Rig Veda 2.21.6: Mandala 2, Sukta 21, Mantra 6

Sukta 2.21

Rishi

Gṛtsamada

Devata

Indra

Chandas

Triṣṭubh

Rasa

Shanta (peace) and Vira (heroism)

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्र श्रेष्ठानि द्रविणानि धेहि चित्तिं दक्षस्य सुभगत्वमस्मे । पोषं रयीणामरिष्टिं तनूनां स्वाद्मानं वाचः सुदिनत्वमह्नाम् ॥

Recitation with translationRig Veda 2.21.6

Transliteration

índra śréṣṭhāni dráviṇāni dhehi cíttiṃ dákṣasya subhagatvám asmē | póṣaṃ rayīṇā́m áriṣṭiṃ tanū́nāṃ svā́dmānaṃ vā́caḥ sudinatvám ahnā́m ||

Translation

يا إندرا، ضع فينا أطيبَ الخيرات: بصيرةَ المهارة، والسعادةَ الميمونةَ فينا؛ وزِدْ نماءَ ثرواتِنا، وسلامةَ أبدانِنا التي لا تُصاب؛ وحلاوةَ القول، وبهاءَ أيامِنا المشرقة.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

इन्द्र

O IndraNoun (proper) · पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचनRole सम्बोधन · Root इन्द्र (प्रातिपदिक)

श्रेष्ठानि

the bestAdjective · नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचनRole कर्म · Root श्रेष्ठ (प्रातिपदिक; श्रेयस्/श्रेष्ठ-)

द्रविणानि

wealthes, richesNoun · नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचनRole कर्म · Root द्रविण (प्रातिपदिक)

धेहि

place, bestowVerb · लोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदRole (क्रिया) · Root धा (धातु)

चित्तिम्

insight, understandingNoun · स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनRole कर्म · Root चित्ति (प्रातिपदिक; √चित्/चि ‘to perceive/notice’ से)

दक्षस्य

of skill, of competenceNoun · पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचनRole सम्बन्ध (षष्ठी) · Root दक्ष (प्रातिपदिक)

सुभगत्वम्

good fortune, blessednessNoun (abstract) · नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनRole कर्म · Root सुभगत्व (प्रातिपदिक; सुभग + त्व)

अस्मे

for usPronoun · (वेदिक) सप्तमी/चतुर्थी-स्थानीय प्रयोग, बहुवचन; ‘हमारे लिए/हम में’Role सम्प्रदान (हितार्थ) · Root अस्मद् (सर्वनाम)

पोषम्

nourishment, prosperityNoun · पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनRole कर्म · Root पोष (प्रातिपदिक; √पुष् ‘to thrive’ से)

रयीणाम्

of richesNoun · पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचनRole सम्बन्ध (षष्ठी) · Root रयि (प्रातिपदिक)

अरिष्टिम्

uninjuredness, securityNoun · स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनRole कर्म · Root अरिष्टि (प्रातिपदिक)

तनूनाम्

of bodies, of personsNoun · स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचनRole सम्बन्ध (षष्ठी) · Root तनू (प्रातिपदिक)

स्वाद्मानम्

sweetness, pleasantnessNoun (abstract) · पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनRole कर्म · Root स्वाद्मन् (प्रातिपदिक; √स्वद् ‘to be sweet/pleasant’ से)

वाचः

of speechNoun · स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचनRole सम्बन्ध (षष्ठी) · Root वाच् (प्रातिपदिक)

सुदिनत्वम्

good-day-ness, fair daysNoun (abstract) · नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनRole कर्म · Root सुदिनत्व (प्रातिपदिक; सुदिन + त्व)

अह्नाम्

of daysNoun · नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचनRole सम्बन्ध (षष्ठी) · Root अहन् (प्रातिपदिक)

