Rig Veda 10.101.2: Mandala 10, Sukta 101, Mantra 2

Sukta 10.101

Devata: Collective ritual exhortation; implicit Agni/Indra support; yajña as central power

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

मन्द्रा कृणुध्वं धिय आ तनुध्वं नावमरित्रपरणीं कृणुध्वम् । इष्कृणुध्वमायुधारं कृणुध्वं प्राञ्चं यज्ञं प्र णयता सखायः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.101.2

Transliteration

mandrā́ kṛṇudhvaṃ dhíya ā́ tanudhvaṃ nā́vam aritra-paráṇīṃ kṛṇudhvaṃ | iṣkṛṇudhvam āyudhā́raṃ kṛṇudhvaṃ prā́ñcaṃ yajñáṃ prá ṇayata sakhāyaḥ ||

Translation

اجعلوا أفكاركم مُنغَّمةً ووسِّعوها؛ واصنعوا السفينةَ التي تُساق بالمِجذاف. أَعِدّوا السهم؛ وهيِّئوا القوّةَ الحاملةَ للسلاح. قودوا اليَجْنَةَ إلى الأمام، مستقيمةَ المسير، يا رفاق.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• मन्द्राः: gladdening/joyful (things); pleasant (ones)
• मन्द्राः: कर्म (कृणुध्वम् इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: मन्द्र (प्रातिपदिक)

• कृणुध्वम्: make! do!
• कृणुध्वम्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• धियः: thoughts; insights; hymnic inspirations
• धियः: कर्म (कृणुध्वम्—‘make/prepare thoughts’)
• Type: Noun
• Root: धि (प्रातिपदिक) / धी

• आ: towards; forth; completely
• आ: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• तनुध्वम्: stretch out; extend; spread
• तनुध्वम्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: तन् (धातु)

• नावम्: boat; ship
• नावम्: कर्म (कृणुध्वम्)
• Type: Noun
• Root: नौ (प्रातिपदिक)

• अरित्र-परणीम्: (a boat) furnished with oars/paddles (lit. ‘oar-bearing’)
• अरित्र-परणीम्: कर्म (नावम् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Noun (compound) / Adjectival compound
• Root: अरित्र (प्रातिपदिक) + परणी (प्रातिपदिक)

• कृणुध्वम्: make! prepare!
• कृणुध्वम्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• इष्कृणुध्वम्: set in motion/impel; make ready with speed
• इष्कृणुध्वम्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इष् + कृ (धातु; उपसर्ग/पूर्वरूप ‘इष्-’)

• आयुधारम्: weapon-bearing; armed
• आयुधारम्: कर्म (यज्ञम् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: आयुधार (प्रातिपदिक; आयुध + आर/धार ‘bearing’)

• कृणुध्वम्: make! fashion!
• कृणुध्वम्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• प्राञ्चम्: forward; directed onward
• प्राञ्चम्: कर्म (यज्ञम् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: प्राञ्च् (प्रातिपदिक; ‘forward-facing’)

• यज्ञम्: sacrifice; ritual offering
• यज्ञम्: कर्म (प्र णयता)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• प्र: forth; forward
• प्र: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• णयत: lead! conduct!
• णयत: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नी (धातु; वैदिक रूप ‘णय-’)

• सखायः: friends; comrades
• सखायः: कर्तृ (णयत—‘you friends lead’)
• Type: Noun
• Root: सखि (प्रातिपदिक)