Rig Veda 1.122.7: Mandala 1, Sukta 122, Mantra 7

Sukta 1.122

Devata: Mitra–Varuṇa

Samhita Patha (Devanagari)

स्तुषे सा वां वरुण मित्र रातिर्गवां शता पृक्षयामेषु पज्रे । श्रुतरथे प्रियरथे दधानाः सद्यः पुष्टिं निरुन्धानासो अग्मन् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.122.7

Transliteration

stuṣé sā́ vāṁ varuṇa mitra rātír gávāṁ śatā́ pṛkṣáyāmeṣu pajré | śrutárathe priyárathe dádhānāḥ sadyáḥ puṣṭíṁ nirundhānā́so agman ||

Translation

أُسَبِّحُ تلك العطيّةَ منكما، يا فَرونا ومِترا: مئاتٍ من الأبقارِ المتلألئة—أشعّةٍ—ظَفِرَ بها الباجرا في ميدانِ النماء. حاملين عربةَ السمعِ المُلهَم وعربةً محبوبةً لدى الآلهة، أقبلوا، وفي الحالِ يُحكِمونَ puṣṭi (الغذاءَ والرِّعاية) والامتلاء.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• स्तुषे: I praise
• स्तुषे: (क्रिया) मुख्यक्रिया
• Type: Verb
• Root: √स्तु (स्तवति)

• सा: she/that (gift)
• सा: Kartā (स्तुषे इत्यस्य) / विषय-निर्देश
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सः/सा/तत्)

• वाम्: of you two / to you two
• वाम्: Sampradāna/सम्बन्ध (Varuṇa–Mitra-योः)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (युवाम्)

• वरुण: O Varuṇa
• वरुण: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• मित्र: O Mitra
• मित्र: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• रातिः: gift, bounty
• रातिः: Kartā (स्तुषे इत्यस्य) / विषय
• Type: Noun
• Root: राति (प्रातिपदिक; from √रा/√दा ‘to give’ in sense ‘gift’)

• गवाम्: of cows
• गवाम्: सम्बन्ध (शतस्य)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• शता: hundreds
• शता: विशेषण (रातिः/पुष्टिः-सम्बद्धम्)
• Type: Numeral/Adjective
• Root: शत (प्रातिपदिक)

• पृक्षयाम्: among the speckled (cows)
• पृक्षयाम्: Adhikaraṇa (अधिकरण; ‘among/in’)
• Type: Adjective
• Root: पृक्ष (प्रातिपदिक; ‘speckled/variegated’, esp. of cattle)

• एषु: among these
• एषु: Adhikaraṇa (सन्दर्भ-निर्देश)
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (प्रातिपदिक)

• पज्रे: in/among the Pajra (people) / in the strong (one)
• पज्रे: Adhikaraṇa (स्थाने/कुले)
• Type: Adjective/Noun
• Root: पज्र (प्रातिपदिक; ‘strong/firm’; also clan-epithet)

• श्रुतरथे: in/with the famed-chariot (one)
• श्रुतरथे: Adhikaraṇa (विशेषण-स्थान)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: श्रुत-रथ (कृदन्त-समास; श्रुत ‘famed/heard’ + रथ)

• प्रियरथे: in/with the dear-chariot (one)
• प्रियरथे: Adhikaraṇa (विशेषण-स्थान)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: प्रिय-रथ (समास)

• दधानाः: placing, bestowing
• दधानाः: Kartā (अग्मन् इत्यस्य)
• Type: Verb-derived participle
• Root: √धा (दधाति)

• सद्यः: immediately
• सद्यः: क्रियाविशेषण (अग्मन्/निरुन्धानाः)
• Type: Indeclinable
• Root: सद्यस् (अव्यय)

• पुष्टिम्: nourishment, prosperity
• पुष्टिम्: Karma (निरुन्धानाः इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: पुष्टि (प्रातिपदिक)

• निरुन्धानाः: restraining, holding fast, securing
• निरुन्धानाः: Kartā (अग्मन् इत्यस्य) / सहक्रिया
• Type: Verb-derived participle
• Root: निर्-√रुध् (रुणद्धि) / निरुन्धते (Vedic)

• अग्मन्: they came / they have come
• अग्मन्: (क्रिया) मुख्यक्रिया
• Type: Verb
• Root: √गम् (गच्छति)