Rig Veda 1.116.24: Mandala 1, Sukta 116, Mantra 24

Sukta 1.116

Rishi: Dīrghatamas Āucathya

Devata: Aśvinau (Nāsatyā)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

दश रात्रीरशिवेना नव द्यूनवनद्धं श्नथितमप्स्वन्तः । विप्रुतं रेभमुदनि प्रवृक्तमुन्निन्यथुः सोममिव स्रुवेण ॥

Recitation with translationRig Veda 1.116.24

Transliteration

dáśa rā́trīr áśivena náva dyū́n avánaddhaṁ śnathitám apsv àntáḥ | víprutaṁ rebhám udáni právṛktam ún ninyathuḥ sómam iva sruvéṇa ||

Translation

عشرَ ليالٍ وتسعةَ أيّامٍ، كان رِبها مُقيَّدًا مجروحًا في أعماقِ المياه؛ مُبعثرًا مطروحًا. فرفعتموه أنتما، كما يُستخرجُ السُّوما بالمِغرفة؛ وأعدتما الوعيَ الغارقَ إلى النورِ المكشوف.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• दश: ten
• दश: विशेषण (कर्म/अधिकरण-सम्बन्धी)
• Type: Noun
• Root: दशन् (संख्या-प्रातिपदिक)

• रात्रीः: nights
• रात्रीः: कर्म (काल-परिमाणम्)
• Type: Noun
• Root: रात्रि- (प्रातिपदिक)

• अशिवेन: with an unkind/inauspicious (one)
• अशिवेन: करण
• Type: Adjective
• Root: अ-शिव (प्रातिपदिक)

• नव: nine
• नव: विशेषण (कर्म/अधिकरण-सम्बन्धी)
• Type: Noun
• Root: नवन् (संख्या-प्रातिपदिक)

• द्यून्: days
• द्यून्: कर्म (काल-परिमाणम्)
• Type: Noun
• Root: द्यु/दिव्- (प्रातिपदिक: द्यून् ‘दिन’)

• अवनद्धम्: bound, tied up
• अवनद्धम्: विशेषण (रेभम् प्रति)
• Type: Verb
• Root: अव-√नह् (नहँ बन्धने)

• श्नथितम्: loosened, slackened
• श्नथितम्: विशेषण (रेभम् प्रति)
• Type: Verb
• Root: √श्नथ् (श्नथँ शिथिलीकरणे/विमोचने)

• अप्सु: in the waters
• अप्सु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: अप्- (प्रातिपदिक)

• अन्तः: within
• अन्तः: अधिकरण-विशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: अन्तर् (प्रातिपदिक)

• विप्रुतम्: tossed about, drifting
• विप्रुतम्: विशेषण (रेभम् प्रति)
• Type: Adjective
• Root: वि-√प्लु/√प्लव् (प्लु/प्लव गतौ/प्लवने) → विप्रुत (प्रातिपदिक)

• रेभम्: Rebha
• रेभम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: रेभ- (प्रातिपदिक; ऋषि/पुरुषनाम)

• उदनि: in the water
• उदनि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: उदन्- (प्रातिपदिक)

• प्रवृक्तम्: cast forth, thrown out
• प्रवृक्तम्: विशेषण (रेभम् प्रति)
• Type: Adjective
• Root: प्र-√वृज्/√वृक् (वृजँ/वृकँ छेदने/वर्जने) → प्रवृक्त (प्रातिपदिक)

• उन्निन्यथुः: you two lifted up, brought out
• उन्निन्यथुः: क्रिया (कर्तृ: अश्विनौ)
• Type: Verb
• Root: उद्-√नी (नीञ् प्रापणे/नयने)

• सोमम्: Soma
• सोमम्: उपमान (उपमेय-क्रियासम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: सोम- (प्रातिपदिक)

• इव: like
• इव: सम्बन्ध (उपमा)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)

• स्रुवेण: with a ladle
• स्रुवेण: करण
• Type: Noun
• Root: स्रु- (प्रातिपदिक: स्रुव ‘ladle’)