Adhyaya 21

Verse 1

देव्युवाच । श्रुतं सर्वमशेषेण चन्द्रस्योत्पत्ति कारणम् । चिह्नं यथाऽभवत्तस्य सांप्रतं तत्प्रकीर्त्तय

قالت الإلهة: «لقد سمعتُ على التمام سببَ نشأةِ القمر. فاذكر الآن، كما وقع، العلامةَ المميّزة التي ظهرت عليه».

Verse 2

ईश्वर उवाच । ब्रह्मणस्तु पुरा देवि दक्षो नाम सुतोऽभवत् । प्रजाः सृजेति उद्दिष्टः पूर्वं दक्षः स्वयंभुवा

قال الإيشڤارا: «في الأزمنة السحيقة، أيتها الإلهة، كان لبراهما ابنٌ يُدعى دكشا (Dakṣa). وقد أُمِر دكشا من سْفَيَمْبْهُو (Svayambhū، براهما) أن يُنشئ الذرية ويُكثِّر الخلق».

Verse 3

षष्टिं दक्षोऽसृजत्कन्या वैरिण्यां वै प्रजापतिः । ददौ स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश

أنجب براجابتي دكشا من ڤايريني (Vairiṇī) ستين ابنة. ومن بينهن زوّج عشرًا لدهرما (Dharma) وثلاث عشرة لكاشيابا (Kaśyapa).

Verse 4

सप्त विशतिं सोमाय चतस्रोऽरिष्टनेमिने । द्वे चैव भृगुपुत्राय द्वे कृशाश्वाय धीमते

وأعطى سبعًا وعشرين (ابنة) لسوما (Soma)، وأربعًا لأريشتانيمي (Ariṣṭanemi)، واثنتين لابن بهريغو (Bhṛgu)، واثنتين للحكيم كريشاشفا (Kṛśāśva).

Verse 5

द्वे चैवांगिरसे तद्वत्तासां नामानि विस्तरात् । शृणु त्वं देवि मातॄणां प्रजाविस्तरमादितः

وكذلك أعطى اثنتين لأنغيراس (Aṅgiras). والآن، أيتها الإلهة، اسمعي بتفصيل أسماء أولئك الأمهات، ومن البدء اتساع نسلِهنّ وتكاثره.

Verse 6

मरुत्वती वसुर्जामी लंबा भानुररुन्धती । संकल्पा च मुहूर्ता च साध्या विश्वा च भामिनि

يا أيتها المتلألئة، (فهنّ) ماروتڤتي (Marutvatī)، ڤاسو (Vasu)، جامي (Jāmī)، لمبا (Lambā)، بهانو (Bhānu)، أروندَتي (Arundhatī)، وكذلك سَمْكَلْپا (Saṃkalpā)، مُهورتا (Muhūrtā)، سادْهْيا (Sādhyā)، وڤيشڤا (Viśvā).

Verse 7

धर्म पत्न्यः समाख्याता दक्षः प्राचेतसो ददौ । अदितिर्दितिर्दनुस्तद्वदरिष्टा सुरसैव च

وهكذا ذُكِرَت أسماءُ زوجاتِ دارما. ودَكشا ابنُ براچيتاس قد منحَ أيضًا (بناته) مثل أديتي وديتي ودانو، وكذلك أريشْطا وسورَسا أيضًا.

Verse 8

सुरभिर्विनता चैव नाम्ना क्रोधवशा त्विला । कद्रूस्त्विषा वसुस्तद्वत्तासां पुत्रान्वदामि वै

وكذلك سُرَبهي وفيناتَا؛ وأُخَرٌ بأسماء كْرودهَفَشا وتْفِيلا؛ وكَدرو وتْفِشا وفَسو أيضًا. وإني حقًّا سأذكر أبناءهنّ.

Verse 9

विश्वेदेवास्तु विश्वायाः साध्या साध्यानजीजनत् । मरुत्वत्यां मरुत्वंतो वसोस्तु वसवस्तथा

من فيشْوا وُلِدَت الفيشْفِديفات (Viśvedevas)، ومن فيشْوا أيضًا أنجب السادهْيَات (Sādhyas) السادهْيَات. ومن ماروتْفَتي وُلِدَت الماروتات (Maruts)، ومن فَسو خرجت الفَسُوات (Vasus) كذلك.

