্য। বাক্য, মন, দেহ আৰু অন্তৰ্ভাৱসহ আমি আপোনাৰ শৰণ লৈছোঁ।

Verse 122

एवं स्तुतस्तदा देवैर्ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः । प्रदास्यामि स्मृतो बाढममोघं दर्शनं हि वः

এইদৰে সেই সময়ত দেবতাসকলৰ স্তৱত প্ৰসন্ন হৈ, ব্ৰহ্মবিদ্যাৰ জ্ঞানীসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰহ্মাই ক’লে— “যেতিয়াই মোক স্মৰণ কৰা হয়, তেতিয়াই মই তোমালোকক নিশ্চয় অমোঘ মোৰ দৰ্শন দিম।”

Verse 123

ब्रुवंतु वांछितं पुत्राः प्रदास्यामि वरान्वरान् । एवमुक्ता भगवता देवा वचनमब्रुवन्

“হে পুত্ৰসকল, তোমালোকৰ যি ইচ্ছা, কোৱা; মই তোমালোকক বৰসমূহৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ বৰ দিম।” ভগৱানে এইদৰে কোৱাত দেবতাসকলে নিজৰ নিবেদন ক’লে।

Verse 124

एष एवाद्य भगवन्सुपर्याप्तो महान्वरः । जनितो नः सुशब्दोयं कमलं क्षिपता त्वया

হে ভগৱন! আজি এই উত্তম আৰু মহান বৰ সম্পূৰ্ণৰূপে সিদ্ধ হৈছে। আপুনি কমল নিক্ষেপ কৰোঁতে আমাৰ বাবে শুভনাম ‘কমলা’ উদ্ভৱ হ’ল।

Verse 125

किमर्थं कंपिता भूमिर्लोकाश्चाकुलिताः कृताः । नैतन्निरर्थकं देव उच्यतामत्र कारणम्

কিহৰ কাৰণে পৃথিৱী কঁপিল আৰু লোকসমূহ ব্যাকুল হ’ল? হে দেৱ, ই নিশ্চয়েই নিৰকাৰণ নহয়; অনুগ্ৰহ কৰি ইয়াৰ কাৰণ কওক।

Verse 126

ब्रह्मोवाच । युष्मद्धितार्थमेतद्वै पद्मं विनिहितं मया । देवतानां च रक्षार्थं श्रूयतामत्र कारणम्

ব্ৰহ্মাই ক’লে: তোমালোকৰ মঙ্গলৰ বাবে মই এই পদ্ম ইয়াত স্থাপন কৰিলোঁ, আৰু দেৱতাসকলৰ ৰক্ষাৰ বাবেও। এতিয়া ইয়াৰ কাৰণ শুনা।

Verse 127

असुरो वज्रनाभोऽयं बालजीवापहारकः । अवस्थितस्त्ववष्टभ्य रसातलतलाश्रयम्

এইজনেই অসুৰ বজ্ৰনাভ, শিশুদের প্ৰাণ হৰণকাৰী। ৰসাতল তলৰ আশ্ৰয় লৈ, নিজকে দৃঢ় কৰি স্থিৰভাৱে থিয় হৈ আছে।

Verse 128

युष्मदागमनं ज्ञात्वा तपस्थान्निहितायुधान् । हंतुकामो दुराचारः सेंद्रानपि दिवौकसः

তোমালোকৰ আগমন জানি—যেতিয়া তোমালোক তপস্বী হৈ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ থৈ দিছিলা—সেই দুষ্টাচাৰী হত্যাৰ ইচ্ছাৰে ইন্দ্ৰসহ স্বৰ্গবাসীসকলকো আক্ৰমণ কৰিলে।

Verse 129

घातः कमलपातेन मया तस्य विनिर्मितः । स राज्यैश्वर्यदर्पिष्टस्तेनासौ निहतो मया

কমলপাতৰ আঘাতৰ দ্বাৰাই মই তাৰ বিনাশ ৰচনা কৰিলোঁ। ৰাজ্য-ঐশ্বৰ্যৰ দম্ভত মত্ত হৈ থকা সেয়াই, সেই কাৰণেই মোৰ দ্বাৰা নিহত হ’ল।

Verse 130

लोकेऽस्मिन्समये भक्ता ब्राह्मणा वेदपारगाः । मैव ते दुर्गतिं यांतु लभंतां सुगतिं पुनः

এই লোকত, এই সময়ত, বেদৰ পাৰলৈ পাৰ হোৱা ভক্ত ব্ৰাহ্মণসকলে কেতিয়াও দুৰ্গতিলৈ নাযাওক; বৰং পুনৰ সুগতিলৈ, মঙ্গলময় গতি লাভ কৰক।

Verse 131

देवानां दानवानां च मनुष्योरगरक्षसाम् । भूतग्रामस्य सर्वस्य समोस्मि त्रिदिवौकसः

হে ত্ৰিদিৱবাসীসকল! দেৱ আৰু দানৱ, মানুহ, নাগ আৰু ৰাক্ষস—সমগ্ৰ ভূতসমূহৰ প্ৰতি মই সমদৰ্শী, নিৰপেক্ষ।

Verse 132

युष्मद्धितार्थं पापोऽसौ मया मंत्रेण घातितः । प्राप्तः पुण्यकृतान्लोकान्कमलस्यास्य दर्शनात्

