Rig Veda 10.32.3: Mandala 10, Sukta 32, Mantra 3

Sukta 10.32

Rishi: Unknown/late book attribution uncertain

Devata: Indra hymn context, but verse uses symbolic human imagery (marriage/lineage) to describe inner formation; devatā-function: integration of complementary powers

Chandas: Jagatī (likely; requires metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

तदिन्मे छन्त्सद्वपुषो वपुष्टरं पुत्रो यज्जानं पित्रोरधीयति । जाया पतिं वहति वग्नुना सुमत्पुंस इद्भद्रो वहतुः परिष्कृतः ॥

Transliteration

tád ín me chantsad váp uṣo váp uṣṭaraṃ putró yáj jā́naṃ pitrór adhī́yati | jāyā́ pátiṃ vahati vánunā su-mát puṃsá íd bhadró vahátuḥ pári-kṛtaḥ ||

Translation

هذا حقًّا يُبهجني: هيئةٌ أتمُّ من هيئة—حين يتعلّم الابنُ نسبَ الوالدين. والزوجةُ تحملُ الزوجَ بمودّةٍ طائعةٍ وعقلٍ سديد؛ وللنفس تُهَيَّأُ رحلةُ الزواجِ المباركةُ، مُهذَّبةً مُحكَمةَ الصوغ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इन्: indeed, just
• इन्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इन् (निपात)

• मे: to/for me
• मे: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• छन्त्सत्: pleasing, being agreeable
• छन्त्सत्: —
• Type: Verb (participle)
• Root: छन्द् (धातु) → छन्त्सत् (वेदिक वर्तमान कृदन्त)

• सत्: being
• सत्: —
• Type: Verb (participle)
• Root: अस् (धातु) → सत्

• वपुषः: of beauty/form
• वपुषः: Sambandha
• Type: Noun
• Root: वपुस् (प्रातिपदिक)

• वपुष्टरम्: most beautiful
• वपुष्टरम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: वपुष्टार (प्रातिपदिक; तुलनात्मक/अतिशयार्थ)

• पुत्रः: the son
• पुत्रः: Kartā
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)

• यत्: what/that which
• यत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जानम्: being born/knowing (here: born)
• जानम्: Karma
• Type: Adjective (participle)
• Root: जन् (धातु) → जान (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• पित्रोः: of the two parents
• पित्रोः: Sambandha
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• अधीयति: approaches/learns (attends upon)
• अधीयति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: अधि-इ (धातु) / अधि-इ (वेदिक: ‘अध्ययन/अधिगमन’)

• जाया: the wife
• जाया: Kartā
• Type: Noun
• Root: जाया (प्रातिपदिक)

• पतिम्: husband
• पतिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)

• वहति: carries/leads
• वहति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: वह् (धातु)

• वग्नुना: with the draught-animal/vehicle
• वग्नुना: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: वग्नु (प्रातिपदिक; ‘वाहक/युग्य’)

• सुमत्: well-minded, auspicious
• सुमत्: Karma
• Type: Adjective
• Root: सु-मत् (प्रातिपदिक)

• पुंसः: of the man
• पुंसः: Sambandha
• Type: Noun
• Root: पुंस्/पुमांस् (प्रातिपदिक)

• इत्: indeed
• इत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (निपात)

• भद्रः: auspicious, fortunate
• भद्रः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: भद्र (प्रातिपदिक)

• वहतुः: the conveyance/bridal procession
• वहतुः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वह् (धातु) → वहतु (कृदन्त/नाम)

• परिष्कृतः: adorned, well-prepared
• परिष्कृतः: Kartā
• Type: Adjective (past participle)
• Root: परि-√कृ (धातु) → परिष्कृत (भूतकृदन्त)