Rig Veda 10.170.2 — Mandala 10, Sukta 170, Mantra 2

Sukta 10.170

Devata: Jyotis / Sūrya as the born Light; Indraic mythic functions (Vṛtrahan) attributed to Light

Samhita Patha (Devanagari)

विभ्राड्बृहत्सुभृतं वाजसातमं धर्मन्दिवो धरुणे सत्यमर्पितम् । अमित्रहा वृत्रहा दस्युहन्तमं ज्योतिर्जज्ञे असुरहा सपत्नहा ॥

Transliteration

vibhrā́ḍ bṛháṭ subhṛ́taṁ vājásātamam dhárman divó dharuṇé satyám árpitam | amitrā́hā vṛtrahā́ dasyuhántamaṁ jyótiḥ jajñe asurā́hā sapatnàhā ||

Translation

إِنَّ الْوَاسِعَ الْمُتَلَأْلِئَ مُسْتَنِدٌ سَنَدًا حَسَنًا، أَشَدُّهُمْ ظَفَرًا فِي نَيْلِ الْوَفْرَةِ؛ هُوَ دَرْمَا السَّمَاءِ مُثَبَّتٌ فِي الْأَسَاسِ، وَالْحَقُّ مُقَامٌ. وَقَدْ وُلِدَ هَذَا النُّورُ قَاتِلًا لِلْعَدُوِّ، قَاتِلًا لِفِرْتْرَا الْمُغَطِّي، أَعْظَمَ ضَارِبٍ لِقَابِضِي الظُّلْمَةِ؛ مُهْلِكَ قُوَى الزُّورِ، قَاهِرَ الْخُصُومِ.

Word by Word

• विभ्राट्: shining forth, radiant
• विभ्राट्: विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
• Type: Adjective
• Root: वि-भ्राज् (धातु) / विभ्राज् (प्रातिपदिक)

• बृहत्: great, lofty
• बृहत्: विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
• Type: Adjective
• Root: बृह् (धातु) → बृहत् (प्रातिपदिक)

• सुभृतम्: well-supported, well-sustained
• सुभृतम्: कर्म (जज्ञे इत्यस्य—‘well-supported/firmly-held’ इति)
• Type: Adjective
• Root: सु-√भृ (धातु) → सुभृत (कृदन्त/प्रातिपदिक)

• वाजसातमम्: most victorious in winning prizes
• वाजसातमम्: कर्म (जज्ञे इत्यस्य—‘most winning of prizes’ इति)
• Type: Adjective
• Root: वाज (प्रातिपदिक) + सातम (श्रेष्ठतम-प्रत्यय)

• धर्मन्: law, order, firm support
• धर्मन्: कर्म (जज्ञे इत्यस्य—‘foundation/order’)
• Type: Noun
• Root: धर्मन् (प्रातिपदिक; √धृ ‘धारणे’ से)

• दिवः: of heaven, of the sky
• दिवः: सम्बन्ध (धर्मन्/धारुणे इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)

• धारुणे: in the support, in the firm foundation
• धारुणे: अधिकरण
• Type: Noun (locative use) / Adjective-substantive
• Root: धारुण (प्रातिपदिक; √धृ से)

• सत्यम्: truth, the true (thing)
• सत्यम्: कर्म (अर्पितम् इत्यस्य)
• Type: Noun/Adjective
• Root: सत्य (प्रातिपदिक; सत् ‘being’ से)

• अर्पितम्: set in place, fixed, established
• अर्पितम्: कर्म-विशेषण (सत्यम्)
• Type: Participle (past passive) used adjectivally
• Root: √ऋ/अर्प् (धातु ‘to set/fit/fasten’; Vedic usage) → अर्पित (कृदन्त)

• अमित्रहा: slayer of foes
• अमित्रहा: विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
• Type: Adjective (agent-noun)
• Root: अमित्र (प्रातिपदिक) + हन् (धातु) → -हा (कृदन्त/बहुव्रीहि)

• वृत्रहा: slayer of Vṛtra
• वृत्रहा: विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
• Type: Adjective (agent-noun)
• Root: वृत्र (प्रातिपदिक) + हन् (धातु) → -हा

• दस्युहन्तमम्: most slaying of Dasyus
• दस्युहन्तमम्: विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
• Type: Adjective (superlative)
• Root: दस्यु (प्रातिपदिक) + हन् (धातु) → हन्तृ; तमम् (superlative)

• ज्योतिः: light, radiance
• ज्योतिः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: ज्योतिस् (प्रातिपदिक)

• जज्ञे: was born, came into being
• जज्ञे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √जन् (धातु ‘to be born’)

• असुरहा: slayer of Asuras
• असुरहा: विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
• Type: Adjective (agent-noun)
• Root: असुर (प्रातिपदिक) + हन् (धातु) → -हा

• सपत्नहा: slayer of rivals
• सपत्नहा: विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
• Type: Adjective (agent-noun)
• Root: सपत्न (प्रातिपदिक) + हन् (धातु) → -हा