Rig Veda 2.1.4: Mandala 2, Sukta 1, Mantra 4

Sukta 2.1

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)

Devata: Agni (as Āditya-functions: Varuṇa, Mitra, Aryaman, Aṃśa)

Chandas: Gāyatrī

Samhita Patha (Devanagari)

त्वमग्ने राजा वरुणो धृतव्रतस्त्वं मित्रो भवसि दस्म ईड्यः । त्वमर्यमा सत्पतिर्यस्य सम्भुजं त्वमंशो विदथे देव भाजयुः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 2.1.4

Transliteration

tvám agne rājā́ váruṇo dhṛtá-vratas tváṃ mitró bhavasi dasmá ī́ḍyaḥ | tvám aryamā́ sátpatir yásya saṃbhújad tvám áṃśo vidáthē deva bhājayúḥ ||

Translation

أنتَ يا أغني الملكُ ڤَرونَ، ثابتُ العهدِ في ناموسِ نذرِك (dhṛtavrata)؛ وتغدو مِترا، الجليلَ المستحقَّ للدعاء. أنتَ أريامَن، السيّدُ الحقّ الذي يمنحُ التمتّعَ المشترك؛ وأنتَ أَمْشَة في المَجْمَع (vidatha)، أيّها الإله، مُقسِّمُ الأنصبة—مُقدِّرًا للنفسِ نصيبَها المستحقّ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वम्: thou (you)
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• राजा: king
• राजा: कर्तृ-समानााधिकरण (विशेष्य/विशेषणभाव)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)

• वरुणः: Varuṇa
• वरुणः: कर्तृ-समानााधिकरण
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• धृतव्रतः: whose vows are firm / steadfast in ordinance
• धृतव्रतः: कर्तृ-समानााधिकरण (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धृत-व्रत (कृदन्त-समास; धृ-धातु + व्रत)

• त्वम्: thou
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• मित्रः: Mitra
• मित्रः: कर्तृ-समानााधिकरण
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• भवसि: thou art / thou becomest
• भवसि: (अकर्मक) कर्तृ-क्रिया
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)

• दस्म: O wondrous one / O mighty one
• दस्म: सम्बोधन
• Type: Adjective
• Root: दस्म (प्रातिपदिक)

• ईड्यः: praiseworthy
• ईड्यः: कर्तृ-समानााधिकरण (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ईड्य (कृदन्त; √ईड्/√ईळ् ‘to praise’)

• त्वम्: thou
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• अर्यमा: Aryaman
• अर्यमा: कर्तृ-समानााधिकरण
• Type: Noun
• Root: अर्यमन् (प्रातिपदिक)

• सत्पतिः: lord of the good / true lord
• सत्पतिः: कर्तृ-समानााधिकरण
• Type: Noun
• Root: सत्-पति (समास; सत् ‘good/true’ + पति)

• यस्य: whose
• यस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सम्भुजत्: shares out / apportions
• सम्भुजत्: कर्तृ-क्रिया
• Type: Verb
• Root: सम्-√भुज् (धातु)

• त्वम्: thou
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• अंशः: portion / share
• अंशः: कर्तृ-समानााधिकरण
• Type: Noun
• Root: अंश (प्रातिपदिक)

• विदथे: in the rite/assembly (vidatha)
• विदथे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: विदथ (प्रातिपदिक)

• देव: O god
• देव: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• भाजयुः: distributor / apportioner
• भाजयुः: कर्तृ-समानााधिकरण (विशेषण)
• Type: Noun/Adjective
• Root: भाजयु (प्रातिपदिक; from √भज् ‘to share, allot’)