Rig Veda 3.31.7: Mandala 3, Sukta 31, Mantra 7

Sukta 3.31

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for RV 3.31 within the Viśvāmitra corpus)

Devata: Indra (with Angirasa mythic complex; Soma/pressing imagery in the background)

Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 3.31; requires metrical verification on full pada count)

Samhita Patha (Devanagari)

अगच्छदु विप्रतमः सखीयन्नसूदयत्सुकृते गर्भमद्रिः । ससान मर्यो युवभिर्मखस्यन्नथाभवदङ्गिराः सद्यो अर्चन् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 3.31.7

Transliteration

ágacchad u viprátamaḥ sakhīyán asū́dayat sukṛ́te gárbham ádriḥ | sasā́na máryo yúvabhir makhasyán áthābhavad áṅgirāḥ sadyó arcan ||

Translation

تقدَّمَ الأشدُّ إلهامًا، يبتغي صُحبةَ الرفاق؛ فالحَجَرُ (أَدري) أخرجَ إلى الولادة، لِصاحبِ العملِ الصالح، الجنينَ الخفيَّ (جنينَ النور). وغلبَ الفتى البطلُ بقُواهُ الفتيّة، مندفعًا في القُربانِ البهيج؛ ثمَّ إنَّ الأَنْغيراسَةَ على الفورِ انفجروا بترنيمةِ الإشراق.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अगच्छत्: went, approached
• अगच्छत्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (√gam)

• विप्रतमः: the most inspired/wise (seer)
• विप्रतमः: कर्तृ (अगच्छत् का)
• Type: Adjective
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)

• सखीयन्: seeking/acting as a friend, in friendship
• सखीयन्: कर्तृ (विप्रतमः का विशेषण)
• Type: Adjective/Participle
• Root: सखी (प्रातिपदिक) + √य (या) / यन्-प्रत्यय (denom./descriptive participial)

• असूदयत्: caused to be produced, brought forth
• असूदयत्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सूद्/सूदय् (√sūd/√sūday, causative)

• सुकृते: in/for good work; in merit
• सुकृते: अधिकरण/सम्प्रदान (संदर्भ: ‘सुकृते’ = in/for good deed/merit)
• Type: Noun/Adjective
• Root: सु-कृत (प्रातिपदिक)

• गर्भम्: the embryo, the hidden germ
• गर्भम्: कर्म (असूदयत् का)
• Type: Noun
• Root: गर्भ (प्रातिपदिक)

• अद्रिः: the stone/rock (pressing-stone; also ‘mountain’)
• अद्रिः: कर्तृ (असूदयत् का)
• Type: Noun
• Root: अद्रि (प्रातिपदिक)

• ससान: hastened, sped
• ससान: (क्रिया; कर्तृ = मर्यः)
• Type: Verb (perfect form used adjectivally)
• Root: सस् (√sas ‘to run/press on, hasten’)

• मर्यः: the young man, hero
• मर्यः: कर्तृ (ससान का)
• Type: Noun
• Root: मर्य (प्रातिपदिक)

• युवभिः: with the youths
• युवभिः: करण/सह (सहचर्येण)
• Type: Noun
• Root: युवन् (प्रातिपदिक)

• मखस्यन्: celebrating/performing the sacrificial feast
• मखस्यन्: कर्तृ (मर्यः का विशेषण)
• Type: Participle
• Root: मख (प्रातिपदिक) + √अस्/√स्यन् (denom. ‘to perform a rite/feast’)

• अथ: then
• अथ: (सम्बन्ध/क्रमसूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)

• अभवत्: became, came to be
• अभवत्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (√bhū)

• अङ्गिराः: the Aṅgirases (seer-clan)
• अङ्गिराः: कर्तृ (अर्चन् का)
• Type: Noun (proper/tribal name)
• Root: अङ्गिरस् (प्रातिपदिक)

• सद्यः: immediately
• सद्यः: (कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: सद्यः (अव्यय)

• अर्चन्: praised, sang
• अर्चन्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्च् (√arc)