Rig Veda 10.97.3 — Mandala 10, Sukta 97, Mantra 3
Sukta 10.97
Devata: Oṣadhīs
Chandas: Anushtubh (probable; verify)
Samhita Patha (Devanagari)
ओषधीः प्रति मोदध्वं पुष्पवतीः प्रसूवरीः । अश्वा इव सजित्वरीर्वीरुधः पारयिष्ण्वः ॥
Transliteration
oṣádhīḥ práti modadhvaṁ púṣpavatīḥ prasū́varīḥ | áśvā iva sajítvarīr vīrúdhaḥ pārayiṣṇváḥ ||
Translation
يا أيتها الأَعشابُ والنباتاتُ، افرحنَ نحوي—يا ذواتِ الزهر، يا مُنبتاتِ النَّسلِ الصالح. كخيلٍ ظافرةٍ في ساحةِ السِّباق، يا نُمُوّاتٍ متسلِّقة، اعبرنَ بنا؛ قُدنَ الكائنَ إلى ما وراءِ معابرِ الاضطراب، إلى تمامٍ آمن.
Word by Word
ओषधीःherbs, healing plants
ओषधीः:
सम्बोधन/कर्तृ (स्तुत्य-सम्बोधन) अथवा कर्म (प्रति + acc.)
TypeNoun
Rootओषधि- (प्रातिपदिक)
प्रतिtowards, in response to
प्रति:
(क्रियाविशेषण) ‘towards/at’
TypeIndeclinable
Rootप्रति (उपसर्ग/अव्यय)
मोदध्वम्rejoice (you all)!
मोदध्वम्:
(मुख्य क्रिया) कर्तृ = ‘यूयम्’ (ओषधीः) संबोधिताः
TypeVerb
Root√मुद् (मोदते) ‘to rejoice, be glad’
पुष्पवतीःflower-bearing
पुष्पवतीः:
विशेषण (ओषधीः)
TypeAdjective
Rootपुष्पवत् (पुष्प + वत्) (विशेषण-प्रातिपदिक)
प्रसूवरीःbringing forth, prolific; yielding (healing) produce
प्रसूवरीः:
विशेषण (ओषधीः)
TypeAdjective
Rootप्रसूवरि-/प्रसूवरी- (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘प्रसू’/‘सू’ से ‘प्रसव/उत्पादन’ भाव)
अश्वाःhorses
अश्वाः:
उपमान (इव के साथ) / कर्तृ (उपमेय-रूपेण)
TypeNoun
Rootअश्व- (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
उपमा-द्योतक
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
सजित्वरीःvictorious in the race/contest
सजित्वरीः:
विशेषण (वीरुधः) तथा उपमान-सम्बन्ध (अश्वाः इव)
TypeAdjective
Rootसजित्वरी- (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘सजि/सजि-’ ‘race/contest’ से ‘सजित्व’ ‘victory in contest’ भाव)
वीरुधःplants, herbs (creepers)
वीरुधः:
कर्तृ (पारयिष्ण्वः इत्यस्य) / स्तुत्य-सम्बोधनार्थे विषय
TypeNoun
Rootवीरुध्-/वीरुध- (प्रातिपदिक) ‘creeping plant, herb’
पारयिष्ण्वःconveying across; bringing through (to safety/health)
पारयिष्ण्वः:
विशेषण (वीरुधः/ओषधीः) — कर्तृ-गुणवाचक
TypeAdjective (verbal/participial)
Root√पॄ/पारय् (कारणार्थे) ‘to carry across, bring through’ → पारयिष्णु (इच्छार्थ/प्रवृत्त्यर्थ ‘about to/able to carry across’)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.