Verse 10

भानोस्तु भानवस्तेन मुहूर्त्तायां मुहूर्त्तकाः । लंबाया घोषनामानो नागवीथिस्तु जामिजा

من بهانو وُلِدَ البهانَفَة (Bhānavas)، ومن مُهورتا وُلِدَ المُهورتَكَة (Muhūrtakas). ومن لَمبا خرج من يُعرَفون بالغوشَنَامَنَة (Ghoṣanāmanas)، ومن جامي وُلِدَ ناغَفيثي (Nāgavīthi).

Verse 11

संकल्पायास्तु संकल्पो धर्मपुत्रा दश स्मृताः । आपो ध्रुवश्च सोमश्च धरश्चैवानलोऽनिलः

من سَمْكَلْپا وُلِدَ سَمْكَلْپَ. ويُذكَر أن أبناء دارما عشرة: آبا (Āpa)، دْهروفا (Dhruva)، سوما (Soma)، دَهَرا (Dhara)، وكذلك أنالا (Anala) وأنِيلا (Anila).

Verse 12

प्रत्यूषश्च प्रभासश्च वसवोष्टौ प्रकीर्तिताः । आपस्य पुत्रा वैदंड्यः श्रमः शान्तो ध्वनिस्तथा

يُعلَن براتْيُوشا وبرابهاسا ضمن الفاسو الثمانية. وأمّا آبا فذُكر أن أبناءه هم فايدانْدْيا، وشرَما، وشانتا، ودهفاني.

Verse 13

ध्रुवस्य पुत्रो भगवान्कालो लोकप्रकालनः । सोमस्य भगवाञ्छर्वो ध्रुवश्च गृहबोधनः

ابنُ دْهروفا هو الجليلُ كالا، مُنظِّمُ دوراتِ العالم. وابنُ سوما هو المباركُ شَرْفا؛ ويُذكَر دْهروفا أيضًا بوصفه مُوقِظَ البيوت.

Verse 14

हुतहव्यवहश्चैव धरस्य द्रविण स्मृतः । मनोजवोऽनिलस्यासीदविज्ञातगतिस्तथा

يُذكَر هوتاهَفْيَفَهَا ابنًا لِدَهَرا، وكذلك دْرَفينا. ومن أنيلا وُلِدَ مَنوجَفا، وكذلك أڤِجْناتَغَتي.

Verse 15

देवलो भगवान्योगी प्रत्यूषस्याभवन्सुताः । बृहस्पतेस्तु भगिनी भुवना ब्रह्मवादिनी

وُلِدَ اليوغي المبارك ديفالا ابنًا لبراتْيُوشا. وأمّا بُهُفانا—أخت بْرِهَسْبَتي—فكانت ناطقةً بالبرهمن، عارفةً بالحقيقة المقدّسة.

Verse 16

प्रभासस्य तु सा भार्या वसूनामष्टमस्य च । विश्वकर्मा सुतस्तस्य शिल्पकर्त्ता प्रजापतिः

كانت هي زوجةَ برابهاسا، الثامنِ من الفاسو. وابنُها هو فيشفاكَرما، صانعُ الكون—براجابَتي، مُبدِعُ الصنائع.

Verse 17

तुषितानां तु साध्यानां नामान्येतानि वच्मि ते । मनोऽनुमन्ता प्राणश्च नरोऽपानश्च वीर्यवान्

والآن أُخبرك بهذه الأسماء للسادهيات من بين التوشيتا: مانو، أنومنتا، برانا، نارا، أبانا، وفيرْيَفان.

Verse 18

भक्तिर्भयोऽनघश्चैव हंसो नारायणस्तथा । विभुश्चैव प्रभुश्चैव साध्या द्वादश कीर्तिताः

بهكتي، وبهايا، وأناغا؛ وهَمْسَة ونارايانا؛ وفيبهو وبرابهو أيضًا—هؤلاء يُعلَنون اثني عشر من السادهيات.

Verse 19

कश्यपस्य प्रवक्ष्यामि सन्ततिं वरवर्णिनि । अंशो धाता भगस्त्वष्टा मित्रोऽथ वरुणो र्यमा

يا ذاتَ اللونِ البهيّ، سأُبيّن سلالةَ كَشْيَبا: أمشا، دْهاتا، بهاگا، تفاشتْرِ، مِترا، فارونا، وأرياما.

