Rig Veda 4.41.1 — Mandala 4, Sukta 41, Mantra 1
Sukta 4.41
Rishi: Vāmadeva Gautama (Maṇḍala 4 context)
Devata: Indra-Varuṇa (paired powers: forceful victory + vast law/purity)
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
इन्द्रा को वां वरुणा सुम्नमाप स्तोमो हविष्माँ अमृतो न होता । यो वां हृदि क्रतुमाँ अस्मदुक्तः पस्पर्शदिन्द्रावरुणा नमस्वान् ॥
Transliteration
índrā́ kó vāṃ varuṇā́ sumnám āpa stómo havíṣmāṃ amṛ́to ná hótā | yó vāṃ hṛdí krátumān asmád uktaḥ pásparśad indrāvaruṇā́ námasvān ||
Translation
يا إندرا وفارونا، أيُّ ترنيمةٍ مقرونةٍ بالقرابين بلغت نعمتكما، كالكاهنِ (الهوتَر) الخالدِ الحاملِ للهَفِس؟ إنَّ قولَنا، الموهوبَ كْرَتو (العزمَ المقدّس) في القلب، قد مسَّكما—يا إندرا-فارونا—ساجدًا بخشوعٍ ونَمَس.
Word by Word
इन्द्राO Indra
इन्द्रा:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
कःwho?
कः:
कर्तृ (प्रश्नवाचक) / विषय
TypePronoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाम्of you two
वाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
वरुणाO Varuṇa
वरुणा:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
सुम्नम्favor, grace
सुम्नम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसुम्न (प्रातिपदिक)
आपhas obtained / has reached
आप:
क्रिया
TypeVerb
Rootआप् (धातु) ‘to obtain, reach’
स्तोमःthe hymn of praise
स्तोमः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक)
हविष्मान्bearing oblation
हविष्मान्:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootहविष्मन्त् (प्रातिपदिक; -मन्त् adjectival)
अमृतःimmortal
अमृतः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective/Noun
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
सम्बन्ध (उपमान-चिह्न)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
होताthe Hotṛ-priest (invoker)
होता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
वाम्of you two
वाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
हृदिin the heart
हृदि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootहृद् (प्रातिपदिक)
क्रतुमान्having resolve/ritual insight
क्रतुमान्:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootक्रतुमन्त् (प्रातिपदिक; -मन्त् adjectival)
अस्मत्-उक्तःuttered by us
अस्मत्-उक्तः:
कर्तृ-विशेषण (of यः) / हेतु-भाव
TypeParticiple (compound adjective)
Rootअस्मद् (सर्वनाम) + उक्त (कृदन्त; √वच्)
पस्पर्शत्has touched
पस्पर्शत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√स्पृश् (धातु) ‘to touch’
इन्द्रावरुणाO Indra and Varuṇa
इन्द्रावरुणा:
सम्बोधन
TypeNoun (dual deity-compound)
Rootइन्द्र-वरुण (द्वन्द्व-समास प्रातिपदिक)
नमस्वान्reverent, bearing homage
नमस्वान्:
कर्तृ-विशेषण (of यः)
TypeAdjective
Rootनमस् + वान् (प्रातिपदिक; possessive -वान्)
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.