Rig Veda 5.4.5: Mandala 5, Sukta 4, Mantra 5

Sukta 5.4

Rishi: Atri (Ātreya tradition) (traditional ascription for RV 5.4)

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

जुष्टो दमूना अतिथिर्दुरोण इमं नो यज्ञमुप याहि विद्वान् । विश्वा अग्ने अभियुजो विहत्या शत्रूयतामा भरा भोजनानि ॥

Recitation with translationRig Veda 5.4.5

Transliteration

juṣṭó damū́nā átithir duroṇá imáṃ no yajñám úpa yāhi vidvā́n | viśvā agne abhiyújo vihatya śatrūyatā́m ā́ bharā́ bhojanā́ni ||

Translation

يا أغني، يا من سُرِرتَ واستقررتَ في الدار، أيها الضيف العارف—ادنُ من يَجْنَا هذا الذي لنا. وبعد أن تُحَطِّمَ كلَّ من يضغط علينا عداوةً، فاجلب إلينا المتاع: القوتَ والوفرةَ التي تُثَبِّتُ الكيانَ الباطن.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• जुष्टः: pleased, well-disposed
• जुष्टः: विशेषण (अग्नेः) / कर्तृसम्बन्धी
• Type: Adjective
• Root: जुष् (धातु) → जुष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• दमूनाः: house-lord, domestic (Agni as master of the house)
• दमूनाः: विशेषण (अग्नेः)
• Type: Adjective
• Root: दमूना (प्रातिपदिक; ‘घर/दम’ + ‘ऊना/वन’ प्रकारः; अग्निविशेषण)

• अतिथिः: guest
• अतिथिः: कर्तृ/सम्बोधनार्थ-विशेष्य (अग्निः ‘अतिथिः’)
• Type: Noun
• Root: अतिथि (प्रातिपदिक)

• दुरोणे: in the house, in the dwelling
• दुरोणे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: दुरोण (प्रातिपदिक; ‘घर/गृह’)

• इमम्: this
• इमम्: कर्म (यज्ञम्-विशेषण)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम)

• नः: our / to us
• नः: सम्बन्ध/सम्प्रदान (यज्ञस्य ‘our’)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• यज्ञम्: sacrifice, ritual
• यज्ञम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• उप: near, towards
• उप: क्रियाविशेषण (आगमनस्य समीपत्वम्)
• Type: Indeclinable
• Root: उप (उपसर्ग/अव्यय)

• याहि: come!
• याहि: क्रिया (आह्वान)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)

• विद्वान्: knowing, wise
• विद्वान्: विशेषण (अग्नेः)
• Type: Adjective
• Root: विद् (धातु) → विद्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• विश्वाः: all
• विश्वाः: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• अभियुजः: attackers, assailants
• अभियुजः: कर्म (शत्रून्-विशेषणार्थ: assailants)
• Type: Noun/Adjective
• Root: अभि-युज् (कृदन्त/प्रातिपदिक; ‘जो अभितः युनक्ति/युज्यते’)

• विहत्या: having smitten, after slaying
• विहत्या: क्रियाविशेषण (भरा इत्यस्य पूर्वकर्म)
• Type: Verbal adjective (gerund-like) / Indeclinable in sense
• Root: वि-हन् (धातु) → विहत्य (कृदन्त; ‘having struck down’)

• शत्रूयताम्: of the hostile (ones)
• शत्रूयताम्: सम्बन्ध (अभियुजः—‘of hostile (men)’)
• Type: Kṛdanta (participle)
• Root: शत्रूय (धातु/नामधातु: ‘to act as an enemy, be hostile’)

• आ: hither, towards (us)
• आ: क्रियाविशेषण (आ-भरा: ‘bring hither’)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• भरा: bring!
• भरा: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भृ (धातु)

• भोजनानि: foods, enjoyments, gifts
• भोजनानि: कर्म
• Type: Noun
• Root: भोजन (प्रातिपदिक; ‘food, enjoyment, gifts’)