Rig Veda 4.19.7: Mandala 4, Sukta 19, Mantra 7

Sukta 4.19

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Indra

Chandas: Trishtubh (probable; some textual difficulties in this verse)

Samhita Patha (Devanagari)

प्राग्रुवो नभन्वो न वक्वा ध्वस्रा अपिन्वद्युवतीॠतज्ञाः । धन्वान्यज्राँ अपृणक्तृषाणाँ अधोगिन्द्रः स्तर्यो दंसुपत्नीः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 4.19.7

Transliteration

prā́gruvo nabhánvo na vakvā́ dhvasrā́ apinvad yuvatī́r ṛtá-jñāḥ | dhánvāny ájrāṁ apṛṇak tṛṣāṇā́m ádhog índraḥ staryò dám-supatnīḥ ||

Translation

تقدّمَ حَمَلَةُ السحابِ إلى الأمامِ لا يتلعثمون؛ فالمظلمونَ ملأوا القوى الفتيّةَ العارفةَ بـṚta (النظامِ الحقّ الكوني). والبراري العطشى والمفاوز القاحلة أتمّها امتلاءً؛ وإندرا، الصانعُ الحكيم، استدرَّ الجداولَ، قوى القرين، قريناتِ بيتِ المهارة.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• प्राक्: forward, in front
• प्राक्: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: प्राञ्च्/प्राक् (दिक्-प्रत्यय, अव्यय)

• रुवः: the roaring/crying ones
• रुवः: Kartā
• Type: Noun/Adjective
• Root: रु (धातु) → रुव (कृदन्त-प्रातिपदिक) अथवा रुव (नाम)

• नभन्वः: cloudy, sky-going (cloud-like)
• नभन्वः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: नभन्/नभस् (प्रातिपदिक) + वन् (मतुप्/वन्-प्रत्यय) → नभन्व

• न: like/as; (also) not (contextually: like)
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• वक्वाः: eloquent/speaking ones
• वक्वाः: Kartā
• Type: Noun/Adjective
• Root: वक्व (प्रातिपदिक; ‘वाच्/वक्’ से)

• ध्वस्राः: dark/grey (mares/cows)
• ध्वस्राः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: ध्वस्र (प्रातिपदिक)

• अपिन्वत्: he caused to swell/filled
• अपिन्वत्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: पिव्/प्याय् (धातु) + अपि- (उपसर्ग) → अपि-पिन्व्

• युवतीः: young women; young (fem.)
• युवतीः: Karma
• Type: Noun
• Root: युवती (प्रातिपदिक)

• ऋतज्ञाः: knowing ṛta (cosmic order)
• ऋतज्ञाः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: ऋत-ज्ञ (प्रातिपदिक; ‘ऋत’ + ‘ज्ञा/ज्ञ’ )

• धन्वानि: wastes/deserts; dry tracts
• धन्वानि: Karma
• Type: Noun
• Root: धन्वन् (प्रातिपदिक)

• अज्रान्: open, unobstructed; wide
• अज्रान्: Viśeṣaṇa (of धन्वानि) / Karma
• Type: Adjective
• Root: अज्र (प्रातिपदिक)

• अपृणक्: he filled
• अपृणक्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: पॄ/पृ (धातु ‘to fill’) + आ/अप? (यहाँ: अ-augment) → अपृणक्

• तृषाणाम्: of the thirsty ones
• तृषाणाम्: Sambandha
• Type: Noun
• Root: तृषा (प्रातिपदिक)

• अधोगिन्: going downward; descending
• अधोगिन्: Kartā
• Type: Adjective
• Root: अधस् (अव्यय/उपसर्ग) + गिन् (प्रातिपदिक; ‘गम्’ से) → अधोगिन्

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Kartā
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• स्तर्यः: spreading/laying out
• स्तर्यः: Viśeṣaṇa (of इन्द्रः)
• Type: Adjective
• Root: स्तर्य (प्रातिपदिक; ‘स्तॄ/स्तृ’ ‘to spread/lay’ से)

• दंसुपत्नीः: wives of skill/ritual power (i.e., attendant women/consorts)
• दंसुपत्नीः: Karma
• Type: Noun
• Root: दंसु-पत्नी (समास; दंसु ‘कर्म/कौशल’ + पत्नी)