Rig Veda 10.148.2: Mandala 10, Sukta 148, Mantra 2

Sukta 10.148

Devata: Indra (with Sūrya as assisting illuminator)

Samhita Patha (Devanagari)

ऋष्वस्त्वमिन्द्र शूर जातो दासीर्विशः सूर्येण सह्याः । गुहा हितं गुह्यं गूळ्हमप्सु बिभृमसि प्रस्रवणे न सोमम् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.148.2

Transliteration

ṛṣvā́s tvám indra śūra jātó dāsī́r víśaḥ sū́ryeṇa sahyā́ḥ | gúhā hitáṃ gúhyaṃ gūḷhám apsú bibhṛ́masi pra-srávaṇe ná sómam ||

Translation

عظيمٌ أنتَ، يا إندرا البطل، مولودٌ لتُخضع القوى الخادمة، مُعانًا بالشمس (سوريا). والسرُّ الموضوعُ في السرّ، المكنونُ في المياه، تحمله—كسوما في اندفاعه وانسكابه: لذّةٌ مستترةٌ محفوظةٌ في مجاري الوعي.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ऋष्वः: lofty, exalted
• ऋष्वः: विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
• Type: Adjective
• Root: ऋष्व (प्रातिपदिक)

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• शूर: O hero
• शूर: सम्बोधन
• Type: Noun/Adjective (voc.)
• Root: शूर (प्रातिपदिक)

• जातः: born
• जातः: कर्तृ (त्वम् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: √जन् (जायते) → जात (क्त-प्रत्यय)

• दासीः: female slaves/servant-women
• दासीः: कर्म
• Type: Noun
• Root: दास (प्रातिपदिक)

• विशः: clans, peoples
• विशः: कर्म (दासीः इत्यस्य सह-समुच्चयः)
• Type: Noun
• Root: विश् (प्रातिपदिक)

• सूर्येण: with/by the sun
• सूर्येण: करण
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• सह्याः: to be overcome, conquerable
• सह्याः: विशेषण (दासीः/विशः)
• Type: Adjective
• Root: सह्य (प्रातिपदिक; √सह ‘to endure/overcome’)

• गुहा: secretly, in concealment
• गुहा: अधिकारण (भावे)
• Type: Indeclinable
• Root: गुहा (अव्यय/निपात; ‘in secret’)

• हितम्: placed, deposited
• हितम्: कर्म (बिभृमसि इत्यस्य)
• Type: Participle
• Root: √धा (दधाति) → हित (क्त)

• गुह्यम्: secret, hidden
• गुह्यम्: विशेषण (हितम्)
• Type: Adjective
• Root: गुह्य (प्रातिपदिक; √गुह् ‘to hide’)

• गूळ्हम्: concealed
• गूळ्हम्: विशेषण (हितम्)
• Type: Participle
• Root: √गुह् → गूळ्ह (क्त; वैदिक रूप)

• अप्सु: in the waters
• अप्सु: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)

• बिभृमसि: we bear, we carry
• बिभृमसि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √भृ (बिभर्ति)

• प्रस्रवणे: at/in the outflow, at the spring
• प्रस्रवणे: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: प्रस्रवण (प्रातिपदिक; ‘flowing forth, outlet’)

• न: like, as
• न: उपमान-निपात (तुलना)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• सोमम्: Soma (the pressed juice/deity)
• सोमम्: कर्म (बिभृमसि)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)