Rig Veda 9.68.3: Mandala 9, Sukta 68, Mantra 3

Sukta 9.68

Devata: Soma Pavamāna

Chandas: Trishtubh (probable; requires verification)

Samhita Patha (Devanagari)

वि यो ममे यम्या संयती मदः साकंवृधा पयसा पिन्वदक्षिता । मही अपारे रजसी विवेविददभिव्रजन्नक्षितं पाज आ ददे ॥

Recitation with translationRig Veda 9.68.3

Transliteration

ví yó mamé yamyā́ saṃyatī́ mádaḥ sākáṃvṛdhā́ páyasā pinvád ákṣitā | mahī́ apāré rájasī vívevidad abhívrájan ákṣitaṃ pā́ja ā́ dade ||

Translation

هو الذي يوسّع ويقيس العالَمَين التوأمين المقرونين بالنِّير؛ نشوته (mada) تنمو معًا، وتنتفخ بلبن الوفرة، لا ينفد. يكتشف الفضاءين العظيمين بلا حدّ؛ ومنطلقًا إلى الأمام، يتخذ لنفسه قوةَ النور التي لا تخون.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• वि: apart, forth (prefix)
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग)

• यः: who
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ममे: has roared / resounded
• ममे: Kartā
• Type: Verb
• Root: मम् (धातु, ‘मम्/मम’ = शब्दाय/हर्षे; परस्मै)

• यम्याः: of Yamī / of the Yamī (sister of Yama)
• यम्याः: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun (proper/epithet)
• Root: यम्या (प्रातिपदिक; ‘यम्य’ = यम-सम्बन्धिनी/यमस्य भगिनी इति वैदिक-नाम)

• संयती: striving together, contending
• संयती: Kartā (विशेषणरूपेण)
• Type: Participle/Adjective
• Root: सम्-यत् (धातु) → संयती (वर्तमान-कृदन्त/स्त्री)

• मदः: intoxication, exhilaration
• मदः: Kartā
• Type: Noun
• Root: मद (प्रातिपदिक)

• साकम्: together
• साकम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: साकम् (अव्यय)

• वृधा: abundantly, mightily
• वृधा: —
• Type: Indeclinable
• Root: वृधा (अव्यय)

• पयसा: with milk / with sap
• पयसा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: पयस् (प्रातिपदिक)

• पिन्वत्: makes swell, invigorates
• पिन्वत्: Kartā
• Type: Verb
• Root: पिव्/पि (धातु; वैदिक ‘पिन्व’ = पिन्वति ‘to swell, make abound, invigorate’)

• अक्षितः: unperishing, undecaying
• अक्षितः: Kartā (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ-क्षि (उपसर्ग-निषेध + √क्षि ‘to perish’) → अक्षित (कृदन्त)

• मही: the great (one); great power/earth
• मही: Kartā
• Type: Noun
• Root: मही (प्रातिपदिक)

• अपारे: in the boundless
• अपारे: Adhikaraṇa
• Type: Adjective
• Root: अ-पार (प्रातिपदिक) → अपार (विशेषण)

• रजसी: in the two regions/realms (heaven & earth)
• रजसी: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: रजस् (प्रातिपदिक)

• वि: apart, widely (prefix)
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग)

• वेवितत्: has found out, has discovered
• वेवितत्: Kartā
• Type: Verb
• Root: वि-विद् (धातु) → वेवित (लिट्-रूप/परफेक्ट-स्टेम) + त्

• अभिव्रजन्: moving toward, advancing
• अभिव्रजन्: Kartā
• Type: Participle
• Root: अभि-√व्रज् (धातु) → अभिव्रजत् (वर्तमान-कृदन्त)

• अक्षितम्: imperishable
• अक्षितम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अ-क्षि → अक्षित (कृदन्त)

• पाजः: strength, vigor, might
• पाजः: Karma
• Type: Noun
• Root: पाजस् (प्रातिपदिक)

• आ: unto, toward (prefix)
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग)

• ददे: has given, has placed
• ददे: Kartā
• Type: Verb
• Root: दा (धातु; परस्मै) → ददे (लिट्)