Rig Veda 9.97.49: Mandala 9, Sukta 97, Mantra 49

Sukta 9.97

Rishi: Pavamāna Soma seers (generic)

Devata: Soma Pavamāna (invoked in relation to Vāyu, Mitra-Varuṇa, Nara, Indra)

Chandas: Jagatī (probable; confirm by scan)

Samhita Patha (Devanagari)

अभि वायुं वीत्यर्षा गृणानोऽभि मित्रावरुणा पूयमानः । अभी नरं धीजवनं रथेष्ठामभीन्द्रं वृषणं वज्रबाहुम् ॥

Recitation with translationRig Veda 9.97.49

Transliteration

abhí vāyúṃ vītī́ arṣā gṛṇānó ’bhí mitrā́varuṇā pūyámānaḥ | abhī́ náraṃ dhī-jávanaṃ rathe-sthā́m abhī́ndraṃ vṛ́ṣaṇaṃ vájra-bāhum ||

Translation

اندفعْ نحو فايُو Vāyu، إلى وليمة الإلهام، وأنت تُنشِد؛ واندفعْ نحو ميترا وڤارونا Mitra–Varuṇa وأنت تتطهّر. واندفعْ نحو نارا Nara، السريع بدافع الفكر، الثابت على مسلك العربة؛ واندفعْ نحو إندرا Indra، الثور القويّ ذو الذراعِ الفاجرا (vajra).

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अभि: towards, unto
• अभि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• वायुम्: Vāyu (Wind-god)
• वायुम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वायु (प्रातिपदिक)

• वीति: invitation/feast (ritual welcome)
• वीति: Karma
• Type: Noun
• Root: वीति (प्रातिपदिक; √वा/√वे ‘to blow, to weave/seek’ से व्युत्पन्न; वैदिक ‘वीति’ = ‘भोज/पान/आह्वान/संगति’)

• अर्षा: rush/flow (towards)!
• अर्षा: —
• Type: Verb
• Root: √ऋष् (गत्यर्थ/प्रवाहे) / वैदिक √अर्ष् ‘to flow, rush’

• गृणानः: praising, singing
• गृणानः: Kartā
• Type: Participle
• Root: √गॄ/गृ (स्तुतौ) + शानच्

• अभि: towards
• अभि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• मित्रावरुणा: Mitra and Varuṇa
• मित्रावरुणा: Karma
• Type: Noun
• Root: मित्र-वरुण (द्वन्द्व प्रातिपदिक)

• पूयमानः: being purified (in the filter)
• पूयमानः: Kartā
• Type: Participle
• Root: √पू (पवने/शोधने ‘to purify’) + यमान (मध्यम/आत्मनेपद वर्तमान कृदन्त)

• अभी: towards
• अभी: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (अव्यय; स्वर-संहितायां ‘अभी’)

• नरम्: the man/hero (divine hero)
• नरम्: Karma
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)

• धीजवनम्: swift through inspired thought (or: impelled by prayer)
• धीजवनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: धी-जवन (तत्पुरुष प्रातिपदिक; ‘धी’ = thought/prayer + ‘जवन’ = speed/impulse)

• रथेष्ठाम्: chariot-standing, stationed on the car
• रथेष्ठाम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: रथ-स्था (प्रातिपदिक; ‘standing on/at the chariot’)

• अभी: towards
• अभी: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (अव्यय)

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• वृषणम्: the bull-like, mighty one
• वृषणम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: वृषन् (प्रातिपदिक)

• वज्रबाहुम्: vajra-armed
• वज्रबाहुम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: वज्र-बाहु (बहुव्रीहि/तत्पुरुष प्रातिपदिक; ‘whose arm is the vajra’ / ‘vajra-armed’)