তোমালোকৰ হিতৰ বাবে সেই পাপীজনক মই মন্ত্ৰবলেৰে বধ কৰিলোঁ; আৰু এই কমলৰ দৰ্শন-মাত্ৰতেই সি পুণ্যকৰ্মীৰ প্ৰাপ্ত লোকসমূহ লাভ কৰিলে।

Verse 133

यन्मया पद्ममुक्तं तु तेनेदं पुष्करं भुवि । ख्यातं भविष्यते तीर्थं पावनं पुण्यदं महत्

যিহেতু মই পদ্মৰ কথা উচ্চাৰণ কৰিলোঁ, সেয়েহে পৃথিৱীত এই স্থান ‘পুষ্কৰ’ নামে খ্যাত হ’ব—এটি মহাতীৰ্থ, পাৱন আৰু পুণ্যদায়ক।

Verse 134

पृथिव्यां सर्वजंतूनां पुण्यदं परिपठ्यते । कृतो ह्यनुग्रहो देवा भक्तानां भक्तिमिच्छताम्

পৃথিৱীত ইহা সকলো জীৱৰ বাবে পুণ্যদায়ক বুলি পৰিপাঠ কৰা হয়; নিশ্চয় দেৱসকলে ভক্তি কামনা কৰা ভক্তসকলৰ ওপৰত অনুগ্ৰহ দেখুৱালে।

Verse 135

वनेस्मिन्नित्यवासेन वृक्षैरभ्यर्थितेन च । महाकालो वनेऽत्रागादागतस्य ममानघाः

এই বনতে মোৰ নিত্যবাস আৰু বৃক্ষসকলৰ প্ৰাৰ্থনাৰ ফলত, হে নিষ্পাপসকল, মহাকাল মোৰ আহ্বানত সঁহাৰি দি এই বনলৈ আহিল।

Verse 136

तपस्यतां च भवतां महज्ज्ञानं प्रदर्शितम् । कुरुध्वं हृदये देवाः स्वार्थं चैव परार्थकम्

তপস্যাত নিমগ্ন তোমালোকৰ আগত মহাজ্ঞান প্ৰকাশিত হৈছে। সেয়ে, হে দেৱসকল, ইয়াক হৃদয়ত দৃঢ়ভাৱে ধাৰণ কৰা—নিজৰ মঙ্গলৰ বাবেও আৰু পৰৰ মঙ্গলৰ বাবেও।

Verse 137

भवद्भिर्दर्शनीयं तु नानारूपधरैर्भुवि । द्विषन्वै ज्ञानिनं विप्रं पापेनैवार्दितो नरः

তোমালোক পৃথিৱীত নানা ৰূপ ধৰি দৰ্শনযোগ্য। কিন্তু যি মানুহে জ্ঞানী ব্ৰাহ্মণক দ্বেষ কৰে, সি সত্যই কেৱল পাপৰ দ্বাৰাই পীড়িত।

Verse 138

न विमुच्येत पापेन जन्मकोटिशतैरपि । वेदांगपारगं विप्रं न हन्यान्न च दूषयेत्

শত কোটি জন্ম হ’লেও সেই পাপৰ পৰা মুক্তি নাহে। সেয়ে যি ব্ৰাহ্মণ বেদ আৰু বেদাঙ্গত পাৰদৰ্শী, তাক ন হত্যা কৰিব, ন অপবাদ দিব।

Verse 139

एकस्मिन्निहते यस्मात्कोटिर्भवति घातिता । एकं वेदांतगं विप्रं भोजयेच्छ्रद्धयान्वितः

কাৰণ ইয়াত এজনক হত্যা কৰিলে কোটিজন হত্যা কৰা সমান গণ্য হয়, সেয়ে শ্ৰদ্ধাসহ বেদান্তত প্রতিষ্ঠিত এজন ব্ৰাহ্মণকো ভোজন কৰাব লাগে।

Verse 140

तस्य भुक्ता भवेत्कोटिर्विप्राणां नात्र संशयः । यः पात्रपूरणीं भिक्षां यतीनां तु प्रयच्छति

যি যতি-সন্ন্যাসীসকলক পাত্ৰ-পূৰণী ভিক্ষা, অৰ্থাৎ ভিক্ষাপাত্ৰ ভৰাই দান কৰে, তাৰ বাবে কোটিজন ব্ৰাহ্মণ ভোজন কৰা হ’ল বুলি ধৰা হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 141

विमुक्तः सर्वपापेभ्यो नाऽसौ दुर्गतिमाप्नुयात् । यथाहं सर्वदेवानां ज्येष्ठः श्रेष्ठः पितामहः

সকলো পাপৰ পৰা বিমুক্ত হলে সি কেতিয়াও দুঃগতি নাপায়। যেনেকৈ মই সকলো দেৱতাৰ মাজত জ্যেষ্ঠ আৰু শ্ৰেষ্ঠ—পিতামহ (ব্ৰহ্মা)।

Verse 142

तथा ज्ञानी सदा पूज्यो निर्ममो निः परिग्रहः । संसारबंधमोक्षार्थं ब्रह्मगुप्तमिदं व्रतम्

তদ্ৰূপে সত্য জ্ঞানী সদায় পূজ্য—মমতা-ৰহিত আৰু সঞ্চয়-ত্যাগী। ব্ৰহ্মাই গোপনে ৰখা এই ব্ৰত সংসাৰ-বন্ধনৰ মোক্ষৰ বাবে।

