Rig Veda 10.19.5: Mandala 10, Sukta 19, Mantra 5
Sukta 10.19
Rishi: RV 10.19; verify anukramaṇī.
Devata: Gopā (guardian power).
Chandas: Likely Anuṣṭubh; verify.
Samhita Patha (Devanagari)
य उदानड्व्ययनं य उदानट् परायणम् । आवर्तनं निवर्तनमपि गोपा नि वर्तताम् ॥
Transliteration
yá udānáḍ vyáyanaṃ yá udānáṭ parā́yaṇam | āvártanam nivártanam ápi gopā́ ní vartatām ||
Translation
هو الذي ارتفع إلى السُّبُلِ المتَّسِعة، وهو الذي ارتفع إلى المَسيرِ البعيد—في شأنِ الدورانِ والرجوع: فَلْيَعُدْ ذلك «الغوبا» (الحارس) أيضًا، وَلْيَكُنْ حاضرًا.
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
कर्तृ (सम्बन्धवाचकः) / विषय-निर्देशकः
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उदानट्breathed up / rose (as breath)
उदानट्:
क्रिया
TypeVerb
Rootउद्-√अन् (अनँ प्राणने/श्वसने)
व्ययनम्wasting away; decay; expenditure
व्ययनम्:
कर्म
TypeNoun
Rootव्यय (प्रातिपदिक; ‘व्यय’ = खर्च/क्षय/विनाश)
यःwho (he who)
यः:
कर्तृ (सम्बन्धवाचकः) / विषय-निर्देशकः
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उदानट्breathed up / rose (as breath)
उदानट्:
क्रिया
TypeVerb
Rootउद्-√अन् (अनँ प्राणने/श्वसने)
परायणम्going beyond; final course; departure
परायणम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपरायण (प्रातिपदिक; ‘पर’+‘अयन’ = परं गमनम्/अन्तः)
आवर्तनम्turning back; return; revolution
आवर्तनम्:
कर्म
TypeNoun
Rootआ-√वृत् (वृतँ वर्तने) → आवर्तन (कृदन्त-भाववाचक)
निवर्तनम्turning away/back; withdrawal; cessation
निवर्तनम्:
कर्म
TypeNoun
Rootनि-√वृत् (वृतँ वर्तने) → निवर्तन (कृदन्त-भाववाचक)
अपिalso; even
अपि:
सम्बन्ध/उपपद (समुच्चय/अपि = ‘also/even’)
TypeIndeclinable
Rootअपि (निपात)
गोपाःthe cowherds / protectors (of cattle)
गोपाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगोपा (प्रातिपदिक; गो+पा ‘protector of cattle’)
निdown; back; away (prefix)
नि:
क्रियाविशेषण/उपसर्ग (निवृत्तौ)
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/निपात)
वर्तताम्let them turn back / let them return
वर्तताम्:
क्रिया
TypeVerb
Root√वृत् (वृतँ वर्तने)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.