Rig Veda 8.23.2: Mandala 8, Sukta 23, Mantra 2

Sukta 8.23

Devata: Agni (primary); allied divine powers as ‘rathas’ (secondary image)

Samhita Patha (Devanagari)

दामानं विश्वचर्षणेऽग्निं विश्वमनो गिरा । उत स्तुषे विष्पर्धसो रथानाम् ॥

Recitation with translationRig Veda 8.23.2

Transliteration

dāmā́naṃ viśva-carṣaṇe’gníṃ viśva-máno girā́ | utá stuṣe ví-spardhaso ráthānām ||

Translation

أَغْنِي، مُوزِّعُ العطايا على جميع الشعوب، أُثبِتُه بالكلمةِ التي تحملُ العقلَ كلَّه؛ وأُسبِّحُ أيضًا المراكبَ المتبارية—تلك التشكيلاتِ السريعةَ من القوّة، التي تحملُ قوى الآلهة في صراعٍ من أجل النور.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• दा॒मानम्: the host/householder (epithet)
• दा॒मानम्: कर्म (स्तु-क्रियायाः)
• Type: Noun
• Root: दामन् (प्रातिपदिक; ‘दामन्’ = बन्ध/गृह/आवास, ‘house/abode’; RV usage often ‘householder/host’ as epithet)

• विश्वचर्षणे: O (Agni), of all peoples / belonging to all men
• विश्वचर्षणे: सम्बोधन (आह्वान/विशेषण)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: विश्व-चर्षणि (समास; विश्व ‘all’ + चर्षणि ‘men/peoples’)

• अग्निम्: Agni
• अग्निम्: कर्म (स्तु-क्रियायाः)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• विश्वमनो: O all-minded / whose mind is for all
• विश्वमनो: सम्बोधन/विशेषण
• Type: Adjective (epithet)
• Root: विश्व-मनस् (समास; विश्व ‘all’ + मनस् ‘mind’)

• गिरा: with (my) hymn/speech
• गिरा: करण (स्तु-करणम्: ‘by/with a hymn’)
• Type: Noun
• Root: गिर् (स्त्री; ‘speech, hymn’)

• उत: and, also
• उत: समुच्चय/अन्वय (connector)
• Type: Indeclinable
• Root: उत (निपात)

• स्तुषे: I praise
• स्तुषे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √स्तु (स्तुति)

• विष्पर्धसः: of the rival/contending (one); of rivalry
• विष्पर्धसः: सम्बन्ध (षष्ठी: ‘of’)
• Type: Noun/Adjective (collective)
• Root: वि-√स्पर्ध् → विष्पर्धस् (प्रातिपदिक; ‘rivalry/contest’, RV also ‘rivals/contenders’)

• रथानाम्: of chariots
• रथानाम्: सम्बन्ध (षष्ठी: ‘of’)
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)