Rig Veda 3.8.6: Mandala 3, Sukta 8, Mantra 6

Sukta 3.8

Rishi: Vasiṣṭha (traditional for RV 3.8)

Devata: Vanaspati (sacrificial tree/post) with attendant gods

Chandas: Triṣṭubh (probable; requires full hymn metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

यान्वो नरो देवयन्तो निमिम्युर्वनस्पते स्वधितिर्वा ततक्ष । ते देवासः स्वरवस्तस्थिवांसः प्रजावदस्मे दिधिषन्तु रत्नम् ॥

Transliteration

yā́n vo náro devayánto nimimyúr vánaspate svádhitir vā tatákṣa | té devā́saḥ sváravas tasthivā́ṃsaḥ prajā́vad asmé didhiṣantu rátnaṃ ||

Translation

يا سيّدَ الشجر (Vanaspati)، ما قاسه رجالُك الساعون إلى الآلهة، أو ما صاغته الفأسُ اللامعة—فلتجعلْ تلك الآلهة، القائمةُ في ضيائها الخاص، فينا ratna: كنزًا غنيًّا بـprajā (نسلٍ ووفرةٍ مُولِّدة).

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यान्: whom/which (those)
• यान्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / य- (relative pronoun stem)

• वः: of you (your)
• वः: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• नरः: men
• नरः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)

• देवयन्तः: worshipping the gods, god-seeking
• देवयन्तः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective/Participle
• Root: देवयन्त् (देवय् + शतृ; from denom. verb देवयति ‘to worship/seek the gods’)

• निमिम्युः: they fashioned, they built
• निमिम्युः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √मा (मि) ‘to measure; to form/build’ with नि-; (Vedic perfect/aorist-type form)

• वनस्पते: O Lord of the wood (tree; wood-deity)
• वनस्पते: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: वनस्पति (प्रातिपदिक)

• स्वधितिः: the axe
• स्वधितिः: कर्तृ (विकल्पे)
• Type: Noun
• Root: स्वधिति (प्रातिपदिक)

• वा: or
• वा: समुच्चय/विकल्प
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)

• ततक्ष: he/it fashioned, hewed
• ततक्ष: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √तक्ष् ‘to hew, fashion, carpenter’

• ते: they (those)
• ते: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• देवासः: the gods
• देवासः: कर्तृ (अप्पोजिशन to ते)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• स्वरवः: possessing svar (light/heavenly radiance)
• स्वरवः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: स्वरवत् (प्रातिपदिक; ‘having svar/sunlight/voice’; Vedic stem)

• तस्थिवांसः: having stood, standing firm
• तस्थिवांसः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: √स्था ‘to stand’ → तस्थिवांस् (perfect active participle)

• प्रजावत्: with offspring, progeny-rich
• प्रजावत्: विशेषण (फल-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: प्रजावत् (प्रातिपदिक)

• अस्मे: to us / for us
• अस्मे: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• दिधिषन्तु: let them bestow
• दिधिषन्तु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √धा ‘to place, bestow’ with desiderative stem दिधिष-

• रत्नम्: treasure, gift
• रत्नम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: रत्न (प्रातिपदिक)