Rig Veda 3.61.3: Mandala 3, Sukta 61, Mantra 3

Sukta 3.61

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional)

Devata: Uṣas

Chandas: Triṣṭubh (likely)

Samhita Patha (Devanagari)

उषः प्रतीची भुवनानि विश्वोर्ध्वा तिष्ठस्यमृतस्य केतुः । समानमर्थं चरणीयमाना चक्रमिव नव्यस्या ववृत्स्व ॥

Recitation with translationRig Veda 3.61.3

Transliteration

uṣáḥ pratī́cī búhvanāni viśvóūrdhvā́ tiṣṭhasy amṛ́tasya ketúḥ | samānám árthaṃ caraṇī́yamānā cakrám iva navyasyā́ vavṛtsva ||

Translation

يا أُشَس (الفجر)، وأنتِ مُقْبِلةٌ إلينا، تقفين شامخةً فوق جميع العوالم، آيةً (كِتو ketu) للَّا مائت. وإذ تمضين إلى الغاية نفسها، تُجدِّدين ذاتكِ مرارًا، كالعجلة، أجدَّ فأجدَّ في عودتكِ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उषाः: Uṣas (Dawn)
• उषाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: उषस्- (प्रातिपदिक) < √उष् (उषँ) ‘उदय/दीप्ति’

• प्रतीची: facing toward (us)/coming toward
• प्रतीची: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: प्रतीच्- (प्रातिपदिक) < प्रति + अञ्च् ‘पश्चात्/विपरीत-दिशा’

• भुवनानि: worlds; beings/abodes
• भुवनानि: कर्म
• Type: Noun
• Root: भुवन- (प्रातिपदिक) < √भू ‘भवति’

• विश्वा: all
• विश्वा: कर्म
• Type: Adjective
• Root: विश्व- (प्रातिपदिक)

• ऊर्ध्वा: upright; aloft
• ऊर्ध्वा: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: ऊर्ध्व- (प्रातिपदिक)

• तिष्ठसि: thou standest
• तिष्ठसि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √स्था (तिष्ठति)

• अमृतस्य: of immortality; of the immortal (order)
• अमृतस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अमृत- (प्रातिपदिक)

• केतुः: banner; sign; radiant mark
• केतुः: कर्तृ/समानााधिकरण (उषाः = केतुः)
• Type: Noun
• Root: केतु- (प्रातिपदिक)

• समानम्: the same
• समानम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: समान- (प्रातिपदिक)

• अर्थम्: aim; purpose; meaning
• अर्थम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अर्थ- (प्रातिपदिक)

• चरणीयमाना: moving/going along the course to be traversed
• चरणीयमाना: कर्तृ
• Type: Participle (verbal adjective)
• Root: चर् (√चर्) + अनीय (gerundive) → चरणीय; + मान (शानच्) ‘being/going’

• चक्रम्: wheel
• चक्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: चक्र- (प्रातिपदिक)

• इव: like
• इव: सम्बन्ध (उपमा)
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• नव्यस्याः: of the new (fresh)
• नव्यस्याः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: नव्य- (प्रातिपदिक)

• ववृत्स्व: turn/roll on; revolve (thyself)
• ववृत्स्व: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वृत् (वृणोति/वर्तते); here: desiderative/iterative perfect-like form used injunctively