Rig Veda 3.46.2: Mandala 3, Sukta 46, Mantra 2
Sukta 3.46
Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional, Mandala 3)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (likely)
Samhita Patha (Devanagari)
महाँ असि महिष वृष्ण्येभिर्धनस्पृदुग्र सहमानो अन्यान् । एको विश्वस्य भुवनस्य राजा स योधया च क्षयया च जनान् ॥
Transliteration
mahā́m̐ asi mahiṣa vṛ́ṣṇyebhir dhana-spṛ́d ugra sáhamāno anyā́n | éko víśvasya bhúvanasya rājā́ sá yódhayā ca kṣáyayā ca jánān ||
Translation
عظيمٌ أنتَ، أيها الجبّار، بقواكَ الرجولية—عنيفٌ، جالبٌ للغنى، قاهرٌ للآخرين. أنتَ وحدكَ ملكُ كلِّ ما يكون؛ تُسيّرُ الناسَ إلى القتال، وتُقيمُهم أيضًا في مسكنٍ آمنٍ ثابت.
Word by Word
महान्great
महान्:
विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
अख्यात (सम्बन्ध/अस्तित्व)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
महिषO mighty one / O bull
महिष:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootमहिष (प्रातिपदिक)
वृष्ण्येभिःwith manly powers / with strength
वृष्ण्येभिः:
करण
TypeNoun
Rootवृष्ण्य (प्रातिपदिक; ‘वृष्णि’/‘वृष्ण्य’ = वीर्य/बल)
धनस्पृत्winning/attaining wealth
धनस्पृत्:
विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
TypeAdjective (kṛdanta)
Rootधन- + स्पृश् (धातु) → स्पृत् (कृदन्त, ‘स्पृश्’ से)
उग्रfierce
उग्र:
विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
सहमानःoverpowering / prevailing
सहमानः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeParticiple (present middle)
Rootसह् (धातु) → सहमान (शतृ/शानच्-प्रत्यय, वर्तमान कृदन्त)
अन्यान्others (rivals)
अन्यान्:
कर्म
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
एकःalone / one
एकः:
कर्तृ
TypeNumeral/Adjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
विश्वस्यof all
विश्वस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective (genitive)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
भुवनस्यof the world / of existence
भुवनस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक; √भू)
राजाking
राजा:
कर्तृ (समासार्थे ‘एकः … राजा’)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
कर्तृ (अनुवाद/अनुसंधान)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
योधयात्should cause to fight / should battle
योधयात्:
अख्यात (क्रिया)
TypeVerb
Rootयुध् (धातु) → योधय (णिच्-प्रयोग, causative)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
क्षययात्should cause to dwell/settle; should make to abide
क्षययात्:
अख्यात (क्रिया)
TypeVerb
Rootक्षि (धातु ‘क्षय’/‘क्षि’ = क्षय/निवास/क्षपण) → क्षयय (णिच्-प्रयोग, causative)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
जनान्people / tribes
जनान्:
कर्म
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.