Rig Veda 4.5.2 — Mandala 4, Sukta 5, Mantra 2
Sukta 4.5
Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Agni Vaiśvānara
Chandas: Trishtubh (probable; verify)
Samhita Patha (Devanagari)
मा निन्दत य इमां मह्यं रातिं देवो ददौ मर्त्याय स्वधावान् । पाकाय गृत्सो अमृतो विचेता वैश्वानरो नृतमो यह्वो अग्निः ॥
Transliteration
mā́ nindata yá imā́ṃ máhyaṃ rātíṃ devó dadā́u mártyāya sva-dhā́vān | pā́kāya gṛ́tso amṛ́to ví-cetā vaiśvānaráḥ nṛ́-tamo yahvó agníḥ ||
Translation
لا تَلُوموا الإلهَ الذي وهبني هذه العطيّةَ لإنسانٍ فانٍ ذي سْفَدْهافان (svadhāvān)، صاحبِ ناموسِ قوّتِه الذاتيّة. وللنفسِ التي تنضجُ، يصيرُ أَغْنِي—المتوقِّدُ، الأشدُّ رجولةً، فايشفانارا (Vaiśvānara)—خالداً مُميِّزَ البصيرة، مُلهَماً ساعياً، عارفاً بمسالكِ الوعي.
Word by Word
माdo not
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध) अव्यय
निन्दत(you all) should blame / revile
निन्दत:
क्रिया (कर्तृ-आदेशः) / संबोधित-कर्तृ
TypeVerb
Rootनिन्द्
यःwho
यः:
कर्तृ (ददौ) / सम्बन्ध-प्रत्यय
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इमाम्this
इमाम्:
कर्म (रा॒तिम्) विशेषण
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मह्यम्to me
मह्यम्:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रातिम्gift, bounty
रातिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootराति (स्त्री) < √रा (दा/प्रदानार्थ) / रा-प्रातिपदिक
देवःthe god
देवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव
ददौgave
ददौ:
क्रिया
TypeVerb
Rootदा
मर्त्यायto a mortal
मर्त्याय:
सम्प्रदान (प्रयोजन/लाभार्थ) / अधिकरण-भाव
TypeNoun
Rootमर्त्य
स्वधावान्possessing svadhā (inherent power/ritual potency)
स्वधावान्:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootस्वधा + वत् (मतुप्-प्रत्यय)
पाकायto the simple/innocent one (or: to the ripened/wise one, context-dependent)
पाकाय:
सम्प्रदान
TypeNoun/Adjective
Rootपाक
गृत्सःGṛtsa (name/epithet of the seer)
गृत्सः:
कर्तृ/सम्बन्ध (अग्निः इति समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootगृत्स
अमृतःimmortal
अमृतः:
कर्तृ-विशेषण (गृत्सः/अग्निः)
TypeAdjective
Rootअमृत
विचेताdiscerning, wise
विचेता:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective/Noun
Rootवि + चेत (प्रातिपदिक: विचेतस्/विचेता)
वैश्वानरःVaiśvānara (Agni as belonging to all men)
वैश्वानरः:
कर्तृ (अग्निः इति समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootवैश्वानर
नृतमःmost manly / best among men
नृतमः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootनृतम (नृ + तमप्)
यह्वःmighty, impetuous
यह्वः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootयह्व
अग्निःAgni
अग्निः:
कर्तृ/सम्बन्ध (समनाधिकरण-समूहः)
TypeNoun
Rootअग्नि
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.