Verse 20

विवस्वान्सविता पूषा ह्यंशुमान्विष्णुरेव च । एते सहस्रकिरणा आदित्या द्वादश स्मृताः

فيفاسفان، وسافيتْرِ، وبوشَن، وأمشومان، ومعهم فيشنو أيضًا—هؤلاء ذوو الألفِ شعاعٍ يُذكَرون كاثني عشر من الآديتيا.

Verse 21

अजैकपादहिर्बुध्न्यो विरूपाक्षोऽथ रैवतः । हरश्च बहुरूपश्च त्र्यंबकश्च सुरेश्वरः

أجايكاباد، وأهيربودهنيا، وفيروباكشا، ورايفتا؛ وهارا، وباهوروبا، وتريامباكا، وسوريشڤرا—هؤلاء يُعلَنون ضمن تجليات رودرا.

Verse 22

सावित्रश्च जयन्तश्च पिनाकी चापराजितः । एते रुद्राः समाख्याता एकादश गणेश्वराः

سافيترا، وجايانتا، وبيناكي، وأباراجيتا—هؤلاء أُعلنوا رُدْرَاتٍ، أحدَ عشرَ سيدًا لجماعات الآلهة.

Verse 23

दितिः पुत्रद्वयं लेभे कश्यपाद्बलगर्वितम् । हिरण्यकशिपुं श्रेष्ठं हिरण्याक्षं तथानुजम्

وَلَدَتْ دِيتِي من كَشْيَپَا ابنينِ متكبّرَينِ بقوّتهما: هِرَنيَكَشِپُو الجليل، وأخاه الأصغر هِرَنيَاكْشَا.

Verse 24

हिरण्यकशिपोर्दैत्यैः श्लोकोगीतः पुरातनैः

وفي شأن هِرَنيَكَشِپُو، أنشدَ الدَّيْتْيَةُ القُدامى شلوكةً موروثةً في الثناء عليه.

Verse 25

राजा हिरण्यकशिपुर्यांयामाशां निरीक्षते । तस्यां तस्यां दिशि सुरा नमश्चक्रुर्महर्षिभिः । हिरण्यकशिपोः पुत्राश्चत्वारः सुमहाबलाः

أيَّ جهةٍ كان الملك هِرَنيَكَشِپُو يلتفتُ إليها، ففي تلك الناحية بعينها كانت الآلهة—مع المَهَرِشِيّين العظام—يقدّمون له السجود. وكان لهِرَنيَكَشِپُو أربعةُ أبناءٍ ذوي بأسٍ عظيم.

Verse 26

प्रह्लादः पूर्वजस्तेषामनुह्रादस्ततः परः । ह्रादश्चैव ह्रदश्चैव पुत्राश्चैते प्रकीर्तिताः

كان برهلادا أكبرَهم؛ ثم جاء أنوهرادا؛ ثم هرادا وهرَدَا—فهؤلاء الأبناء هكذا عُدِّدوا وذُكِروا.

Verse 27

उभौ सुन्दोपसुन्दौ तु ह्रदपुत्रौ बभूवतुः । ह्रादस्य पुत्रस्त्वेकोऽभून्मूक इत्यभिविश्रुतः

أمّا سُندا وأوباسُندا فكِلاهُما وُلِدا ابنين لهْرَدا (Hrada). وكان لهْرادا (Hrāda) ابنٌ واحدٌ ذاع صيته في الناس باسم مُوكا (Mūka).

Verse 28

मारीचः सुंदपुत्रस्तु ताडकायामजायत । दण्डके निहतः सोऽयं राघवेण वलीयसा

ماريتشا (Mārīca) ابنُ سُندا وُلِد من تادَكا (Tāḍakā)، وقد قُتِل في غابة دَنْدَكا (Daṇḍaka) على يد راڠهافا (Rāghava—راما) الجبّار.

Verse 29

मूको विनिहतश्चापि कैराते सब्यसाचिना । संह्रादस्य तु दैत्यस्य निवातकवचाः कुले

وفي خبر الكيراتا (Kirāta) أيضًا قُتِل مُوكا (Mūka) على يد سافياساشي (Savyasācī—أرجونا). وفي سلالة الدايتيَا سَمْهْرادا (Saṃhrāda) وُلِدَت طائفة نيفاتاكافَتشا (Nivātakavaca).

Verse 30

तिस्रः कोट्यस्तु विख्याता निहताः सव्यसाचिना । गवेष्ठी कालनेमिश्च जंभो वल्कल एव च

وقد قتل سافياساشي (Savyasācī—أرجونا) ثلاثةَ كرورٍ من الأعداء المشهورين: غافيشثي (Gaveṣṭhī)، وكالانيمي (Kālanemi)، وجَمبها (Jambha)، وكذلك فالكالا (Valkala).

