Rig Veda 7.101.2: Mandala 7, Sukta 101, Mantra 2

Sukta 7.101

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Parjanya

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

यो वर्धन ओषधीनां यो अपां यो विश्वस्य जगतो देव ईशे । स त्रिधातु शरणं शर्म यंसत्त्रिवर्तु ज्योतिः स्वभिष्ट्यस्मे ॥

Sanskrit recitationRig Veda 7.101.2

Transliteration

yó várdhana óṣadhīnām yó apā́ṃ yó víśvasya jágato devá ī́śe | sá tridhā́tu śaraṇáṃ śárma yaṃsat trivártu jyótiḥ sv-abhiṣṭy àsmé ||

Translation

هو مُنمّي النباتات، وسيّدُ المياه، وهو الإلهُ الذي يحكمُ كلَّ ما يتحرّك—فليهبْ لنا ملجأً وسَكينةً ذاتَ أُسُسٍ ثلاث؛ وليُقِمْ فينا نورًا يدورُ في ثلاثِ حركات، نَيْلًا محمودًا.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: कर्तृ (सम्बन्ध-उपवाक्ये) / विशेष्यः
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वर्धनः: the increaser, promoter
• वर्धनः: कर्तृ/विशेषण-भावः (यः … वर्धनः)
• Type: Noun
• Root: वर्धन (प्रातिपदिक; √वृध् ‘to grow, increase’)

• ओषधीनाम्: of the plants / herbs
• ओषधीनाम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: ओषधि (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: कर्तृ (सम्बन्ध-उपवाक्ये)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अपाम्: of the waters
• अपाम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: अप्/आप् (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: कर्तृ (सम्बन्ध-उपवाक्ये)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विश्वस्य: of all, of the whole
• विश्वस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• जगतः: of the moving world / of the universe
• जगतः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक; √गम्/√जग् ‘to move’)

• देवः: the god
• देवः: कर्तृ (ईशे इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• ईशे: rules, is lord over
• ईशे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √ईश् (to rule, possess)

• सः: he
• सः: कर्तृ (यंसत् इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्रिधातु: threefold / having three constituents
• त्रिधातु: कर्म (यंसत्—किं? शरणम्)
• Type: Adjective
• Root: त्रिधातु (प्रातिपदिक; त्रि + धातु)

• शरणम्: refuge
• शरणम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: शरण (प्रातिपदिक)

• शर्म: comfort, protection, bliss
• शर्म: कर्म (यंसत्—किं? शर्म)
• Type: Noun
• Root: शर्मन्/शर्म (प्रातिपदिक)

• यंसत्: may he grant / let him bestow
• यंसत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √यम् (to give, grant, bestow; ‘यंस्’ as Vedic present/aorist stem)

• त्रिवर्तु: threefold-turning / having three courses
• त्रिवर्तु: कर्म (यंसत्—किं? ज्योतिः)
• Type: Adjective
• Root: त्रिवर्तु (प्रातिपदिक; त्रि + वर्तु)

• ज्योतिः: light, radiance
• ज्योतिः: कर्म
• Type: Noun
• Root: ज्योतिस् (प्रातिपदिक)

• स्वभिष्टि: with good help / with favorable aid
• स्वभिष्टि: करण
• Type: Noun
• Root: स्वभिष्टि (प्रातिपदिक; स्व + भिष्टि)

• अस्मे: for us / to us
• अस्मे: सम्प्रदान/अधिकरण (to/for us) بحسب वैदिकप्रयोगः
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)