Rig Veda 1.153.2: Mandala 1, Sukta 153, Mantra 2

Sukta 1.153

Rishi: Dīrghatamas Āucathya

Devata: Mitra–Varuṇa

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

प्रस्तुतिर्वां धाम न प्रयुक्तिरयामि मित्रावरुणा सुवृक्तिः । अनक्ति यद्वां विदथेषु होता सुम्नं वां सूरिर्वृषणावियक्षन् ॥

Recitation with translationRig Veda 1.153.2

Transliteration

prástutir vāṁ dhā́ma na prá-yuktir áyāmi mitrāvaruṇā su-vṛ́ktiḥ | anákti yád vāṁ vidáthēṣu hótā sumnáṁ vāṁ sūrír vṛṣaṇāv íyakṣan ||

Translation

إنّ تسبيحي كترتيبِ الشَّعيرةِ المُحْكَم؛ يتقدّم إليكما—يا مِترا وفارونا—كقولٍ مستقيمٍ مُصيب. وحين يَمْسَحُكما الهوتَرُ في المجامع، يسعى المُنيرُ المُعْطي أن يَفوزَ لكما (ومن عندكما) بنعمةِ سَعادتكما، يا قويَّيْن.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• प्रस्तुतिः: praise, hymn of praise
• प्रस्तुतिः: कर्तृ (वाक्यविषयः) / विधेय-आधारः
• Type: Noun
• Root: प्र-स्तुति (स्तु ‘स्तुतौ’ धातु-निष्पन्ना) / प्र-स्तुति- (प्रातिपदिक)

• वाम्: of/for you two
• वाम्: सम्प्रदान/सम्बन्ध (to/for you two; of you two)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (द्वितीय-पुरुष सर्वनाम)

• धाम: abode, seat, domain
• धाम: कर्म/विधेय-विशेषण (as ‘abode/seat’ of you two)
• Type: Noun
• Root: धामन्- (प्रातिपदिक)

• न: not
• न: निषेधक
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध) अव्यय

• प्रयुक्तिः: yoking, harnessing; application
• प्रयुक्तिः: कर्तृ/विधेय-आधारः (coordinated with ‘प्रस्तुतिः’)
• Type: Noun
• Root: प्र-युक्ति- (युज् ‘योजने’ धातु-निष्पन्ना) / प्रातिपदिक

• अयामि: I go; I proceed
• अयामि: क्रिया (कर्तृ = अहम्)
• Type: Verb
• Root: या (इ) ‘गत्यर्थे’ धातु

• मित्रावरुणा: O Mitra and Varuṇa
• मित्रावरुणा: सम्बोधन
• Type: Noun (dual deity name)
• Root: मित्र- + वरुण- (देवनाम-प्रातिपदिके) समाहार/द्वन्द्व

• सुवृक्तिः: well-fashioned hymn, good praise
• सुवृक्तिः: कर्तृ/विधेय-आधारः (apposition to ‘प्रस्तुतिः’)
• Type: Noun
• Root: सु-वृक्ति- (वृच्/वृज् ‘वरणे/वृक्तौ’ इत्यादि धातु-निष्पन्ना; ‘well-turned/ well-composed’ hymn) / प्रातिपदिक

• अनक्ति: anoints, adorns
• अनक्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अञ्ज् ‘अञ्जने’ धातु

• यत्: that which
• यत्: कर्म (अनक्ति—what is anointed)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सम्बन्ध/यत्-तत्) सर्वनाम

• वाम्: of/for you two
• वाम्: सम्बन्ध/सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• विदथेषु: in the ritual assemblies
• विदथेषु: अधिकरण (in the assemblies/rites)
• Type: Noun
• Root: विदथ- (प्रातिपदिक; ‘assembly/ritual session’)

• होता: the Hotṛ priest
• होता: कर्ता (of ‘अनक्ति’)
• Type: Noun
• Root: होतृ- (हु ‘होमने’ धातु-निष्पन्न) प्रातिपदिक

• सुम्नम्: favor, grace, blessing
• सुम्नम्: कर्म (desired/asked-for blessing)
• Type: Noun
• Root: सुम्न- (प्रातिपदिक)

• वाम्: of/for you two
• वाम्: सम्बन्ध/सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• सूरिः: the patron, liberal giver
• सूरिः: कर्ता (of ‘अयक्षन्’)
• Type: Noun
• Root: सूरि- (प्रातिपदिक; ‘patron, generous giver’)

• वृषणौ: O you two vigorous ones
• वृषणौ: सम्बोधन (addressing the two)
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: वृषण- (प्रातिपदिक; ‘bull-like, vigorous’)

• अयक्षन्: (he) performed sacrifice, worshipped
• अयक्षन्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: यज् ‘देवपूजासंगतिकरणदानहोमेषु’ धातु