Verse 31

जृंभः षष्ठोनुजस्तेषां स्मृताः प्रह्रादसूनवः । शुंभश्चैव निशुंभश्च गवेष्ठिनः सुतौ स्मृतौ

ويُذكَر جِرِمبها (Jṛmbha) أنه الأخُ الأصغر السادسُ بينهم؛ ويُقال إنهم أبناءُ برهلادا (Prahrāda). أمّا شُمبها (Śuṃbha) ونِشُمبها (Niśuṃbha) فيُذكَران أنهما ابنا غافيشثي (Gaveṣṭhī).

Verse 32

धनुकश्चासिलोमा च शुंभपुत्रौ प्रकीर्तितौ । विरोचनस्य पुत्रस्तु बलिरेकः प्रतापवान्

يُعلَن أن دهنوكا وأسيلوما هما ابنا شُمبه. وأما بالي، ابن فيروتشانا، فكان واحدًا لا غير، عظيم البأس شديد الشجاعة.

Verse 33

हिरण्याक्षसुताः पंच विक्रांताः सुमहाबलाः । अन्धकः शकुनिश्चैव कालनाभस्तथैव च

وكان لهيرانيياكشا خمسة أبناء، شجعان عظام القوة: أندهاكا، وشكوني، وكذلك كالانابها أيضًا.

Verse 34

महानाभश्च विक्रांतो भूतसंतापनस्तथा । शतं शतसहस्राणि निहतास्तारकामये

وكان من بينهم مهاَنابها الشجاع، وكذلك بهوتاسَنتابَنا. وفي حرب تارَكا قُتل مئات الألوف.

Verse 35

इति संक्षपतः प्रोक्ता कश्यपान्वयसंततिः । यया व्याप्तं जगत्सर्वं सदेवासुरमानुषम्

وهكذا، على سبيل الإيجاز، وُصِفَ تتابع سلالة كَشيَبا، التي بها امتلأ العالم كله، مع الآلهة والأَسُورا والبشر.

Verse 36

अथ याः कन्यका दत्ताः सप्तविंशतिरिंदवे । तासां मध्ये महादेवि प्रिया तस्य च रोहिणी

وأما الآن، فمن بين السبع والعشرين عذراء اللواتي أُعطين للقمر، فبينهن—يا مهاديفي—كانت روهِني محبوبته.

Verse 37

अथ नक्षत्रनाथस्य तासां मध्येतिवल्लभा । बभूव रोहिणी देवी प्राणेभ्योऽपि गरीयसी

ثمّ، من بينهنّ جميعًا، صارت الإلهة روهِني أعزَّهنّ إلى سيّد النكشترات (القمر)، بل أحبَّ إليه من نَفَسِ حياته نفسه.

Verse 38

सर्वास्ताः संपरित्यज्य रोहिण्या सहितो रहः । रेमे कामपरीतात्मा वनेषूपवनेषु च । रमणीयेषु देशेषु कन्दरेषु गुहासु च

تاركًا سائرهنّ جميعًا، لزم الخلوة مع روهِني، يلهو وقلبُه مستغرقٌ في الشهوة—في الغابات والبساتين، وفي المواضع البهيّة، وفي شقوق الجبال، وفي الكهوف.

Verse 39

अथ ता दुःखसंपन्नाः पत्न्यः शेषा यशस्विनि । जग्मुश्च शरणं दक्षं वचनं चेदमब्रुवन्

ثم إنّ الزوجات الباقيات، وقد غمرهنّ الحزن، يا ذا المجد، مضين يلتمسن الملجأ عند دكشا، وقالن هذه الكلمات.

Verse 40

सोमः सर्वा तिक्रम्य रोहिण्या सह मोदते । संवत्सरसहस्रं तु क्रीडमानो यथासुखम्

سومَا، متجاوزًا سائرهنّ جميعًا، لم يفرح إلا مع روهِني—يلاعبها على هواه ألفَ سنة.

Verse 41

अवशिष्टास्तु षड्विंशन्मलिना विगतश्रियः । पाणिग्रहणमारभ्य रोहिण्या सह चंद्रमाः

وأمّا الستّ والعشرون الباقيات فصرن مُكدَّراتٍ زال عنهنّ البهاء؛ فمنذ طقس الزواج وأخذ اليد، لزم القمرُ روهِني وحدها.