Verse 143

मया प्रणीतं विप्राणामपुनर्भवकारणम् । अग्निहोत्रमुपादाय यस्त्यजेदजितेंद्रियः

এই বিধান মই বিপ্ৰসকলৰ বাবে অপুনৰ্ভৱৰ কাৰণ ৰূপে স্থাপন কৰিছোঁ। যি অজিতেন্দ্ৰিয় হৈ অগ্নিহোত্ৰ গ্ৰহণ কৰি পাছত তাক ত্যাগ কৰে—তাৰ দোষ হয়।

Verse 144

रौरवं स प्रयात्याशु प्रणीतो यमकिंकरैः । लोकयात्रावितंडश्च क्षुद्रं कर्म करोति यः

যি ক্ষুদ্ৰ কৰ্মত ব্যস্ত হৈ লোকৰ সাধাৰণ জীৱনযাত্ৰাত বাধা দিয়ে, সি যমৰ কিঙ্কৰসকলৰ দ্বাৰা শীঘ্ৰে নীত হৈ ৰৌৰৱ নৰকলৈ যায়।

Verse 145

स रागचित्तः शृंगारी नारीजन धनप्रियः । एकभोजी सुमिष्टाशी कृषिवाणिज्यसेवकः

তাৰ মন ৰাগেৰে চালিত; সি শৃঙ্গাৰী, নাৰীজন আৰু ধনৰ প্ৰিয়। সি দিনে একবাৰ ভোজন কৰে, মিঠা আহাৰ উপভোগ কৰে, আৰু কৃষি-বাণিজ্যত নিয়োজিত থাকে।

Verse 146

अवेदो वेदनिंदी च परभार्यां च सेवते । इत्यादिदोषदुष्टो यस्तस्य संभाषणादपि

যি বেদ মানি নলয়, বেদক নিন্দা কৰে আৰু পৰ-স্ত্ৰীৰ সৈতে সঙ্গ কৰে—এনে আদি দোষে দুষিত জনৰ সৈতে কথা পাতিলেও নিন্দনীয়।

Verse 147

नरो नरकगामी स्याद्यश्च सद्व्रतदूषकः । असंतुष्टं भिन्नचित्तं दुर्मतिं पापकारिणम्

যি সদ্ব্ৰতক দোষাৰোপ কৰে, সি নৰকগামী হয়—অসন্তুষ্ট, বিভক্তচিত্ত, দুষ্টবুদ্ধি আৰু পাপকর্মকাৰী।

Verse 148

न स्पृशेदंगसंगेन स्पृष्ट्वा स्नानेन शुद्ध्यति । एवमुक्त्वा स भगवान्ब्रह्मा तैरमरैः सह

দেহ-স্পৰ্শে তাক নাছোঁৱা উচিত; যদি ছুঁই লোৱা হয় তেন্তে স্নানে শুদ্ধ হয়। এইদৰে কৈ ভগৱান ব্ৰহ্মা সেই দেৱতাসকলৰ সৈতে আগবাঢ়িল।

Verse 149

क्षेत्रं निवेशयामास यथावत्कथयामि ते । उत्तरे चंद्रनद्यास्तु प्राची यावत्सरस्वती

তেওঁ তাত পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ (ক্ষেত্ৰ) স্থাপন কৰিলে; ইয়াৰ যথাযথ সীমা মই তোমাক ক’ম। ই চন্দ্ৰনদীৰ উত্তৰে আৰু পূবলৈ সৰস্বতীলৈকে বিস্তৃত।

Verse 150

पूर्वं तु नंदनात्कृत्स्नं यावत्कल्पं सपुष्करम् । वेदी ह्येषा कृता यज्ञे ब्रह्मणा लोककारिणा

পূৰ্বে নন্দনৰ পৰা আৰম্ভ কৰি এই সমগ্ৰ অঞ্চল—পুষ্কৰসহ—সমগ্ৰ কল্পকাল জুৰি স্থিৰ আছিল। লোকহিতকাৰী ব্ৰহ্মাই যজ্ঞৰ বাবে এই বেদী নিৰ্মাণ কৰিছিল।

Verse 151

ज्येष्ठं तु प्रथमं ज्ञेयं तीर्थं त्रैलोक्यपावनम् । ख्यातं तद्ब्रह्मदैवत्यं मध्यमं वैष्णवं तथा

জ্যেষ্ঠ তীৰ্থক সৰ্বপ্ৰথম বুলি জানিবা; ই ত্ৰিলোক পাৱন। ই ব্ৰহ্মা-দেৱতাসম্বন্ধে খ্যাত, আৰু মধ্যম তীৰ্থটোও বৈষ্ণৱ (বিষ্ণু-দেৱতা-অধিষ্ঠিত) বুলি কোৱা হয়।

Verse 152

कनिष्ठं रुद्रदैवत्यं ब्रह्मपूर्वमकारयत् । आद्यमेतत्परं क्षेत्रं गुह्यं वेदेषु पठ्यते

কনিষ্ঠ তীৰ্থ ৰুদ্ৰ-দেৱতাধিষ্ঠিত; ব্ৰহ্মাই প্ৰথমে এই পৱিত্ৰ স্থান স্থাপন কৰিলে। ই আদ্য আৰু পৰম ক্ষেত্ৰ; বেদসমূহত ই গুহ্য উপদেশ ৰূপে পাঠ কৰা হয়।

