Rig Veda 3.61.5: Mandala 3, Sukta 61, Mantra 5

Sukta 3.61

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional)

Devata: Uṣas

Chandas: Triṣṭubh (likely)

Samhita Patha (Devanagari)

अच्छा वो देवीमुषसं विभातीं प्र वो भरध्वं नमसा सुवृक्तिम् । ऊर्ध्वं मधुधा दिवि पाजो अश्रेत्प्र रोचना रुरुचे रण्वसंदृक् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 3.61.5

Transliteration

ácchā vo devī́m uṣásaṃ vi-bhātī́ṃ prá vo bharadhvaṃ námasā su-vṛktím | ūrdhvám madhudhā́ diví pā́jo aśret prá rocanā́ ruruce raṇvá-sandṛk ||

Translation

إلى الإلهة أُشَس (الفجر) المتلألئة قدِّموا—بخشوعٍ وسجود—ترنيمتكم المحكمة الصوغ. لقد ارتقى وهجُها الحاملُ للعسل عاليًا في السماء؛ فالمجالاتُ المضيئةُ تتلألأ—هي ذاتُ الرؤيةِ البهيجةِ قد أنارت العوالم.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अच्छा: towards, hither
• अच्छा: Adhikaraṇa (गत्यर्थ-निर्देश) / उपपद
• Type: Indeclinable
• Root: अञ्च् (गत्यर्थ) / अव्ययीभूत ‘अच्छा’

• वः: to you (pl.)
• वः: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• देवीम्: the goddess
• देवीम्: Karma
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक: देव- + ई)

• उषसम्: Uṣas (Dawn)
• उषसम्: Karma (देवीम् उषसम् = ‘goddess Uṣas’)
• Type: Noun
• Root: उषस् (प्रातिपदिक)

• विभातीम्: shining forth
• विभातीम्: Karma (विशेषण) / सम्बन्ध
• Type: Adjective/Participle
• Root: वि-भा (धातु √भा ‘to shine’) → वर्तमान कृदन्त

• प्र: forth
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• वः: to you (pl.)
• वः: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• भरध्वम्: bring, bear (you all)
• भरध्वम्: — (आख्यात) / कर्तृ-आह्वान
• Type: Verb
• Root: √भृ (भरणे) + ध्वम्

• नमसा: with reverence, by homage
• नमसा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)

• सुवृक्तिम्: a well-fashioned hymn
• सुवृक्तिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सु-वृक्ति (प्रातिपदिक; सु + वृक्ति ‘well-turned hymn/utterance’)

• ऊर्ध्वम्: upwards
• ऊर्ध्वम्: Adhikaraṇa (दिशा) / क्रियाविशेषण
• Type: Adjective/Adverb
• Root: ऊर्ध्व (प्रातिपदिक)

• मधुधा: sweetly, with honey
• मधुधा: Karaṇa (रीति/प्रकार) / क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: मधु + धा (अव्यय-प्रत्यय ‘-धा’)

• दिवि: in heaven, in the sky
• दिवि: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव् (प्रातिपदिक ‘दिव्’)

• पाजः: radiance, splendor
• पाजः: Kartā
• Type: Noun
• Root: पाजस् (प्रातिपदिक; ‘radiance, strength, splendor’)

• अश्रेत्: reached, mounted, rose up to
• अश्रेत्: — (आख्यात)
• Type: Verb
• Root: आ-√श्रि (श्रयणे ‘to lean/attach; to reach’)

• प्र: forth
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (निपात)

• रोचना: the bright realms/lights
• रोचना: Karma
• Type: Noun
• Root: रोचना (प्रातिपदिक; ‘bright spaces/lights’)

• रुरुचे: has shone, shone forth
• रुरुचे: — (आख्यात)
• Type: Verb
• Root: √रुच् (दीप्तौ)

• रण्वसंदृक्: of delightful appearance; lovely-looking
• रण्वसंदृक्: Kartā-विशेषण / सम्बन्ध
• Type: Adjective (compound)
• Root: रण्व (प्रातिपदिक ‘delightful, charming’) + संदृश्/दृश् (प्रातिपदिक ‘दृक्’ = ‘seeing, appearance’)