Rig Veda 1.73.5 — Mandala 1, Sukta 73, Mantra 5
Sukta 1.73
Rishi: Gopavana Ātreya (traditional attribution for RV 1.73)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas)
Samhita Patha (Devanagari)
वि पृक्षो अग्ने मघवानो अश्युर्वि सूरयो ददतो विश्वमायुः । सनेम वाजं समिथेष्वर्यो भागं देवेषु श्रवसे दधानाः ॥
Transliteration
ví pṛ́kṣo agne maghávāno aśyur ví sūrayo dádataḥ víśvam ā́yuḥ | sanéma vā́jaṃ samithéṣv aryó bhā́gaṃ devéṣu śrávase dádhānāḥ ||
Translation
يا أغني، ليتَ الكرماءَ والطالبينَ يندفعونَ قُدُماً؛ وليُوسِّعِ الرُّؤاةُ المضيئونَ عطاءَهم على امتدادِ العمرِ كلِّه. ولِنَفُزْ بتمامِ القوّةِ في المعارك؛ ولْتَحْمِلِ الهمّةُ النبيلةُ (آريا) نصيبَها الحقَّ بين الآلهة، مُقيمةً الصيتَ.
Word by Word
विapart, forth (intensifier)
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग) अव्यय
पृक्षःthe mingling/combining one (epithet of Agni)
पृक्षः:
Kartā (वाक्ये विशेष्य/विषयः) / संबोधनार्थे अग्ने इत्यनेन सह
TypeNoun/Adjective
Rootपृक्ष (प्रातिपदिक; ‘मिश्रक/संयोगी’, अग्निविशेषण) अथवा पृक्ष्- (नाम)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
मघवानःthe bountiful ones, generous patrons
मघवानः:
Kartā (ददतः) / सहकर्ता
TypeNoun/Adjective
Rootमघवन् (प्रातिपदिक)
अश्युःswift, eager
अश्युः:
Kartā-विशेषण (पृक्षः/अग्निः) अथवा वाक्यविशेषण
TypeAdjective
Rootअश्यु (प्रातिपदिक; ‘शीघ्र/उत्सुक/प्रेरित’)
विapart, widely
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग) अव्यय
सूरयःpatrons, chiefs, benefactors
सूरयः:
Kartā (ददतः) / सहकर्ता
TypeNoun
Rootसूरि (प्रातिपदिक)
ददतःthey give
ददतः:
क्रिया (कर्तृ-क्रिया) ; कर्म अपेक्षित
TypeVerb
Rootदा (धातु)
विश्वम्all, everything
विश्वम्:
Karma (ददतः) / ‘सर्वम्’
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
आयुःlife, lifetime
आयुः:
Karma (ददतः) / फल-निर्देश
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
सनेमmay we win/obtain
सनेम:
क्रिया (इच्छा/प्रार्थना)
TypeVerb
Rootसन्/सन् (धातु ‘प्राप्/लभ्’)
वाजम्prize, strength, booty
वाजम्:
Karma (सनेम)
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
समिथेषुin the contests, in the battles
समिथेषु:
Adhikaraṇa (स्थान/प्रसङ्गः)
TypeNoun
Rootसमिथि (प्रातिपदिक)
अर्यःthe Arya/host, the noble (patron)
अर्यः:
Kartā (अन्तर्निहितः ‘अर्यः’ = आर्यः/स्वामी/मित्रः) अथवा विशेषण (अग्ने) — वैदिके सम्भाव्य
TypeNoun/Adjective
Rootअर्य (प्रातिपदिक)
भागम्a share, portion
भागम्:
Karma (दधानाः) / धारणीय-वस्तु
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक)
देवेषुamong the gods
देवेषु:
Adhikaraṇa (मध्ये/संबन्धे)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
श्रवसेfor fame, for renown
श्रवसे:
Sampradāna (उद्देश्य/हित)
TypeNoun
Rootश्रवस् (प्रातिपदिक)
दधानाःbearing, bestowing, placing
दधानाः:
Kartā (सनेम इत्यस्य ‘वयं’/सूरयः) विशेषण; क्रियासहभाव
TypeParticiple
Rootधा (धातु) → दधत् (वर्तमान कृदन्त) / दधान (आत्मनेपद-प्रत्यय)
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.