Verse 153

अरण्यं पुष्कराख्यं तु ब्रह्मा सन्निहितः प्रभुः । अनुग्रहो भूमिभागे कृतो वै ब्रह्मणा स्वयम्

পুষ্কৰ নামে অৰণ্যত প্ৰভু ব্ৰহ্মা সন্নিহিত। নিশ্চয়, সেই ভূমিখণ্ডত ব্ৰহ্মাই স্বয়ং অনুগ্ৰহ দান কৰিলে।

Verse 154

अनुग्रहार्थं विप्राणां सर्वेषां भूमिचारिणाम् । सुवर्णवज्रपर्यंता वेदिकांका मही कृता

পৃথিৱীত বিচৰণ কৰা সকলো ব্ৰাহ্মণৰ অনুগ্ৰহাৰ্থে, এই ভূমিখণ্ডক বেদী-মঞ্চৰূপে গঢ়া হ’ল—যাৰ সীমা সোণ আৰু বজ্ৰ পৰ্যন্ত বিস্তৃত।

Verse 155

विचित्रकुट्टिमारत्नैः कारिता सर्वशोभना । रमते तत्र भगवान्ब्रह्मा लोकपितामहः

বিচিত্ৰ ৰত্নখচিত কুট্টিমে সুশোভিত, সকলো দিশে মনোহৰ সেই স্থান। তাতেই ভগৱান ব্ৰহ্মা—লোকপিতামহ—আনন্দে ৰমণ কৰে।

Verse 156

विष्णुरुद्रौ तथा देवौ वसवोप्पश्चिनावपि । मरुतश्च महेंद्रेण रमंते च दिवौकसः

বিষ্ণু আৰু ৰুদ্ৰ, দেৱগণ, বসুসকল আৰু যমজ অশ্বিনীও—মৰুতসকলসহ—মহেন্দ্ৰ ইন্দ্ৰৰ সান্নিধ্যত আনন্দ কৰে; এইদৰে স্বৰ্গবাসীসকল উল্লসিত হয়।

Verse 157

एतत्ते तथ्यमाख्यातं लोकानुग्रहकारणम् । संहितानुक्रमेणात्र मंत्रैश्च विधिपूर्वकम्

এই সত্য তোমাক লোকসমূহৰ কল্যাণৰ কাৰণে কোৱা হ’ল—ইয়াত সংহিতাসকলৰ যথাক্ৰম অনুসাৰে, আৰু মন্ত্রসমূহসহ, বিধিপূৰ্বকভাৱে।

Verse 158

वेदान्पठंति ये विप्रा गुरुशुश्रूषणे रताः । वसंति ब्रह्मसामीप्ये सर्वे तेनानुभाविताः

যিসকল ব্ৰাহ্মণ বেদ পাঠ কৰে আৰু গুৰুৰ শুশ্ৰূষাত নিবিষ্ট থাকে, তেওঁলোক সকলোৱে ব্ৰহ্মাৰ সান্নিধ্যত বাস কৰে—সেই অনুশাসন আৰু সেৱাৰ প্ৰভাৱত উন্নীত হৈ।

Verse 159

भीष्म उवाच । भगवन्केन विधिना अरण्ये पुष्करे नरैः । ब्रह्मलोकमभीप्सद्भिर्वस्तव्यं क्षेत्रवासिभिः

ভীষ্মে ক’লে: “হে ভগৱন, পুষ্কৰৰ অৰণ্যত—ব্ৰহ্মলোক লাভ কৰিব বিচৰা মানুহে, এই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ বাসিন্দা হৈ—কোন বিধি বা নিয়ম অনুসাৰে বাস কৰিব লাগে?”

Verse 160

किं मनुष्यैरुतस्त्रीभिरुत वर्णाश्रमान्वितैः । वसद्भिः किमनुष्ठेयमेतत्सर्वं ब्रवीहि मे

কেৱল পুৰুষৰ কথাই বা কিয়—স্ত্ৰীসকলৰো, অথবা বৰ্ণ-আশ্ৰমধৰ্মত স্থিত লোকসকলৰো? যিসকলে তাত বাস কৰে, তেওঁলোকে কি অনুশ্ঠান কৰিব লাগে—এই সকলো মোক কওক।

Verse 161

पुलस्त्य उवाच । नरैः स्त्रीभिश्च वस्तव्यं वर्णाश्रमनिवासिभिः । स्वधर्माचारनिरतैर्दंभमोहविवर्जितैः

পুলস্ত্য ক’লে: বৰ্ণ আৰু আশ্ৰমৰ বিধানত বাস কৰা পুৰুষ-স্ত্ৰীসকলে নিজৰ স্বধৰ্ম-আচাৰত নিবিষ্ট হৈ থাকিব, দম্ভ আৰু মোহ পৰিত্যাগ কৰি।

Verse 162

कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्मभक्तैर्जितेंद्रियैः । अनसूयुभिरक्षुद्रैः सर्वभूतहिते रतैः

কৰ্মে, মনে আৰু বাক্যে—ব্ৰহ্মাৰ ভক্ত, যিসকলে ইন্দ্ৰিয় জয় কৰিছে; যিসকলে ঈৰ্ষা-ৰহিত, ক্ষুদ্ৰতা-বিহীন, আৰু সকলো ভূতৰ হিতত আনন্দে ৰত।

