Rig Veda 1.72.9: Mandala 1, Sukta 72, Mantra 9

Sukta 1.72

Rishi: Madhucchandā Vaiśvāmitra (traditional for RV 1.72)

Devata: Agni (hymn-level); verse invokes Aditi and the Ādityas as cosmic supports of immortality

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

आ ये विश्वा स्वपत्यानि तस्थुः कृण्वानासो अमृतत्वाय गातुम् । मह्ना महद्भिः पृथिवी वि तस्थे माता पुत्रैरदितिर्धायसे वेः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.72.9

Transliteration

ā́ yé víśvā sv-apatyā́ni tasthúḥ kṛṇvānā́so amṛta-tvā́ya gātúm | mahnā́ mahád-bhiḥ pṛthivī́ ví tasthé mātā́ putráir áditir dhā́yase véḥ ||

Translation

أُولَئِكَ الَّذِينَ أَقَامُوا كُلَّ التَّحَوُّلَاتِ النَّبِيلَةِ، وَصَاغُوا سَبِيلًا إِلَى الخُلُودِ—بِسَعَتِهِمِ انْبَسَطَتِ الأَرْضُ وَاتَّسَعَتْ. وَالأُمُّ أَدِيتِي، مَعَ أَبْنَائِهَا، أَقْبَلَتْ إِلَى فِعْلِ الإِسْنَادِ وَالإِغْذَاءِ لِلْعَوَالِمِ فِينَا.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• आ: hither; forth
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• ये: who (they)
• ये: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विश्वानि: all (things)
• विश्वानि: Karma
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• स्वपत्यानि: own lordships/possessions; one’s own domains
• स्वपत्यानि: Karma
• Type: Noun
• Root: स्वपत्य (प्रातिपदिक; स्व+पतिः/पत्य-सम्बन्ध)

• तस्थुः: they have stood; took their stand
• तस्थुः: —
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)

• कृण्वानासः: doing; making
• कृण्वानासः: Kartā
• Type: Participle
• Root: कृ (धातु)

• अमृतत्वाय: for immortality
• अमृतत्वाय: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: अमृतत्व (प्रातिपदिक)

• गातुम्: a path/way; (as goal) to go
• गातुम्: Karma
• Type: Noun (verbal noun/infinitival sense)
• Root: गा (धातु) → गातु (कृदन्त/नाम)

• मह्ना: by greatness; by might
• मह्ना: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: मघ/मह्? → मह्न् (प्रातिपदिक; ‘महन्’ से सम्बन्धित साधन-रूप)

• महत्भिः: with the great (ones/powers)
• महत्भिः: Karaṇa
• Type: Adjective (substantive)
• Root: महन्त् (प्रातिपदिक)

• पृथिवी: the Earth
• पृथिवी: Kartā
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• वि: apart; widely
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/निपात)

• तस्थे: she stood; was established
• तस्थे: —
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)

• माता: mother
• माता: Kartā
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)

• पुत्रैः: with (her) sons
• पुत्रैः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)

• अदितिः: Aditi
• अदितिः: Kartā
• Type: Noun (proper/theonym)
• Root: अदिति (प्रातिपदिक)

• धायसे: for nourishment/sustenance
• धायसे: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: धा (धातु) → धायस् (प्रातिपदिक ‘पोष/धारण’)

• वेः: thou hast pursued/sought/striven (for)
• वेः: —
• Type: Verb
• Root: वी (धातु ‘वे/वी’ = to weave/arrange/strive?; RV usage: ‘to pursue/seek’)