Rig Veda 10.81.5: Mandala 10, Sukta 81, Mantra 5

Sukta 10.81

Rishi: Viśvakarman hymn tradition (to be confirmed).

Devata: Viśvakarman

Chandas: Trishtubh (likely; needs verification)

Samhita Patha (Devanagari)

या ते धामानि परमाणि यावमा या मध्यमा विश्वकर्मन्नुतेमा । शिक्षा सखिभ्यो हविषि स्वधावः स्वयं यजस्व तन्वं वृधानः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.81.5

Transliteration

yā́ te dhā́māni paramā́ṇi yā́vamā yā́ madhyamā́ viśva-karman nutémā́ | śíkṣā sákhibhyo havíṣi svadhāvaḥ svayáṃ yajasva tanvàṃ vṛdhānáḥ ||

Translation

يا فيشفاكَرمان (Viśvakarman)، أيًّا كانت مقاماتُكَ العُليا والسُّفلى والوسطى—فعلِّمْها للرفاقِ في القُربان، يا ذا السْفَدْها (svadhā)، يا مَن قُوَّتُه من ذاتِه. أنتَ نفسُكَ قَرِّبِ القُربان، مُنمِّيًا جسدَ تجلّيك، لكي يَتِمَّ العملُ فينا.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• याः: which (those)
• याः: Kartā (विशेष्य-सम्बन्धः ‘धामानि’ इति) / Adhikaraṇa (सम्बन्ध-निर्देशः)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → या-

• ते: your
• ते: सम्बन्ध (Genitive: possessor)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम) → तद्-रूप ‘ते’

• धामानि: abodes; ordinances; stations
• धामानि: Karma/Viṣaya (याः… इति विशेष्य) / Kartā (सापेक्ष-वाक्ये)
• Type: Noun
• Root: धामन् (नपुंसकलिङ्ग प्रातिपदिक)

• परमाणि: highest; supreme
• परमाणि: विशेषण (धामानि-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: परम (विशेषण-प्रातिपदिक)

• यावमाः: lower; lesser
• यावमाः: विशेषण (धामानि-सम्बद्धः)
• Type: Adjective
• Root: यावम (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘युवा/अवर’ इत्यर्थे ‘lower/younger’)

• याः: which
• याः: Kartā/Adhikaraṇa (सम्बन्ध-निर्देशः)
• Type: Pronoun
• Root: यद् → या-

• मध्यमाः: middle
• मध्यमाः: विशेषण (धामानि-सम्बद्धः)
• Type: Adjective
• Root: मध्यम (विशेषण-प्रातिपदिक)

• विश्वकर्मन्: O Viśvakarman
• विश्वकर्मन्: सम्बोधन (Vocative)
• Type: Noun (proper)
• Root: विश्वकर्मन् (पुंलिङ्ग प्रातिपदिक; देवता-नाम)

• उत: and; also
• उत: समुच्चय/अन्वय-निपात
• Type: Indeclinable
• Root: उत (निपात/अव्यय)

• इमाः: these
• इमाः: Kartā/Viṣaya (याः… इमाः—समुच्चयः)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम) → इमा-

• शिक्ष: teach; instruct
• शिक्ष: क्रिया (आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: शिक्ष् (धातु; ‘to teach, instruct’)

• सखिभ्यः: to the friends
• सखिभ्यः: Sampradāna (recipient)
• Type: Noun
• Root: सखि (पुंलिङ्ग प्रातिपदिक)

• हविषि: in the oblation
• हविषि: Adhikaraṇa (locative: in/at the oblation)
• Type: Noun
• Root: हविस् (नपुंसकलिङ्ग प्रातिपदिक)

• स्वधावः: O possessor of svadhā (inherent power/ritual potency)
• स्वधावः: सम्बोधन-विशेषण
• Type: Adjective (epithet)
• Root: स्वधा (स्त्रीलिङ्ग प्रातिपदिक) + वस्/वत्-प्रत्यय (बहुव्रीहि/तद्धित-विशेषण: ‘having svadhā’)

• स्वयम्: yourself
• स्वयम्: क्रिया-विशेषण (manner)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)

• यजस्व: sacrifice; worship
• यजस्व: क्रिया (आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: यज् (धातु; ‘to sacrifice, worship’)

• तन्वम्: (your) body; self
• तन्वम्: Karma (object)
• Type: Noun
• Root: तनू (स्त्रीलिङ्ग प्रातिपदिक; ‘body, self’)

• वृधानः: growing; increasing; prospering
• वृधानः: Kartā-विशेषण (यजस्व इत्यस्य कर्तुः)
• Type: Participle
• Root: वृध् (धातु; ‘to grow, increase’) → वर्तमान-कृदन्त ‘वृधान’