Verse 163

भीष्म उवाच । किं कुर्वाणो नरः कर्म ब्रह्मभक्तस्त्विहोच्यते । कीदृशा ब्रह्मभक्ताश्च स्मृता नॄणां वदस्व मे

ভীষ্ম ক’লে: কোন ধৰণৰ কৰ্ম কৰি মানুহক ইয়াত ব্ৰহ্মভক্ত বুলি কোৱা হয়? আৰু কেনে ধৰণৰ লোকক ব্ৰহ্মভক্ত বুলি স্মৰণ কৰা হয়? মোক কওক।

Verse 164

पुलस्त्य उवाच । त्रिविधा भक्तिरुद्दिष्टा मनोवाक्कायसंभवा । लौकिकी वैदिकी चापि भवेदाध्यात्मिकी तथा

পুলস্ত্য ক’লে: ভক্তি ত্ৰিবিধ বুলি নিৰ্দেশ কৰা হৈছে—মন, বাক্য আৰু কায়াৰ পৰা উদ্ভৱ; আৰু ই তিন প্ৰকাৰো হয়: লৌকিক, বৈদিক আৰু আধ্যাত্মিক।

Verse 165

ध्यानधारणया बुद्ध्या वेदार्थस्मरणे हि यत् । ब्रह्मप्रीतिकरी चैषा मानसी भक्तिरुच्यते

ধ্যান আৰু ধাৰণাৰে স্থিৰ কৰা বুদ্ধিৰে বেদাৰ্থ স্মৰণ যি কৰা হয়—ই ব্ৰহ্মক প্ৰীতিকৰ মানসী ভক্তি বুলি কোৱা হয়।

Verse 166

मंत्रवेदनमस्कारैरग्निश्राद्धादिचिंतनैः । जाप्यैश्चावश्यकैश्चैव वाचिकी भक्तिरिष्यते

বাক্যৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ভক্তি এইদৰে কোৱা হয়—মন্ত্ৰ জপ, বেদ অধ্যয়ন, নমস্কাৰ, অগ্নিহোম আৰু শ্রাদ্ধ আদি কৰ্মৰ ধ্যান-চিন্তা, লগতে জপ আৰু অন্যান্য নিত্য-আৱশ্যক আচাৰ।

Verse 167

व्रतोपवासनियतैश्चितेंद्रियनिरोधिभिः । भूषणैर्हेमरत्नाढ्यैस्तथा चांद्रायणादिभिः

ব্ৰত, উপবাস আৰু নিয়ম-সংযমৰ দ্বাৰা—ইন্দ্ৰিয় দমন কৰা সাধনাৰে—আৰু সোণ-ৰত্নে ভৰপূৰ অলংকাৰৰ দ্বাৰা, তদুপৰি চাঁদ্ৰায়ণ আদি অনুশাসন-অনুষ্ঠানৰ দ্বাৰা।

Verse 168

ब्रह्मकृच्छ्रोपवासैश्च तथाचान्यैः शुभव्रतैः । कायिकीभक्तिराख्याता त्रिविधा तु द्विजन्मनाम्

ব্ৰহ্মকৃচ্ছ্ৰ উপবাস আৰু তদ্ৰূপ অন্যান্য শুভ ব্ৰত পালন কৰাত কায়িকী-ভক্তি বৰ্ণিত হৈছে; আৰু দ্বিজসকলৰ বাবে ই ত্ৰিবিধ বুলি কোৱা হয়।

Verse 169

गोघृतक्षीरदधिभिः रत्नदीपकुशोदकैः । गंधैर्माल्यैश्च विविधैर्धातुभिश्चोपपादितैः

গো-ঘৃত, ক্ষীৰ আৰু দধিৰ নৈবেদ্যৰে; ৰত্নসম দীপ আৰু কুশ-জলেৰে; সুগন্ধি আৰু নানাবিধ মাল্যৰে; আৰু পূজাৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা বহু ধাতু আৰু ৰঞ্জক পদাৰ্থেৰে।

Verse 170

घृतगुग्गुलुधूपैश्च कृष्णागरुसुगंधिभिः । भूषणैर्हेमरत्नाढ्यैश्चित्राभिः स्रग्भिरेव च

ঘৃত আৰু গুগ্গুলুৰ ধূপেৰে, কৃষ্ণ আগৰুৰ সুগন্ধে সুবাসিত কৰি; সোণ-ৰত্নে ভৰপূৰ অলংকাৰৰে; আৰু বিচিত্ৰ বৰ্ণৰ মাল্যৰে।

Verse 171

नृत्यवादित्रगीतैश्च सर्वरत्नोपहारकैः । भक्ष्यभोज्यान्नपानैश्च या पूजा क्रियते नरैः

নৃত্য, বাদ্য আৰু গীতৰ সৈতে, সকলো প্ৰকাৰৰ ৰত্ন-উপহাৰসহ, আৰু মিঠাই, ভোজন, পকা অন্ন আৰু পানীয়েৰে যি পূজা মানুহে কৰে—

Verse 172

पितामहं समुद्दिश्य भक्तिस्सा लौकिकी मता । वेदमंत्रहविर्योगैर्भक्तिर्या वैदिकी मता