Sandhi Notes

• पदच्छेदः: इन्द्र | श्रेष्ठानि | द्रविणानि | धेहि | चित्तिम् | दक्षस्य | सुभगत्वम् | अस्मे । पोषम् | रयीणाम् | अरिष्टिम् | तनूनाम् | स्वाद्मानम् | वाचः | सुदिनत्वम् | अह्नाम् । प्रमुख-सन्धयः: (1) द्रविणानि + धेहि → द्रविणानि धेहि (स्वर/विसर्ग-रहित संधि नहीं)। (2) धेहि + चित्तिम् → धेहि चित्तिम् (इकारान्त + च्, संधि-परिवर्तन नहीं)। (3) सुभगत्वम् + अस्मे → सुभगत्वमस्मे (म् + अ → म्-अ, अवग्रह-रहित संधि)। (4) पोषम् + रयीणाम् → पोषं रयीणाम् (म् + र → अनुस्वार ‘ं’)। (5) रयीणाम् + अरिष्टिम् → रयीणामरिष्टिम् (म् + अ → म्-अ)। (6) अरिष्टिम् + तनूनाम् → अरिष्टिं तनूनाम् (म् + त → अनुस्वार ‘ं’)। (7) तनूनाम् + स्वाद्मानम् → तनूनां स्वाद्मानम् (म् + स → अनुस्वार ‘ं’)। (8) स्वाद्मानम् + वाचः → स्वाद्मानं वाचः (म् + व → अनुस्वार ‘ं’)। (9) सुदिनत्वम् + अह्नाम् → सुदिनत्वमह्नाम् (म् + अ → म्-अ)। उच्चारण-चिह्न (॒/॑) ऋग्वैदिक स्वर-चिह्न हैं
• पदच्छेद में मूल पद-रूप यथावत रखे गए हैं।

The meaning

Outer meaning

A prayer to Indra to bestow the finest riches: clear intelligence for effective action, good fortune, growth of wealth, protection of the body, sweetness of speech, and bright, auspicious days.

Inner meaning

The seeker asks the illumined Mind (Indra) to install in us the highest inner plenitudes: (1) citti—right seeing that guides the inner sacrifice; (2) dakṣa—skill of discernment and effective spiritual action; (3) subhagatva—fortunate harmony of the inner nature; (4) poṣa of rayīṇām—growth of the rays of inner riches (knowledge, power, joy); (5) ariṣṭi of tanū—integrity and invulnerability of the embodied being against hostile forces; (6) svādmāna of vāc—truth-speech that is sweet because it comes from clarified consciousness; (7) sudinatva of ahan—days made ‘fair’ by steady illumination rather than alternating moods.

Universal truth

Human flourishing is not mere acquisition but a harmonized ascent: clarity of perception, skill in action, protected embodiment, truthful speech, and a luminous rhythm of life—gifts that arise when the higher intelligence governs the nature.

Themes

boon-request, inner prosperity, sweet speech/mantra, protection and growth

The seer

Rishi

Gṛtsamada (Bhārgava)

Lineage

Bhārgava

Other hymns

Rig Veda 2.1, Rig Veda 2.12, Rig Veda 2.21, Rig Veda 2.22

Family tradition

Bhrigu-line seers noted for hymns of inner aspiration and the victory of the luminous powers (especially Indra and Agni) over limitation.

Significance

Gṛtsamada’s voice often blends practical prayer with psychological precision: riches are reinterpreted as powers of consciousness, protection as integrity of the instrument, and victory as illumination establishing right order in life.

The deity

Devata

Indra

Epithets

Śatakratu (hundred-powered), Vṛtrahan (slayer of the Coverer), Maghavan (bountiful)

Related deities

Agni, Soma, Vishnu, Sarasvatī/Vāc

Cosmic role

Breaker of obstacles, releaser of the waters (truth-energies), establisher of expansive order and victorious progress.

Inner power

The decisive luminous intelligence that organizes the being, increases inner wealth, protects the embodiment, and makes speech truthful and effective.

In ritual

Where it is used

Indra-stotras within Soma-yajña sequences (general Indra praise/boon-seeking)

Accents and Padapatha

Chandas Analysis

Key Symbols

Ritual Application

Etymology

Philosophical Concepts

Vedic Cosmology

Natural Symbolism

Academic Analysis

Yogic Application

Chanting Notes