Verse 42

संवत्सरसहस्रं तु जानात्येकां स शर्वरीम् । परित्यक्ता वयं तात शशिना दोषवर्जिताः

على مدى ألف سنة لم يعرف معنا إلا ليلةً واحدة؛ يا أبانا العزيز، لقد هجرنا إله القمر مع أننا منزَّهاتٌ عن الذنب.

Verse 43

स रेमे सह रोहिण्या अस्माकमसुखप्रदः । अस्माकं दुःखदग्धानां श्रेयोऽतो मरणं भवेत्

لقد لهَا مع روهيṇī، ولم يجلب لنا إلا الشقاء؛ ونحن المحترقات بنار الحزن، لكان الموت خيرًا لنا من هذا.

Verse 44

तासां तद्वचनं श्रुत्वा दुःखार्तानां प्रजापतिः । ब्रह्मतेजः समायुक्तः पुत्रीस्नेहेन कर्षितः । जगाम यत्र ऋक्षेशो वचनं चेदमब्रवीत्

فلما سمع براجابتي (داكشا) كلام بناته المكدودات بالحزن—وهو متوشّح ببهاء البراهمن ومجذوب بمحبة البنات—مضى إلى حيث ربّ النجوم، وقال هذه الكلمات.

Verse 45

समं वर्त्तस्व कन्यासु मामकासु निशाकर । अन्यथा दोषभागी त्वं भविष्यसि न संशयः

«اسلك بالسوية مع بناتي يا صانع الليل؛ وإلا فستكون شريكًا في الإثم لا ريب.»

Verse 46

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा लज्जयावनतः स्थितः । बाढमित्येव ऋक्षेंद्रो दक्षस्य पुरतोऽब्रवीत्

فلما سمع قوله انحنى ربّ النجوم خجلاً مطأطئ الرأس؛ ثم قال أمام داكشا: «ليكن كذلك».

Verse 47

अद्यप्रभृति विप्रर्षे समं वर्त्तयितास्म्यहम् । पुत्रीभिस्तव सत्यं वै शपेऽहं शपथेन ते

من هذا اليوم فصاعدًا، أيها الحكيمُ البراهمنيّ، سأعامل بناتك على السواء. حقًّا، أقسم لك قَسَمًا صادقًا بعهدٍ مُقدَّس.

Verse 48

एवं प्रतिज्ञासंयुक्ते निशानाथे तदांबिके । सर्वा रूपेण संयुक्तास्तस्य कन्या निवेदिताः

وهكذا، لما قُيِّد سيّدُ الليل (القمر) بوعده، يا أمَّنا أمبيكا، قُدِّمت إليه جميعُ تلك الفتيات وقد عُدنَ متّصفاتٍ بالجمال والبهاء.

Verse 49

दक्षः स्वभवनं गत्वा निर्वृतिं परमां गतः । चन्द्रोऽपि पूर्ववद्देवि रोहिण्यां निरतोऽभवत्

عاد دكشا إلى مسكنه وبلغ أسمى الرضا والطمأنينة. أمّا القمر، يا إلهة، فكما كان من قبل ظلّ متعلّقًا بروهيني تعلقَ المخلص.

Verse 50

संपरित्यज्य ताः सर्वाः कामोपहतमानसः । अथ भूयस्तु ताः सर्वा दक्षं वचनमब्रुवन्

تاركًا سائرهنّ جميعًا، وقد ضُرِبَ قلبُه بالشهوة، انصرف القمرُ عنهنّ. ثم إنهنّ جميعًا عادوا فخاطبن دكشا بكلامٍ آخر.

Verse 51

मलिनास्ताः कृशांग्यश्च दीनाः सर्वा विचेतसः । ततो दृष्ट्वा तथारूपं दक्षो मोहमुपागतः

فأصبحنَ مُكدَّراتٍ مُلوَّثات، نحيلاتِ الأعضاء، بائساتٍ، وقد اضطربت عقولُهنّ جميعًا من الكرب. فلمّا رآهنّ دكشا على تلك الحال وقع في الحيرة والذهول.