পিতামহ ব্ৰহ্মাক উদ্দেশ্য কৰি যি ভক্তি কৰা হয়, সেয়া লোকিকী ভক্তি বুলি গণ্য; কিন্তু যি ভক্তি বৈদিক মন্ত্র আৰু হৱি-আহুতিৰ সৈতে যুক্ত, সেয়া বৈদিকী ভক্তি বুলি মানা হয়।

Verse 173

दर्शे वा पौर्णमास्यां वा कर्तव्यमग्निहोत्रकम् । प्रशस्तं दक्षिणादानं पुरोडाशं चरुक्रिया

অমাৱস্যা বা পূৰ্ণিমাৰ দিনত অগ্নিহোত্ৰ কৰ্তব্য। দক্ষিণা-দান প্ৰশংসনীয়; লগতে পুৰোডাশ পিঠাৰ আহুতি আৰু চৰু-ক্ৰিয়া (পকা আহুতি)ও উত্তম।

Verse 174

इष्टिर्धृतिः सोमपानां यज्ञीयं कर्म सर्वशः । ऋग्यजुःसामजाप्यानि संहिताध्ययनानि च

সোমপানকাৰীৰ যজ্ঞীয় কৰ্ম আৰু ধৃতি-শাসন—অর্থাৎ যজ্ঞ-সম্পৰ্কীয় সকলো আচাৰ—ইয়াত ঋগ্, যজুঃ আৰু সামবেদৰ পাঠ, জপৰ পুনৰাবৃত্তি, আৰু সংহিতাসমূহৰ অধ্যয়নো অন্তৰ্ভুক্ত।

Verse 175

क्रियंते विधिमुद्दिश्य सा भक्तिर्वैदिकीष्यते । अग्नि भूम्यनिलाकाशांबुनिशाकरभास्करम्

যেতিয়া কৰ্মসমূহ বৈদিক বিধি লক্ষ্য কৰি সম্পন্ন কৰা হয়, তেতিয়া সেই ভক্তি ‘বৈদিকী ভক্তি’ বুলি কোৱা হয়—অগ্নি, ভূমি, অনিল, আকাশ, অম্বু (জল), নিশাকৰ (চন্দ্ৰ) আৰু ভাস্কৰ (সূৰ্য)ৰ উপাসনা।

Verse 176

समुद्दिश्य कृतं कर्म तत्सर्वं ब्रह्मदैवतम् । आध्यात्मिकी तु द्विविधा ब्रह्मभक्तिः स्थिता नृप

যি কৰ্ম পৰমেশ্বৰলৈ সচেতন উদ্দেশ্য কৰি কৰা হয়, সেয়া সম্পূৰ্ণৰূপে ব্ৰহ্মক অধিষ্ঠাতা দেৱতা মানি সমৰ্পিত হয়। কিন্তু, হে ৰাজন, ব্ৰহ্মভক্তি আধ্যাত্মিকভাৱে দুটা পৃথক ৰূপত স্থিত।

Verse 177

संख्याख्या योगजा चान्या विभागं तत्र मे शृणु । चतुर्विंशतितत्वानि प्रधानादीनि संख्यया

তাত থকা বিভাগ মোৰ পৰা শুনা: এটা ‘সাংখ্য’ নামে পৰিচিত, আনটো ‘যোগ’ৰ পৰা উদ্ভূত। গণনাৰ মতে প্ৰধান আদি কৰি চৌব্বিশটা তত্ত্ব আছে।

Verse 178

अचेतनानि भोग्यानि पुरुषः पंचविंशकः । चेतनः पुरुषो भोक्ता न कर्ता तस्य कर्मणः

ভোগ্য বিষয়সমূহ অচেতন; পঁচিশতম তত্ত্ব পুৰুষ পৃথক। চেতন পুৰুষেই ভোক্তা, কিন্তু সেই (অচেতন ক্ষেত্ৰ)ৰ কৰ্মৰ কৰ্তা নহয়।

Verse 179

आत्मा नित्योऽव्ययश्चैव अधिष्ठाता प्रयोजकः । अव्यक्तः पुरुषो नित्यः कारणं च पितामहः

আত্মা নিত্য আৰু অব্যয়—সেইয়ে অধিষ্ঠাতা আৰু প্ৰেৰক। তেওঁ অব্যক্ত, নিত্য পুৰুষ; আৰু তেওঁয়েই কাৰণ—অর্থাৎ পিতামহ ব্ৰহ্মা।

Verse 180

तत्वसर्गो भावसर्गो भूतसर्गश्च तत्त्वतः । संख्यया परिसंख्याय प्रधानं च गुणात्मकम्

তত্ত্বসৰ্গ, ভাবসৰ্গ আৰু ভূতসৰ্গ—সত্যত এই তিনিধৰণৰ সৃষ্টি আছে। সাংখ্যৰ গণনা-ৱিশ্লেষণ মতে প্ৰধান গুণময় বুলি বুজা যায়।

Verse 181

साधर्म्यमानमैश्वर्यं प्रधानं च विधर्मि च । कारणत्वं च ब्रह्मत्वं काम्यत्वमिदमुच्यते

ইয়াক ‘কাম্য লাভ’ বুলি কোৱা হয়: দেৱসদৃশতা, মান-সম্মান, ঐশ্বৰ্য-প্ৰভুত্ব, প্ৰধানতা, সকলো সীমাবদ্ধ ধৰ্মৰ পৰা মুক্তি, কাৰণ-ভূমি হোৱা আৰু ব্ৰহ্মত্বৰ অৱস্থা।

