Rig Veda 2.3.8: Mandala 2, Sukta 3, Mantra 8

Sukta 2.3

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)

Devata: Sarasvatī, Ilā, Bhāratī (speech/inspiration triad)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

सरस्वती साधयन्ती धियं न इळा देवी भारती विश्वतूर्तिः । तिस्रो देवीः स्वधया बर्हिरेदमच्छिद्रं पान्तु शरणं निषद्य ॥

Sanskrit recitationRig Veda 2.3.8

Transliteration

sárasvatī sādháyantī dhíyaṃ na iḷā́ devī́ bhā́ratī viśvá-tūrtiḥ | tísro devī́ḥ svadháyā barhír idám acchídraṃ pāntu śaráṇaṃ niṣádya ||

Translation

سَرَسْوَتِي، التي تُتمّ لنا الفكرَ المُلهَم؛ وإيلا الإلهة، وبْهاراتي التي تجلب الحركةَ المُنجِزةَ لكلّ شيء—هذه الإلهات الثلاث، بقوّتهنّ المُعيلةِ الذاتية (svadhā)، إذ يجلسن على هذا العشب المقدّس (barhis)، فليحفظن لنا الملجأَ غيرَ المنقطع.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सरस्वती: Sarasvatī
• सरस्वती: कर्तृ
• Type: Noun (proper)
• Root: सरस्वती- (प्रातिपदिक; सरस् ‘सरोवर/जल’ + वती)

• सा: she
• सा: कर्तृ (सरस्वती-समनाधिकरण)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• साधयन्ती: accomplishing, effecting
• साधयन्ती: कर्तृ (सरस्वती-समनाधिकरण)
• Type: Participle (verbal adjective)
• Root: √साध् (साधने) → साधयति (णिच्) ; वर्तमान कृदन्त

• धियम्: thought, prayer, inspired insight
• धियम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: धि- (प्रातिपदिक)

• नः: of us / our
• नः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• इळा: Iḷā
• इळा: कर्तृ (समुच्चित-कर्तृ)
• Type: Noun (proper)
• Root: इळा- (प्रातिपदिक)

• देवी: goddess
• देवी: कर्तृ (इळा-समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: देवी- (प्रातिपदिक; देव-)

• भारती: Bhāratī
• भारती: कर्तृ (समुच्चित-कर्तृ)
• Type: Noun (proper)
• Root: भारती- (प्रातिपदिक)

• विश्वतूर्तिः: all-aiding / giving help on all sides
• विश्वतूर्तिः: कर्तृ (समनाधिकरण; देवीनां विशेषणम्)
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: विश्वतूर्ति- (प्रातिपदिक; विश्व- ‘सर्व’ + तूर्ति- ‘सहाय/रक्षा/उद्धार’)

• तिस्रः: three
• तिस्रः: कर्तृ (देवीः-विशेषणम्)
• Type: Numeral (adjectival)
• Root: त्रि- (संख्याप्रातिपदिक)

• देवीः: goddesses
• देवीः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देवी- (प्रातिपदिक)

• स्वधया: by (their) own power / by svadhā
• स्वधया: करण
• Type: Noun
• Root: स्वधा- (प्रातिपदिक)

• बर्हिः: the sacred grass (barhis)
• बर्हिः: कर्म
• Type: Noun
• Root: बर्हिस्- (प्रातिपदिक)

• इदम्: this
• इदम्: कर्म (बर्हिः-विशेषण/समनाधिकरण)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम)

• अच्छिद्रम्: unbroken, without flaw
• अच्छिद्रम्: कर्म (शरणम्-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अ-छिद्र- (प्रातिपदिक; नञ् + छिद्र)

• पान्तु: may they protect
• पान्तु: कर्तृ (तिस्रो देवीः)
• Type: Verb
• Root: √पा (रक्षणे)

• शरणम्: refuge, shelter
• शरणम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: शरण- (प्रातिपदिक)

• निषद्य: having sat down / taking seat
• निषद्य: क्रियाविशेषण (पान्तु-क्रियायाः पूर्वकालनिर्देशः)
• Type: Gerund (indeclinable)
• Root: नि-√सद् (उपवेशने) ; क्त्वा-प्रत्यय (ल्यप्) अव्ययीभाव