Verse 52

लब्धसंज्ञः पुनः सोऽपि क्रोधोद्भूततनूरुहः । उवाच सर्वाः स्वाः पुत्रीः किमित्थं मलिनांबराः । किमिदं निष्प्रभाः सर्वाः कथयध्वं ममानघाः

فلما عاد إليه وعيُه، واشتدّ غضبه حتى اقشعرّ شعرُ جسده، قال لبناته جميعًا: «لِمَ أنتنّ في ثيابٍ مُدنَّسة هكذا؟ ولِمَ أنتنّ جميعًا بلا بهاء؟ أخبرنني، أيتها البريئات من الدنس.»

Verse 53

असुरान्सानुगांश्चैव ये चान्ये सुरसत्तमाः । अद्य शापहतान्पुत्र्यः करिष्यामि न संशयः

«حتى الأسورا مع أتباعهم—وأيًّا كان غيرهم، يا خيرَ من بين الآلهة—اليوم يا بناتي سأوقع بهم لعنةً قاصمةً لا ريب فيها.»

Verse 54

एवमुक्तास्तु दक्षेण सर्वास्ताः समुदैरयन्

فلما خاطبهنّ دكشا بهذا، نطقتْهُنّ جميعًا معًا.

Verse 55

न चास्माकं निशानाथ ऋतुमात्रमपि प्रभो । प्रयच्छति पुनस्तेन युष्मत्पार्श्वं समागताः

«وسيدُ الليل لا يمنحنا، يا مولاي، حتى نصيبَ موسمٍ واحدٍ من صحبته؛ فلذلك عدنا إلى جوارك من جديد.»

Verse 56

अनादृत्य तु ते वाक्यं रोहिण्यां निरतो रहः । रेमे कामपरीतात्मा अस्माकं शोकवर्द्धनः

«غيرَ مُبالٍ بوصيّتِك، ظلّ خفيًّا مُتعلّقًا بروهيني؛ وقد غمرَتْ نفسَه الشهوةُ فلهَا ولَعِب—فلم يزدْنا إلا حزنًا.»

Verse 57

तासां तद्वचनं श्रुत्वा दक्षः कोपमुपागतः । गत्वा चंद्रं महादेवि शशाप प्रमुखे स्थितम्

فلما سمع كلامهن استبدّ الغضب بدكشا. يا أيتها الإلهة العظمى، مضى إلى إله القمر ولعنه مواجهةً وهو قائم بين يديه.

Verse 58

अनादृत्य हि मे वाक्यं यस्मात्त्वं रोहिणीरतः । संत्यज्य पुत्रीश्चास्माकं शेषा दोषेण वर्जिताः । तस्माद्यक्ष्मा शरीरं ते ग्रसिष्यति न संशयः

«لأنك استخففتَ بأمري وتعلّقتَ بروهيني، وتركْتَ بناتنا الأخريات وهنّ بريئات من الذنب، فلهذا ستقبض عليك عِلّةُ يَكْشْما وتلتهم جسدك، ولا ريب في ذلك»

Verse 59

एतस्मिन्नेव काले तु यक्ष्मा पर्वतपुत्रिके । दक्षेण तु समादिष्टस्तस्य कायं समाविशत्

وفي تلك اللحظة بعينها، يا ابنة الجبل، دخلت عِلّةُ يَكْشْما—وقد أُطلقت بأمر دكشا—في جسده.

Verse 60

यक्ष्मणा ग्रस्तकायोऽसौ क्षयं याति दिनेदिने

ولما استولى يَكْشْما على جسده أخذ يذبل يوماً بعد يوم، حتى أخذته النحافة والاضمحلال.

Verse 61

एवं सोमस्तु दक्षेण कृतशापो गतप्रभः । पपात वसुधां देवि निश्चेष्टो रोहिणीयुतः

وهكذا سُوما، وقد أصابته لعنة دكشا وزال بهاؤه، يا أيتها الإلهة، سقط على الأرض ساكناً لا حراك، وروهيني إلى جانبه.

Verse 62

लब्ध्वसंज्ञो मुहूर्तेन रोहिणीवाक्य मब्रवीत्

ولمّا استعاد وعيه بعد هنيهة، نطق بكلماتٍ إلى روهِني.