Verse 182

प्रयोज्यत्वं प्रधानस्य वैधर्म्यमिदमुच्यते । सर्वत्रकर्तृस्यद्ब्रह्मपुरुषस्याप्यकर्तृता

প্ৰধান (প্ৰকৃতি) ‘প্ৰয়োজ্য’—অন্যে ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা—এইটো তাৰ বৈধৰ্ম্য বুলি কোৱা হয়; আৰু সৰ্বত্ৰ কৰ্তা যেন দেখা ব্ৰহ্ম-পুৰুষো তত্ত্বতঃ অকৰ্তাই।

Verse 183

चेतनत्वं प्रधाने च साधर्म्यमिदमुच्यते । तत्वांतरं च तत्वानां कर्मकारणमेव च

প্ৰধানৰ সঙ্গেও চেতনত্ব (cetanatva) সমধৰ্ম বুলি কোৱা হয়। আৰু তত্ত্বসমূহৰ মাজত এটা তত্ত্ব আন এটা তত্ত্বৰ কৰ্মৰ কাৰণ হৈ উঠে।

Verse 184

प्रयोजनं च नैयोज्यमैश्वर्यं तत्वसंख्यया । संख्यास्तीत्युच्यते प्राज्ञैर्विनिश्चित्यार्थचिंतकैः

প্ৰয়োজন, নিয়োজ্য (প্ৰয়োগৰ উপায়) আৰু ঐশ্বৰ্য—এই সকলো তত্ত্ব-সংখ্যাৰ দ্বাৰা নিৰ্ণীত হয়। সেয়ে সত্য নিৰ্ণয় কৰি অৰ্থ চিন্তা কৰা প্ৰাজ্ঞসকলে ইয়াক ‘সাংখ্য’ বুলি কয়।

Verse 185

इति तत्वस्य संभारं तत्वसंख्या च तत्वतः । ब्रह्मतत्वाधिकं चापि श्रुत्वा तत्वं विदुर्बुधाः

এইদৰে তত্ত্বসমূহৰ সম্পূৰ্ণ সংহতি, বাস্তৱ অনুসাৰে তত্ত্ব-সংখ্যা, আৰু ব্ৰহ্মতত্ত্বৰো ওপৰৰ তত্ত্ব শুনি বুধসকলে সত্য তত্ত্বক জানে।

Verse 186

सांख्यकृद्भक्तिरेषा च सद्भिराध्यात्मिकी कृता । योगजामपि भक्तानां शृणु भक्तिं पितामहे

সাংখ্যৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা এই ভক্তি সজ্জনসকলে আধ্যাত্মিক অন্তৰ-মাৰ্গ হিচাপে স্থাপন কৰিছে। এতিয়া, হে পিতামহ, যোগৰ পৰা জন্মা ভক্তসকলৰ ভক্তিও শুনা।

Verse 187

प्राणायामपरो नित्यं ध्यानवान्नियतेंद्रियः । भैक्ष्यभक्षी व्रती वापि सर्वप्रत्याहृतेंद्रियः

যি সদায় প্ৰাণায়ামত নিবিষ্ট, সদা ধ্যানমগ্ন আৰু ইন্দ্ৰিয়-নিয়ন্ত্ৰিত—ভিক্ষা আহাৰ গ্ৰহণ কৰে, ব্ৰত পালন কৰে, আৰু সকলো ইন্দ্ৰিয় সম্পূৰ্ণ প্ৰত্যাহাৰ কৰে।

Verse 188

धारणं हृदये कुर्याद्ध्यायमानः प्रजेश्वरम् । हृत्पद्मकर्णिकासीनं रक्तवक्त्रं सुलोचनम्

ধ্যান কৰি থাকোঁতে হৃদয়ত ধাৰণা কৰিব লাগে—প্ৰজেশ্বৰক চিন্তা কৰি, যি হৃদয়-পদ্মৰ কৰ্ণিকাত আসীন, ৰক্তিম মুখ আৰু সুন্দৰ নয়নযুক্ত।

Verse 189

परितो द्योतितमुखं ब्रह्मसूत्रकटीतटम् । चतुर्वक्त्रं चतुर्बाहुं वरदाभयहस्तकम्

তাঁৰ মুখ চাৰিওফালে দীপ্তিময়; কটিদেশত পবিত্ৰ ব্ৰহ্মসূত্ৰ শোভিত। তেওঁ চতুৰ্মুখ, চতুৰ্ভুজ, আৰু বৰদান-অভয়দানকাৰী হস্তযুক্ত।

Verse 190

योगजा मानसी सिद्धिर्ब्रह्मभक्तिः परा स्मृता । य एवं भक्तिमान्देवे ब्रह्मभक्तः स उच्यते

যোগৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা মানসিক সিদ্ধিক পৰম ব্ৰহ্মভক্তি বুলি স্মৰণ কৰা হয়। যি এইদৰে দেৱত ভক্তিমান, তাক ব্ৰহ্মভক্ত বুলি কোৱা হয়।

Verse 191

वृत्तिं च शृणु राजेंद्र या स्मृता क्षेत्रवासिनाम् । स्वयं देवेन विप्राणां विष्ण्वादीनां समागमे

