Rig Veda 4.19.8: Mandala 4, Sukta 19, Mantra 8

Sukta 4.19

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Indra

Chandas: Trishtubh

Samhita Patha (Devanagari)

पूर्वीरुषसः शरदश्च गूर्ता वृत्रं जघन्वाँ असृजद्वि सिन्धून् । परिष्ठिता अतृणद्बद्बधानाः सीरा इन्द्रः स्रवितवे पृथिव्या ॥

Recitation with translationRig Veda 4.19.8

Transliteration

pūrvī́r uṣásaḥ śáradaś ca gūrtā́ vṛ́traṁ jaghanvā́ṁ asṛ́jad ví síndhūn | pári-sthitā atṛṇad badbadhānā́ḥ sīrā́ índraḥ sravitáve pṛthivyā́ḥ ||

Translation

حُبِسَتْ فُجورٌ كثيرةٌ ومواسمُ؛ فلمّا قتلَ إندرا ڤِرْترا (Vṛtra) أطلقَ الأنهار. والواقفونَ حولها—المسدودون—فُكَّتْ عُقَدُهم وأُجْرُوا؛ وجعلَ إندرا الجداولَ تجري على الأرض.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• पूर्वीः: former, earlier (many)
• पूर्वीः: कर्तृ (उषसः-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक) < पर (PIE *per- ‘before, forward’)

• उषसः: dawns
• उषसः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: उषस् (प्रातिपदिक)

• शरदः: autumns, seasons (years)
• शरदः: कर्तृ (उषसः-सह समुच्चितम्)
• Type: Noun
• Root: शरद् (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• गूर्ताः: praised, celebrated
• गूर्ताः: कर्तृ (उषसः/शरदः-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: गूर्त (कृदन्त-प्रातिपदिक); √गॄ/गॢ (गिर्/गॄ) ‘स्तुतौ/उद्गीथे’ → ‘स्तुत/प्रशस्त’ (वेद.)

• वृत्रम्: Vṛtra (the obstructer)
• वृत्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वृत्र (प्रातिपदिक) < √वृ (वरणे/आवरणे) ‘to cover, obstruct’

• जघन्वान्: having slain
• जघन्वान्: कर्तृ (इन्द्रः)
• Type: Participle
• Root: √हन् (हिंसायाम्) ‘to slay’ (परिपूर्ण/वेद. परस्मैपद-परस्मैपदीय परिप्रयोगः); परिपूर्ण-रूप ‘जघन्वान्’ (perf. act. ptc.)

• असृजत्: released, let loose
• असृजत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √सृज् (सर्जने) ‘to release, let flow’

• वि: apart, forth
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि

• सिन्धून्: rivers, streams
• सिन्धून्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सिन्धु (प्रातिपदिक)

• परिष्ठिताः: standing around, encompassing
• परिष्ठिताः: कर्तृ (सीराः-विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: परि-√स्था (स्थितौ) ‘to stand around’ → ‘परिष्ठित’ (ppp)

• अतृणत्: cleft, pierced
• अतृणत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √तृद्/तृण् (छेदने/विदारणे; वेद. ‘to pierce, cleave’)

• बद्बधानाः: pressing/hemming in, constraining
• बद्बधानाः: कर्तृ (सीराः-विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: √बध् (वधने/बन्धने; वेद. ‘to bind, press, constrain’) with reduplication ‘बद्बध-’; middle participle ‘-आन’

• सीराः: channels, furrows (stream-beds)
• सीराः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सीर (प्रातिपदिक; ‘ploughs/ploughshares’; वेद. जलप्रवाह-रूपेण ‘furrows/streams’)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• स्रवितवे: to flow
• स्रवितवे: प्रयोजन (अर्थे)
• Type: Verbal noun (Infinitive)
• Root: √स्रु (स्रवणे) ‘to flow’ → ‘स्रवितु’ (infinitive-stem)

• पृथिव्याः: of the earth
• पृथिव्याः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)