Verse 63

देवि कार्यं किमधुना त्वत्पित्रा शापितो ह्यहम् । क्षयकुष्ठेन संयुक्तः किं करोम्यधुना प्रिये

«يا إلهة، ماذا ينبغي أن يُفعل الآن؟ فإني حقًّا قد لُعِنتُ من أبيكِ. وقد ابتُليتُ بداءِ الهُزال والبَرَص، يا حبيبتي، فماذا أصنع الآن؟»

Verse 64

एवमुक्ता रोहिणी तु बाष्पव्याकुललोचना । दक्षशापहतं दृष्ट्वा सोमं वचनमब्रवीत्

فلما خوطبت روهِني هكذا، اضطربت عيناها بالدموع، ولمّا رأت سوما مضروبًا بلعنة دكشا قالت هذه الكلمات.

Verse 65

येन शापस्तु ते दत्तस्तमेव शरणं व्रज । स ते शापाभिभूतस्य नूनं श्रेयो विधास्यति

«الْتَجِئْ إلى مَن أوقع عليك اللعنة نفسها. فسيُدبِّر لك يقينًا ما هو خيرٌ لك، وأنتَ مغلوبٌ تحت سلطان اللعنة.»

Verse 66

लप्स्यसे तत्प्रसादात्त्वं प्रभां पूर्वोचितां शुभाम्

«وبفضله ستستعيد بهاءك المبارك، ذلك النور الذي كان لك من قبل.»

Verse 67

रोहिण्या वचनं श्रुत्वा गतो दक्षसमीपतः । चंद्रः प्रोवाच विनयाद्वाष्प व्याकुललोचनः

لمّا سمع تشاندرا كلام روهِني، مضى إلى دكشا، وبكل تواضع—وعيناه مضطربتان بالدموع—تكلّم.

Verse 69

त्वया क्रोधपरीतेन कारणे वाप्यकारणे । अनुकंपां च मे कृत्वा कार्यं शापस्य मोक्षणम्

«سواء أكان ذلك لسبب أم لغير سبب، وقد غلبك الغضب، أنزلتَ عليّ اللعنة. فالآن ارحمني، وحقّق لي الخلاص من هذا اللعن.»

Verse 70

विदितं तु महाभाग शप्तोहं येन कर्मणा । कुरुष्वानुग्रहं दक्ष मम दीनस्य याचतः

يا عظيم الحظ، قد عُلم بأيّ عملٍ لُعِنتُ. يا دكشا، تفضّل عليّ بالنعمة، وارحم ذليلاً يسألك متضرّعًا.

Verse 71

एवं विलपमानस्य सोमस्य तु महात्मनः । अनुग्रहे मतिं कृत्वा इदं वचनमब्रवीत्

ولمّا كان سوما العظيم النفس ينوح على هذا النحو، عزم (دكشا) على إظهار الرحمة وقال هذه الكلمات.

Verse 72

दक्ष उवाच । मया शापहतः सोम त्रातुं शक्यो न दैवतैः । यद्यद्ब्रवीम्यहं सोम तत्तथेति न संशयः

قال دكشا: «يا سوما، وقد أصابتك لعنتي، فلن تقدر الآلهة أنفسهم على إنقاذك. ولكن يا سوما، أيّ شيء أقوله لك فاعلم أنه سيكون كذلك حقًّا، لا شكّ فيه».

Verse 73

आयुः कर्म च वित्तं च विद्या निधनमेव च । पूर्वसृष्टानि यान्येव संभवंति हि तानि वै

العمر، والعمل (الكَرْما)، والمال، والعِلم، وحتى الموت—كلُّ ما صيغَ وقُدِّرَ من قبل، فهو بعينه يقع حقًّا.

Verse 74

असुराश्च सुराश्चैव ये चान्ये यक्षराक्षसाः । सर्वेपि शक्ता न त्रातुं वर्जयित्वा महेश्वरम्

سواءٌ كانوا أسورا أو دِيفا، وسائر الكائنات—ياكشا وراكشسا—فلا أحد يقدر أن يخلّصك، إلا ماهيشڤرا.

Verse 75

एषां शापो मया दत्तोऽनुग्रहीष्य ति शंकरः । नान्यस्त्रातुं भवेच्छक्तो विना पशुपतिं भवम् । तत्त्वं शीघ्रतरं गच्छ समाराधय शंकर

هذه اللعنةُ عليهم قد أنزلتُها أنا؛ وسيُفيض شانكَرا (Śaṅkara) نعمته. لا أحد يقدر على الخلاص سوى بهافا، باشوبتي، ربّ الكائنات. فاذهب حالًا، أسرع، واعبد شانكَرا عبادةً تامّة.