হে ৰাজেন্দ্ৰ, পৱিত্ৰ ক্ষেত্ৰত বাস কৰা লোকসকলৰ বাবে স্মৃতিত স্মৰণীয় যি আচাৰ-বৃত্তি নিৰ্দিষ্ট, সেয়া শুনা; বিষ্ণু আদি দেৱতাসকলৰ সমাগমত ব্ৰাহ্মণসকলৰ সভাত স্বয়ং ভগৱানে তাক স্থাপন কৰিছিল।

Verse 192

कथिता विस्तरात्पूर्वं सर्वेषां तत्र सन्निधौ । निर्ममा निरहंकारा निःसंगा निष्परिग्रहाः

ইয়াক আগতেই তাত উপস্থিত সকলোৰে সন্মুখত বিস্তাৰে কোৱা হৈছিল। (তেওঁলোক) মমতা-ৰহিত, অহংকাৰ-ৰহিত, অসঙ্গ, আৰু পৰিগ্ৰহ-ৰহিত আছিল।

Verse 193

बंधुवर्गे च निःस्नेहास्समलोष्टाश्मकांचनाः । भूतानां कर्मभिर्नित्यैर्विविधैरभयप्रदाः

নিজ বংশ-বন্ধুসকলৰ মাজতো তেওঁলোক স্নেহ-আসক্তিৰহিত থাকে; মাটিৰ ঢেলা, পাথৰ আৰু সোণক সমান বুলি গণ্য কৰে। ভুত-প্ৰাণীৰ প্ৰতি নিত্য আৰু নানাবিধ কৰ্মেৰে তেওঁলোক সদায় অভয় দান কৰে।

Verse 194

प्राणायामपरा नित्यं परध्यानपरायणाः । याजिनः शुचयो नित्यं यतिधर्मपरायणाः

তেওঁলোক নিত্য প্ৰাণায়ামত ৰত আৰু উচ্চ ধ্যানত সম্পূৰ্ণ পৰায়ণ। তেওঁলোক যজ্ঞকাৰী, সদা শুচি, আৰু যতি-ধৰ্মৰ কৰ্তব্যত দৃঢ়ভাবে নিবিষ্ট।

Verse 195

सांख्ययोगविधिज्ञाश्च धर्मज्ञाश्छिन्नसंशयाः । यजंते विधिनानेन ये विप्राः क्षेत्रवासिनः

পৱিত্ৰ ক্ষেত্ৰত বাস কৰা সেই ব্ৰাহ্মণসকল—সাংখ্য আৰু যোগৰ বিধি-জ্ঞানী, ধৰ্ম-জ্ঞানী, আৰু সংশয়চ্ছিন্ন—এই নিৰ্দিষ্ট বিধি অনুসাৰে পূজা আৰু যজ্ঞ সম্পাদন কৰে।

Verse 196

अरण्ये पौष्करे तेषां मृतानां सत्फलं शृणु । व्रजंति ते सुदुष्प्रापं ब्रह्मसायुज्यमक्षयम्

পুষ্কৰৰ পবিত্ৰ অৰণ্যত যিসকলে দেহ ত্যাগ কৰে, তেওঁলোকৰ সত্য মঙ্গলফল শুনা: তেওঁলোকে অতি দুৰ্লভ, অক্ষয় ব্ৰহ্ম-সায়ুজ্য লাভ কৰে।

Verse 197

यत्प्राप्य न पुनर्जन्म लभन्ते मृत्युदायकम् । पुनरावर्तनं हित्वा ब्राह्मीविद्यां समास्थिताः

সেই পৰম অৱস্থা লাভ কৰি তেওঁলোকে পুনৰ জন্ম—মৃত্যুদায়ক—নাপায়। পুনৰাৱর্তন ত্যাগ কৰি, তেওঁলোকে ব্ৰাহ্মী বিদ্যাৰ (ব্ৰহ্মবিদ্যা) ভিতৰত স্থিৰ থাকে।

Verse 198

पुनरावृत्तिरन्येषां प्रपंचाश्रमवासिनाम् । गार्हस्थ्यविधिमाश्रित्य षट्कर्मनिरतः सदा

কিন্তু আনসকলৰ—যিসকলে সংসাৰিক আশ্ৰমত বাস কৰে—পুনৰ পুনৰ আগমন-গমন থাকে। গাৰ্হস্থ্য বিধি আশ্ৰয় কৰি তেওঁলোকে সদায় ষট্কৰ্মত নিয়োজিত থাকে।

Verse 199

जुहोति विधिना सम्यङ्मंत्रैर्यज्ञे निमंत्रितः । अधिकं फलमाप्नोति सर्वदुःखविवर्जितः

যজ্ঞলৈ নিমন্ত্ৰিত হৈ, যিজনে বিধি অনুসাৰে শুদ্ধ মন্ত্রেৰে যথাযথ হোম কৰে, সি অধিক ফল লাভ কৰে আৰু সকলো দুঃখৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 200

सर्वलोकेषु चाप्यस्य गतिर्न प्रतिहन्यते । दिव्येनैश्वर्ययोगेन स्वारूढः सपरिग्रहः

সকলো লোকতো তেওঁৰ গতি কেতিয়াও বাধাপ্ৰাপ্ত নহয়। দিব্য ঐশ্বৰ্য-যোগে সুদৃঢ় আৰূঢ় হৈ, সপরিগ্ৰহে তেওঁ অগ্ৰসর হয়।