Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Prabhasa Kshetra Mahatmya›Adhyaya 21›Shloka 25
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 25

Devanagari script

राजा हिरण्यकशिपुर्यांयामाशां निरीक्षते । तस्यां तस्यां दिशि सुरा नमश्चक्रुर्महर्षिभिः । हिरण्यकशिपोः पुत्राश्चत्वारः सुमहाबलाः

Transliteration

rājā hiraṇyakaśipuryāṃyāmāśāṃ nirīkṣate | tasyāṃ tasyāṃ diśi surā namaścakrurmaharṣibhiḥ | hiraṇyakaśipoḥ putrāścatvāraḥ sumahābalāḥ

Translation

أيَّ جهةٍ كان الملك هِرَنيَكَشِپُو يلتفتُ إليها، ففي تلك الناحية بعينها كانت الآلهة—مع المَهَرِشِيّين العظام—يقدّمون له السجود. وكان لهِرَنيَكَشِپُو أربعةُ أبناءٍ ذوي بأسٍ عظيم.

Word by Word
राजाthe king
राजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
हिरण्यकशिपुःHiraṇyakaśipu
हिरण्यकशिपुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहिरण्यकशिपु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘राजा’ इति समानाधिकरण-विशेष्य
याम्which
याम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सम्बन्ध-विशेषण (which)
याम्whichever
याम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; पुनरुक्ति-प्रयोग (whichever)
आशाम्direction/quarter
आशाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआशा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
निरीक्षतेlooks at/observes
निरीक्षते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + ईक्ष् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्
तस्याम्in that (direction)
तस्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; ‘आशा/दिश्’ इत्यर्थे (in that)
तस्याम्in each such (direction)
तस्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; पुनरुक्ति-प्रयोग (in each such)
दिशिin the direction
दिशि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
सुराःthe gods
सुराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
नमःsalutation
नमः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक/अव्ययीभूत)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘नमः’ इति नमस्कारार्थक-शब्दः
चक्रुःmade/did (offered)
चक्रुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
महर्षिभिःwith the great sages
महर्षिभिः:
Sahakari (Accompaniment/सहकारी)
TypeNoun
Rootमहर्षि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; समासः—कर्मधारयः (महान् ऋषिः)
हिरण्यकशिपोःof Hiraṇyakaśipu
हिरण्यकशिपोः:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootहिरण्यकशिपु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
पुत्राःsons
पुत्राः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
चत्वारःfour
चत्वारः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर् (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; संख्याविशेषणम्
सुमहाबलाःvery mighty
सुमहाबलाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु + महा + बल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; समासः—कर्मधारयः (सु-महद् बलं येषाम्) बहुव्रीह्यर्थे विशेषणप्रयोगः
Speaker

Skanda (deduced from Prabhāsa Māhātmya dialogic style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Hiraṇyakaśipu enthroned; as he turns his gaze to each quarter, devas and mahārṣis in that direction bow—an unsettling tableau of cosmic hierarchy reversed; then a brief coda hinting at his four mighty sons.

Characters & Entities
H
Hiraṇyakaśipu
D
Devas (Suras)
M
Maharṣis

FAQs

Dominion gained through fear is unstable; the Purāṇas contrast coerced homage with true reverence rooted in dharma.

Prabhāsakṣetra is the sacred narrative setting, though this verse focuses on the Daitya king’s worldly power.

None; the verse describes acts of obeisance (namas) as compelled homage, not a prescribed ritual.

←Previous Verse
Next Verse→