Rig Veda 6.62.3: Mandala 6, Sukta 62, Mantra 3

Sukta 6.62

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya

Devata: Aśvinau

Chandas: Jagatī (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

ता ह त्यद्वर्तिर्यदरध्रमुग्रेत्था धिय ऊहथुः शश्वदश्वैः । मनोजवेभिरिषिरैः शयध्यै परि व्यथिर्दाशुषो मर्त्यस्य ॥

Sanskrit recitationRig Veda 6.62.3

Transliteration

tā́ ha tyád vartír yád arádhram ugrā́ itthā́ dhíya ūhathuḥ śáśvad áśvaiḥ | manó-javebhir iṣiráiḥ śayádhyai párí vyáthir dāśúṣo mártyasya ||

Translation

أنتما، أيّها الجبّاران، حقًّا استخرجتما ذلك المسلك غير المنقطع؛ وهكذا تحملان الإلهام (dhī) بخيولكما الدائمة الحضور—سريعة كالفكر، متوثّبة—حول الفاني الذي يقدّم القربان، فتزيلان كربه وتهزّان عنه العوائق.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ता: those two (f.)
• ता: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ह: indeed, surely
• ह: —
• Type: Indeclinable
• Root: ह (निपात)

• त्यत्: that (yonder thing)
• त्यत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (त्यद्-आदेशः, सर्वनाम)

• वर्तिः: course, track, path
• वर्तिः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वर्ति (प्रातिपदिक; √वृत्/√वर्त् ‘to turn, proceed’ से)

• यत्: which
• यत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: यद् (संबन्ध-सर्वनाम)

• अध्रम्: not firm/straight; unsteady, irregular
• अध्रम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अध्र (प्रातिपदिक)

• उग्रे: O mighty (two)
• उग्रे: Kartā
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)

• इत्था: thus, in this manner
• इत्था: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत्था (अव्यय)

• धियः: thoughts, insights, prayers
• धियः: Karma
• Type: Noun
• Root: धि (प्रातिपदिक)

• ऊहथुः: you two have devised/pondered
• ऊहथुः: —
• Type: Verb
• Root: √ऊह् (ऊहते ‘to ponder, devise, infer’)

• शश्वत्: always, continually
• शश्वत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: शश्वत् (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक)

• अश्वैः: with horses
• अश्वैः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)

• मनोजवेभिः: with mind-swift (horses)
• मनोजवेभिः: Karaṇa
• Type: Adjective
• Root: मनोजव (प्रातिपदिक; मनस्+जव ‘mind-swift’)

• इषिरैः: vigorous, impetuous
• इषिरैः: Karaṇa
• Type: Adjective
• Root: इषिर (प्रातिपदिक)

• शयध्यै: to speed/drive on (infinitive)
• शयध्यै: —
• Type: Verb
• Root: √शद्/√शी? (वेदिक-रूप; ‘to go/drive/press on’ अर्थे; infinitive)

• परि: around, all around
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• व्यथिः: trembling, agitation, distress
• व्यथिः: Kartā
• Type: Noun
• Root: व्यथि (प्रातिपदिक; √व्यथ् ‘to tremble, be agitated’)

• दाशुषः: of the giver (worshipper)
• दाशुषः: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: दाशुष् (प्रातिपदिक; √दा ‘to give’ से ‘giver’)

• मर्त्यस्य: of the mortal
• मर्त्यस्य: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)