Rig Veda 10.73.3: Mandala 10, Sukta 73, Mantra 3

Sukta 10.73

Rishi: Likely Gaurivīti Śāktya (traditional Anukramaṇī attribution for RV 10.73; verify against specific śākhā lists)

Devata: Indra (with Aśvin accompaniment as supporting powers)

Chandas: Trishtubh (probable; verify)

Samhita Patha (Devanagari)

ऋष्वा ते पादा प्र यज्जिगास्यवर्धन्वाजा उत ये चिदत्र । त्वमिन्द्र सालावृकान्त्सहस्रमासन्दधिषे अश्विना ववृत्याः ॥

Recitation with translationRig Veda 10.73.3

Transliteration

ṛṣvā́ te pā́dā prá yát jigā́sy ávardhan vājā́ uta yé cíd átra | tvám indra sālāvṛkā́n sahásram ā́sán dadhiṣe aśvínā ā́ vavṛtyā́ḥ ||

Translation

حين تتقدّم خطاك السامية لتظفر، تزداد وفرةُ القوّة—حتى ما هو هنا. أنتَ، يا إندرا، أقمتَ ألفَ سَالافْرِكا (sālāvṛka) في مقاعدهم، إذ انثنى الأشفينان (Aśvin) نحوك في مسيرهما.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ऋष्वाः: lofty, mighty (ones)
• ऋष्वाः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: ऋष्व (प्रातिपदिक)

• ते: your
• ते: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पादाः: feet
• पादाः: Kartā
• Type: Noun
• Root: पाद (प्रातिपदिक)

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• यत्: when/that
• यत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यत् (सम्बन्ध-अव्यय)

• जिगासि: you wish to go/you are eager to go
• जिगासि: Kriyā
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) — desiderative stem जिगास-

• अवर्धन्: they increased/grew
• अवर्धन्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: वृध् (धातु) + अ (augment)

• वाजाः: prizes, strengths, (victory-)spoils
• वाजाः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वाज (प्रातिपदिक)

• उत: and also
• उत: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत (निपात)

• ये: which/that (ones)
• ये: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• चित्: even
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)

• त्वम्: you
• त्वम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: Sambodhana
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• सालावृकान्: (the) sālāvṛkas (a hostile band/raiders; lit. ‘hall-wolves’)
• सालावृकान्: Karma
• Type: Noun
• Root: सालावृक (प्रातिपदिक)

• सहस्रम्: a thousand
• सहस्रम्: Karma
• Type: Numeral/Noun
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक)

• आ: unto, toward; in
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• सन्दधिषे: you put together, you arrange, you join
• सन्दधिषे: Kriyā
• Type: Verb
• Root: धा (धातु) + सम् (उपसर्ग) — present middle

• अश्विना: with the Aśvins
• अश्विना: Karaṇa
• Type: Noun (dual deity-name) / Adjective
• Root: अश्विन् (प्रातिपदिक)

• ववृत्याः: having turned (toward), turning back/choosing (them)
• ववृत्याः: Kriyā (subsidiary) / Adhikaraṇa
• Type: Verb (finite, Vedic) / Kṛdanta-like form
• Root: वृत् (धातु) — desiderative/iterative perfect-like form (वेदिक) / or kṛdanta from √वृत् ‘to turn/choose’