Rig Veda 7.18.19: Mandala 7, Sukta 18, Mantra 19

Sukta 7.18

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

आवदिन्द्रं यमुना तृत्सवश्च प्रात्र भेदं सर्वताता मुषायत् । अजासश्च शिग्रवो यक्षवश्च बलिं शीर्षाणि जभ्रुरश्व्यानि ॥

Sanskrit recitationRig Veda 7.18.19

Transliteration

ā́vad índraṁ yamúnā tṛ́tsavaś ca prā́tra bhedáṁ sarvátātā muṣāyat | ajā́saś ca śígravo yákṣavaś ca balíṁ śīrṣā́ṇi jabhrur áśvyāni ||

Translation

جلبت يَمُنا والـتِرتسو (Tṛtsu) المجاهدون عونَ إندرا؛ وهنا سَرْفَتاتَا (Sarvatātā) اختلس «الكسر»—وسيلةَ التفريق—من العدو. وجاء الأجاس (Ajās) والشيغرو (Śigrus) والياكشو (Yakṣus) بالجزية: رؤوساً وقوى خيلٍ سريعة، مسلّمين قواهم الحيوية للنظام الظافر.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• आवत्: he helped / protected
• आवत्: Kriyā (मुख्य क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव् (रक्षण-गत्यर्थ) / अव (प्रत्यव-रक्षण) धातु

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• यमुनाः: of the Yamunā
• यमुनाः: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: यमुना (नदी-नाम, प्रातिपदिक)

• तृत्सवः: the Tṛtsus
• तृत्सवः: Kartā
• Type: Noun
• Root: तृत्सु (जन/गोत्र-नाम, प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• प्रातर्: early / in the morning
• प्रातर्: Adhikaraṇa (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रातर् (अव्यय)

• भेदम्: a breach / split
• भेदम्: Karma
• Type: Noun
• Root: भेद (प्रातिपदिक; √भिद् ‘to split’ से)

• सर्वताताः: of the all-spreading (host/force)
• सर्वताताः: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: सर्वताति (प्रातिपदिक; ‘सर्व-ताति’ = सर्वत्र-प्रसार/व्याप्ति)

• मुषायत्: he stole / carried off
• मुषायत्: Kriyā (सहायक क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुष् (स्तेय/हरण)

• अजासः: the Ajās
• अजासः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अज (प्रातिपदिक; ‘अज’ = बकरा/अज-जन)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• शिग्रवः: the Śigravas
• शिग्रवः: Kartā
• Type: Noun
• Root: शिग्रु/शिग्रव (जन-नाम, प्रातिपदिक)

• यक्षवः: the Yakṣavas
• यक्षवः: Kartā
• Type: Noun
• Root: यक्षु/यक्षव (जन-नाम, प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• बलिम्: tribute / offering
• बलिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: बलि (प्रातिपदिक)

• शीर्षाणि: heads (as trophies)
• शीर्षाणि: Karma (बलि-विशेषणार्थ समास/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शीर्षन् (प्रातिपदिक)

• जभ्रुः: they bore / carried
• जभ्रुः: Kriyā
• Type: Verb
• Root: भृ (धारण/हरण) with reduplication (ज-भृ)

• अश्व्यानि: pertaining to horses / horse(-like)
• अश्व्यानि: Karma (शीर्षाणि-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अश्व्य (अश्व-सम्बन्धी; प्रातिपदिक)