Rig Veda 3.57.4: Mandala 3, Sukta 57, Mantra 4

Sukta 3.57

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Rodasī (Heaven-and-Earth) / sacrificial powers (soma-pressing implied)

Chandas: Triṣṭubh (probable; verify metrically)

Samhita Patha (Devanagari)

अच्छा विवक्मि रोदसी सुमेके ग्राव्णो युजानो अध्वरे मनीषा । इमा उ ते मनवे भूरिवारा ऊर्ध्वा भवन्ति दर्शता यजत्राः ॥

Transliteration

ácchā vivakmi ródasī suméke grā́vṇo yujānó adhvaré manīṣā́ | imā́ u te mánave bhū́rivārā ūrdhvā́ bhavanti darśatā́ yajatrā́ḥ ||

Translation

إلى السماء والأرض، الثابتتينِ الراسختين، أنطقُ بالكلمة—مُقترِنًا بحجرِ العصر (غْرَافَن) في اليَجْنَة بفكرٍ مُلهَم. هذه لك، يا مانو، أيها المفكّر، الغنيّ بالعطايا المرغوبة؛ ترتفعُ إلى العُلا—ظاهرةً للعيان وجديرةً بالتقدمة.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अच्छा: towards, hither
• अच्छा: Adhikaraṇa (दिशा/प्रवृत्ति-निर्देश) / उपसर्गार्थ
• Type: Indeclinable
• Root: अञ्च् (गत्यर्थ) / अव्यय ‘अच्छा’

• विवक्मि: I speak forth, I proclaim
• विवक्मि: Kartā (अहं) — वचनक्रिया
• Type: Verb
• Root: वच् (वदने) + वि-

• रोदसी: Heaven and Earth (the two worlds)
• रोदसी: Karma (स्तुत्य/उद्देश्य) — ‘I address/praise Heaven and Earth’
• Type: Noun (dual) / Devatā-name
• Root: रोदसी (प्रातिपदिक; द्यावापृथिव्यौ)

• सु-मेके: well-fixed, firmly set (two)
• सु-मेके: Karma (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: मेका/मेक (प्रातिपदिक; ‘स्तम्भ/आधार/स्थिर’ इत्यर्थे, वेदिक) + सु-

• ग्राव्णः: of the pressing-stone
• ग्राव्णः: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of the press-stone’
• Type: Noun
• Root: ग्रावन् (प्रातिपदिक; सोमपेषण-शिला ‘press-stone’)

• युजानः: yoking, harnessing, engaging
• युजानः: Kartā (विवक्मि-कर्तृ-विशेषण) — ‘while yoking/engaging’
• Type: Participle
• Root: युज् (योजने)

• अध्वरे: in the rite, in the sacrifice
• अध्वरे: Adhikaraṇa (स्थान/अवसर) — ‘in the sacrifice’
• Type: Noun
• Root: अध्वर (प्रातिपदिक; यज्ञ)

• मनीषा: with inspired thought, with insight
• मनीषा: Karaṇa — ‘by/with inspired thought’
• Type: Noun
• Root: मनीषा (प्रातिपदिक; ‘बुद्धि/प्रज्ञा/कवित्व’)

• इमाः: these
• इमाः: Kartā (भवन्ति-कर्तृ) — ‘these (things)’
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• उ: indeed, and
• उ: — (सम्बोधन/अन्वय-बल)
• Type: Indeclinable
• Root: उ (निपात)

• ते: your, thy
• ते: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘thy’
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• मनवे: for Manu
• मनवे: Sampradāna — ‘for Manu’
• Type: Noun (proper) / Devatā-ancestor
• Root: मनु (प्रातिपदिक; ‘Manu’)

• भूरि-वाराः: rich in gifts/boons
• भूरि-वाराः: Kartā (विशेषण) — ‘abounding in boons’
• Type: Adjective (compound)
• Root: भूरि (अव्यय/विशेषण ‘much’) + वार (प्रातिपदिक; ‘choice/gift/boon’ वेदिक)

• ऊर्ध्वाः: upright, rising
• ऊर्ध्वाः: Kartā (विशेषण) — ‘raised/upward’
• Type: Adjective
• Root: ऊर्ध्व (प्रातिपदिक)

• भवन्ति: become, come to be
• भवन्ति: — (अकर्मक; कर्तृ = इमाः)
• Type: Verb
• Root: भू (सत्तायाम्)

• दर्शताः: splendid, worthy to be seen
• दर्शताः: Kartā (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दर्शत (प्रातिपदिक; ‘visible, splendid’)

• यजत्राः: worthy of worship, venerable
• यजत्राः: Kartā (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यजत्र (प्रातिपदिक; ‘worshipful, fit for sacrifice’) < यज्