Verse 76

न शक्तोऽन्यः पुनश्चंद्रः कर्तुं त्वां निर्मलं पुनः । वर्जयित्वा महादेवं शितिकंठमुमापतिम्

يا تشاندرا، لا أحد غيره يقدر أن يعيدك طاهرًا من جديد—إلا مهاديڤا، شيتكانثا ذو الحلق الأزرق، زوج أُوما.

Verse 77

दक्षस्य च वचः श्रुत्वा कृतांजलिपुटः स्थितः । प्रत्युवाच तदा सोमः प्रहष्टेनांतरात्मना

لمّا سمع سوما كلام دكشا، وقف ويداه مضمومتان في خشوع؛ ثم أجاب سوما، وقلبه في باطنه مسرور.

Verse 78

भगवन्यदि तुष्टोसि मम भक्तस्य सुव्रत । अनुग्रहे कृता बुद्धिस्तदाचक्ष्व कुतः शिवः

يا ربّ، إن كنتَ راضيًا عنّي، أنا عبدُك المُخلِص، يا صاحبَ النذرِ الشريف—ولمّا كان قلبُك قد عزم على إسباغِ النعمة، فأخبرني: أين يُنالُ شيفا ويُتقرَّبُ إليه؟

Verse 79

कस्मिन्स्थाने मया दक्ष द्रष्टव्योऽसौ महेश्वरः । तत्स्थानानि चरिष्यामि यानि तानि वदस्व मे

يا دَكشا، أيها الحكيم، في أيِّ موضعٍ أستطيع أن أرى ذلك المهيشڤرا؟ أخبرني بتلك المواضع؛ فسأطوف بها واحدًا بعد واحد—فاصرح بها لي.

Verse 80

दक्ष उवाच । शृणु सोम प्रयत्नेन श्रुत्वा चैवावधारय । वारुणीं दिशमाश्रित्य सागरानूपसन्निधौ

قال دَكشا: «اسمعْ يا سوما باجتهاد، فإذا سمعتَ فاثبتْه في قلبك. توجَّه إلى جهة ڤارونا، أي ناحية الغرب، قرب البحر وبجوار المستنقعات الساحلية…»

Verse 81

कृतस्मरस्यापरतो धन्वंतरशतत्रये । लिंगं महाप्रभावं च स्वयंभूतं व्यवस्थितम्

بعد موضعٍ يُدعى كْرِتَسْمَرا، وعلى بُعد ثلاثمائة دهنڤنترا، يقوم لِنغا عظيمُ الأثر، سْڤايَمبهو—متجلٍّ بذاته—ثابتًا في ذلك المكان.

Verse 82

सूर्य्यबिंबसमप्रख्यं सर्प मेखलमंडितम् । कुक्कुटांडकमानं तद्भूमिमध्ये व्यवस्थितम्

إنه يلمع كقرص الشمس، مُزيَّنٌ بحيّةٍ كأنها مِئزرٌ حوله؛ قدرُه كبيضة دجاجة، ثابتٌ في وسط الأرض تمامًا.

Verse 83

स्पर्शलिंगं हि तद्विद्धि तद्भक्त्या ज्ञास्यते भवान् । तत्र संनिहितो देवः शंकरः परमेश्वरः

اعلم أن ذلك هو «سبرشا-لينغا» (اللِّينغا المُدرَكة باللمس المقدّس). وبالبهكتي له ستعرفه أنت حقّ المعرفة؛ لأن الإله شانكرا، الربّ الأعلى (باراميشڤارا)، حاضر هناك حضورًا تامًّا.

Verse 85

प्रशस्य देवदेवेशमात्मानं निर्मलं कुरु । यस्याशु वरदानेन प्राप्स्यसे रूपमुत्तमम्

سبِّح ربَّ الآلهة (ديفاديفيشا) وطهِّر نفسك. فبمنحه السريع للنِّعَم ستنال هيئةً رفيعةً ممتازة.

Verse 94

गच्छ त्वं तपसोग्रेण आराधय सुरेश्वरम्

امضِ، وبزهدٍ شديد ونسكٍ قويّ اعبد ربَّ الآلهة.

Verse 168

कुरुष्वानुग्रहं दक्ष प्रसन्नेनांतरात्मना । कोपं त्यज महर्षे त्वं ममोपरि दयां कुरु

أسبغ عليَّ نعمتك يا دكشا، بقلبٍ باطنٍ ساكنٍ راضٍ. اطرح الغضب أيها الحكيم العظيم؛ وارحمني.